holning tahlili

DOCX 6 pages 18.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.0 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

to`ldiruvchi, aniqlovchi va holning ifodalanishi. hol bilib oling! hol ko‘proq kesimga bog‘lanib, undan anglashilgan ish-harakatning o‘rnini, paytini, holatini, bajarilish sababini, maqsadini, daraja-miqdorini bildiradigan ikkinchi darajali bo‘lak. hollar qanday, qanday qilib, qay tarzda, qayerda, qayerga, qayerdan, qachon, nega, nima uchun, qancha kabi so‘roqlarning biriga javob bo‘ladi. shunga ko‘ra, o‘rin holi, payt holi, ravish holi, daraja-miqdor holi, sabab holi va maqsad holi farqlanadi. hol ravish, kelishik shaklidagi va ko‘makchili otlar, olmoshlar, sifat, son, taqlid so‘z va fe’lning xoslangan shakllari bilan ifodalanishi mumkin. bir mustaqil so‘z bilan ifodalangan hol sodda, kengaygan birikma bilan ifodalangan hol murakkab hol sanaladi. 1)o’rin holi – qayerda? qayerga? qayerdan? qayergacha? so’roqlariga javob bo’ladi. o’rin hollari ravishlar, kelishikli so’zlar va ko’makchili otlar bilan ifodalanadi. misollar: a) tashqarida dadam bormi? b) yonimda o‘tirgan olimjon sakrab yerga tushdi. c) qibrayga ketishdi. d) bino oldida ko’plab odamlar to’planishdi. e) faqat odamlar orasidagina kishi o‘z-o‘zini anglashga qodir. f) ko’chalarda, bog’larda va xonadonlarda bayram …

2 / 6

bo’lgan hol ravish holi deyiladi. misollar: a) u xatni darrov yozdi. nega oyqiz qichqirib yig‘laydi? b) bola qo‘rqib, chinqirib uyg‘ondi. c) roziya buvi inqillab, sinqillab, bir amallab yetib keldi. d) u ko‘chadan kiyimlari yirtilib, titilib kirdi. 4) daraja-miqdor holi - ish-harakatning miqdori va darajasini bildirib, qancha? nechta? necha marta? qay darajada? so’roqlaridan biriga javob bo’lgan hol daraja-miqdor holi deyiladi. misollar: a) biz juda uzoq gaplashdik. u ovqatni ko’p yedi. b) paxta to’g’risida ko’p yozdi. yana nima kerak unga? c) shu gapni besh marta takrorladi. buncha yig’laysan? d) kam de, oz ye – ko’p yashaysan. 5) sabab holi - ish-harakatning sababini bildirib, nimaga? nima uchun? nima sababdan? nima sababli? kabi so’roqlarga javob bo’lgan hol sabab holi deyiladi. a) o’qimagani uchun gap eshitdi. alamidan yig’lab yubordi. b) kasalligidan to’yga bormadi. oriqligidan kuchi ham yo’q edi. c) tinchlik tufayli yurt obod. shamol sabab ov qoldirildi. d) yaxshi o’qigani uchun u mukofotlandi. shu o`rinda …

3 / 6

joni halqumiga kelganidan baqirib yubordi. 4) ayol sochlari parishon, oyoqlari yalang, yoqasi ochiq ko’chaga otildi. i topshiriq. quyidagi gaplarda hollarni aniqlang. 1) bu sotqinligingga, yigirma yil qora daftarga bitgan ig‘vo so‘zlaringga ne olding? 2) navkar uning qo‘llaridan qayirib, eshikka sudradi. 3) saodat xola akajonimni yo‘qlab kelay deb, ertalabdan issiq non yopib, dasturxoncha qilib, qo‘shni qishloqqa paxtazor oralab yo‘lga tushibdi. 4) bog‘ tarafdan o‘tdi, bu yerga kelib bolakay davrlari esga tushdi, jajjiligidagi o‘rtoqlari yodiga keldi. 5) kechasi ochilur, osmonga sochilur. osmonda u yaraqlab, kulib turar charaqlab ii topshiriq. quyidagi gaplardagi hollarning ma’no turini aniqlang. 1) yozgi ta’tilda buvimnikida dam olmoqchiman. 2) jarohati ochilib ketib, qonagani yaxshi bo‘lmabdi. 3) men kasal bo‘lgan yigitni o‘ylab juda kuyindim. 4) ish qurollari sozlanib, hasharga shay qilib qo‘yildi. 5) u har doim o‘sha tolzorda sayr qilishni yaxshi ko‘rar edi. 6) men yozgi ta’tilda badiiy kitoblar o‘qishni rejalashtirganman. 7) u gapga qo‘shilmay xafa bolib o‘tirardi. iii topshiriq. …

