rossiya imperiyasining ijtimoiy-siyosiy ahvoli

DOCX 6 pages 26.6 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.6 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

tarix fani o‘qituvchisi : tillayev dilmurod mavzu : xix asr oxiri—xx asr boshlarida rossiya reja : 1.rossiya imperiyasining ijtimoiy-siyosiy ahvoli. 2. rossiyaning tashqi siyosati. 3. rossiyada davlat dumasining tashkil etilishi. tayanch atamalar : chorizm, “med” jamiyati, nikolay ii, stolipin agrar islohoti, 1873-yil, “berlin traktati”, 1904-1905-yil rus-yapon urushi, “mehnatni ozod qilish guruhi”, 1898-yil rsdrp, 1906-yil aprelda 1-davlat dumasi, 1907-yil yanvar 2-davlat dumasi, manifest. rossiya imperiyasining ijtimoiy-siyosiy ahvoli. rossiya bu davrda cheklanmagan monarxiya bo‘lib, butun hokimiyat podsho qo‘lida to‘plangan edi. (tarix kitoblarida podsho hokimiyatiga nisbatan „chorizm", „samoderjaviye" iboralari ham ishlatiladi.) podsho hokimiyatining asosiy tayanchi pomeshiklar hamda pravoslav cherkovi edi. podsho xonadonining o‘zi eng katta pomeshik bo‘lib, 7 mln. desyatina (1 desyatina -1,1 gektar) yerga egalik qilardi. pomeshik xo‘jaligi rossiyaning kapitalistik taraqqiyoti yo‘lidagi asosiy to‘siq edi. pomeshiklar jon-jahdlari bilan eski tartiblarning saqlanib qolishiga harakat qilar edilar. rossiyada burjuaziya sinfi ham bor edi. ularning sarmoyalari hajmi tobora o‘sib bordi. biroq, burjuaziyaning siyosiy nufuzi past, …

2 / 6

rossiya iqtisodiy taraqqiyotiga xos yana bir xususiyat — monopoliyalarning vujudga kelganligi bo‘ldi. chunonchi, rossiya qora metallurgiyasida „prodmet", ko‘mir sanoatida „produgol" degan yirik monopolistik tashkilotlar qaror topdi. metallurgiya zavodlarining faqat ayrim xil mahsulotlari savdosinigina o‘z qo‘liga olgan monopolistik birlashmalar ham vujudga keldi. rangli metallurgiyada mis prokati zavodlari sindikatlari bilan „med" jamiyati hal qiluvchi mavqeni egallab oldi. rossiya iqtisodiy taraqqiyotiga xos yana bir xususiyat, bu — chetga kapital chiqarishdan ko‘ra chetdan rossiyaga kapital kiritishning ustunligi edi. bu, bir tomondan, rossiya kapitalizmining zaifligi oqibati bo‘lsa, ikkinchidan, rossiyada chet el kapitaliga katta foyda keltiruvchi sohalarning, mintaqalarning ko‘pligi hamda arzon ishchi kuchining mavjudligi bilan ham izohlanardi. mamlakat sanoatiga qo‘yilgan chet el kapitalining asosiy qismi fransiya (24%)kapitali edi. buyuk britaniya va germaniya kapitali 2—3-o‘rinlarni egalladi. ayni paytda, rossiya chet el davlatlaridan tez-tez qarz ham olib turdi. 1914-yilga kelganda bu qarzlar 5,4 mlrd. rublni tashkil etdi. rossiya qishloq xo‘jaligi ham sekinlik bilan bo‘lsa-da, taraqqiy etdi. qishloq xo‘jaligi …

3 / 6

ssiya imperiyasi tarkibida 100 dan ortiq millat va xalq yashar edi. ularning davlatlari turli asrlarda, turli tarixiy sharoitlarda rossiya tomonidan istilo etilgan. istilo etilgan o‘lkalarda ruslashtirish siyosati olib borildi. bosqinchilar zulmiga qarshi ko‘tarilgan milliy-ozodlik harakatlari esa ayovsiz bostirildi. binobarin, podsho rossiyasida fuqarolarning katta qismi, shuningdek, mustamlaka xalqlari og'ir hayot kechirardi. bu esa qachondir katta portlash ro‘y berishiga olib kelishi shubhasiz edi. buning ustiga, 1904-yildagi rossiya-yaponiya urushida rossiyaning yengilishi xalq ommasining turmush darajasini yanada og'irlashtirib yubordi. oxir-oqibat, bu — 1905-yilda inqilob yuz berishiga olib keldi. to‘g'ri, inqilob yengildi. hukmron tabaqalar bu inqilobdan zarur saboqlar ham chiqardi. uning asosiysi—dehqonlarni inqilobiy harakatdan chetlatish haqidagi saboq edi. ikkinchisi, qishloqlarda podsho hokimiyatining kuchli ijtimoiy tayanchini vujudga keltirish muammosi edi. bu maqsadlarni ro‘yobga chiqarish uchun agrar islohot o‘tkazishga qaror qilindi. podsho 1906-yilda agrar islohot va dehqonlarni ko‘chirish to‘g'risida farmon chiqardi. bu islohot bosh vazir stolipin tashabbusi bilan bog'liq bo‘lganligi uchun u tarixga „stolipin agrar islohoti" nomi …

4 / 6

olipin agrar islohoti qishloq aholisining tabaqalanishini va ichki bozorning o‘sishini kuchaytirdi. badavlat dehqonlar (quloqlar)ning mavqeyini mustahkamladi. biroq, agrar islohot pomeshik yer egaligini tugata olmadi. bundan tashqari, ko‘chib ketganlar yana avvalgi joylariga qayta ko‘chib kelishga majbur bo‘la boshladilar. chunki ko‘chirish oddiy jihatdan yetarli ta'minlanmadi. buning oqibatida 1911-yilda ko‘chib ketganlarning (ularning soni 3,5 mln. dan ortiq edi) yarmidan ko‘pi qayta ko‘chib keldi.bundan tashqari, ko‘chirish siyosati milliy chekka o‘lkalardagi siyosiy vaziyatni keskinlashtirdi. bunga chekka o‘lkalardagi, xususan, o‘rta osiyodagi aholiga qarashli eng yaxshi yerlarni ko‘chib kelganlarga berilganligi, yerli aholining esa sharoiti og'ir yerlarga surib chiqarilganligi sabab bo‘ldi. shu tariqa, stolipin mamlakatni „tinchlantira" olmadi. hukmron tabaqalar uning iste'fo berishini talab eta boshladilar. bunga erishilmagach, 1911- yilda stolipin otib o‘ldirildi. lekin, barcha nuqsonlariga qaramay, stolipin agrar siyosati qishloqda kapitalizmning taraqqiy etishiga yo‘l ochdi. islohot —biror sohadagi mavjud tartiblarni tubdan o‘zgartirish. agrar islohot — yer-suv, yerga egalik va yer-suvdan foydalanishga oid tartibni qayta o‘zgartirishdir. chorizm — rossiya …

5 / 6

bosqinchilik siyosatining asosiy yo‘nalishlari bolqon, uzoq sharq, turkiyaga qarashli qora dengiz bilan o‘rta dengizni bog'lovchi dardanell va bosfor bo‘g'ozlari hamda o‘rta osiyoda o‘z hukmronligini o‘rnatish edi. rossiya xix asrning 70-yillaridan keyin ham o‘rta osiyoda bosqinchilik siyosatini davom ettirdi. 1873-yilda xiva xonligi vassal davlatga aylantirildi. o‘rta osiyo 1885-yilda to‘la bo‘ysundirildi. 1875-yilda gersegovina va bosniyada turkiya mustamlakachiligiga qarshi qo‘zg'olon ko‘tarildi. ular milliy mustaqillik talab qildilar. bolgariyada ham shunday qo‘zg'olon ko‘tarildi. biroq, qo‘zg'olon shafqatsizlik bilan bostirildi. bolqon inqirozi buyuk davlatlarning manfaatini yana bir bor to‘qnashtirdi. 1876-yil serbiya-turkiya urushida turkiyaning qo‘li baland kela boshladi. shunday sharoitda rossiya turkiyadan serbiya bilan yarash bitimi imzolashni va armiyasini demobilizatsiya qilishni talab etdi. biroq, turkiya bu talabning bajarilishini paysalga soldi. nihoyat, rossiya bu masalada turkiyaga ultimatum topshirdi. shu tariqa, serbiya halokatdan saqlab qolindi. turkiya serbiya bilan tinchlik shartnomasi tuzgan bo‘lsa-da, o‘z armiyasini demobilizatsiya qilmadi. bu rossiya uchun ayni muddao bo‘ldi. rossiya 1877-yilning 24-aprel kuni turkiyaga urush e'lon qildi. …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rossiya imperiyasining ijtimoiy-siyosiy ahvoli"

tarix fani o‘qituvchisi : tillayev dilmurod mavzu : xix asr oxiri—xx asr boshlarida rossiya reja : 1.rossiya imperiyasining ijtimoiy-siyosiy ahvoli. 2. rossiyaning tashqi siyosati. 3. rossiyada davlat dumasining tashkil etilishi. tayanch atamalar : chorizm, “med” jamiyati, nikolay ii, stolipin agrar islohoti, 1873-yil, “berlin traktati”, 1904-1905-yil rus-yapon urushi, “mehnatni ozod qilish guruhi”, 1898-yil rsdrp, 1906-yil aprelda 1-davlat dumasi, 1907-yil yanvar 2-davlat dumasi, manifest. rossiya imperiyasining ijtimoiy-siyosiy ahvoli. rossiya bu davrda cheklanmagan monarxiya bo‘lib, butun hokimiyat podsho qo‘lida to‘plangan edi. (tarix kitoblarida podsho hokimiyatiga nisbatan „chorizm", „samoderjaviye" iboralari ham ishlatiladi.) podsho hokimiyatining asosiy tayanchi pomeshiklar hamda p...

This file contains 6 pages in DOCX format (26.6 KB). To download "rossiya imperiyasining ijtimoiy-siyosiy ahvoli", click the Telegram button on the left.

Tags: rossiya imperiyasining ijtimoiy… DOCX 6 pages Free download Telegram