4 / 6

i deyiladi. to‘ldiruvchi quyidagi so‘zlar bilan ifodalanadi: 1) ot: dilshod maktubni xolasiga berib, ko‘chaga chiqib ketdi; 2) olmosh: mayli-da, kimgadir yoqsa, yoqmasa, ularga qo‘shilib yig‘lasharmidik. (m.yusuf); 3) harakat nomi: uning kulib boqishlarini bir zum hamunutmayman. otlashganda: 1) sifat: yaxshiga qora yuqmas, yomonga el boqmas; 2) son: beshni beshga qo‘shsak, o‘n bo‘ladi; 3) sifatdosh: bilmagandan bilgan yaxshi, to‘g‘ri ishni qilgan yaxshi; 4) taqlid so‘z: taqir-tuquringni yig‘ishtir; 5) undov so‘z: ohimni eshitmadi; 6) modal so‘z: yo‘qni yo‘q deydi, borni bor deydi. vositasiz to’ldiruvchi ➢ to’ldiruvchi tushum kelishigi qo’shimchasi –ni bilan belgili va qo’shimchasiz – belgisiz ko’rinishlarda kela oladi. ➢ belgili va belgisiz tushum kelishigi shakllari bilan ifodalangan to’ldiruvchi vositasiz to’ldiruvchi deyiladi. ular kimni? nimani? so’roqlariga javob bo’ladi. misollar: 1. zebi onasining beradigan javobini ilgaridan bilardi. 2. qarilari kutadi mehmon, pazandasi yopadi shirmon. 3. suvning shildir- shildirini eshitib zavqlandik. 4. sen ham meni esla, sen ham meni o’yla, holi ne kechmoqda deb men …

5 / 6

ni sevadi. ➢ kesimga to’g’ridan to’g’ri bog’lanmagan to’ldiruvchilar nomustaqil to’ldiruvchilar deyiladi: menga uning bu qiliqlarini aytuvchi inson akam edi. ➢ to‘ldiruvchi birikma holida bo‘lishi mumkin: men uning go‘zal siymosida qalbim ko‘zgusini, visol orzusini, umidim gulshanini ko‘rardim. ➢ erkin birikma bilan ifodalangan murakkab to‘ldiruvchi gap mazmunini to‘ldirish, oydinlashtirish vazifasini bajaradi: 1) dilshod hammaning ertaga ovga jo’nashini aytdi. 2) hakimboyvachcha oilasiga birovning til tekkizishini ko’tara olmasdi. 3) nigora sherbekning asabiylashayotganini sezdi. aniqlovchi va uning turlari ✓ narsa-buyumning rang-tusi, mazasi, hajmi, kim yoki nimaga qarashliligini bildirib, gapning ot bilan ifodalangan bo‘lagini aniqlab kelgan ikkinchi darajali bo‘lak aniqlovchi deyiladi. u qanday, qaysi, nechanchi, qancha, nechta, kimning, nimaning, qayerning so‘roqlaridan biriga javob bo‘ladi. aniqlovchi aniqlagan (bog‘langan) bo‘lak aniqlanmish hisoblanadi. aniqlovchi gapning bàrcha bo‘laklarini aniqlashtirib kelishi mumkin. aniqlovchi ega, ot kesim, aniqlovchi, to‘ldiruvchi va holga bog‘lanadi: bahaybat samolyot (ega) yerga ohista qo‘ndi. salimjon – a’lochi o‘quvchi (ot kesim). ilg‘or ishchilarga (to‘ldiruvchi) mukofotlar topshirildi. mehnat faxriylari bilan …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "holning tahlili"

to`ldiruvchi, aniqlovchi va holning ifodalanishi. hol bilib oling! hol ko‘proq kesimga bog‘lanib, undan anglashilgan ish-harakatning o‘rnini, paytini, holatini, bajarilish sababini, maqsadini, daraja-miqdorini bildiradigan ikkinchi darajali bo‘lak. hollar qanday, qanday qilib, qay tarzda, qayerda, qayerga, qayerdan, qachon, nega, nima uchun, qancha kabi so‘roqlarning biriga javob bo‘ladi. shunga ko‘ra, o‘rin holi, payt holi, ravish holi, daraja-miqdor holi, sabab holi va maqsad holi farqlanadi. hol ravish, kelishik shaklidagi va ko‘makchili otlar, olmoshlar, sifat, son, taqlid so‘z va fe’lning xoslangan shakllari bilan ifodalanishi mumkin. bir mustaqil so‘z bilan ifodalangan hol sodda, kengaygan birikma bilan ifodalangan hol murakkab hol sanaladi. 1)o’rin holi – qayerda? qayerga? qayerdan?...

This file contains 6 pages in DOCX format (18.0 KB). To download "holning tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: holning tahlili DOCX 6 pages Free download Telegram