o‘zbekistonning mustaqillikka erishishi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy ahvoli

DOC 14 sahifa 91,5 KB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 91,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

2-mavzu. o‘zbekistonning mustaqillikka erishishi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy ahvoli mavzuni o‘rganishdan maqsad: talabalarga o‘zbekistonning mustaqillikka erishishi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy ahvolini o’quv adabiyotlari va manbalar asosida tushuntirib berish. kalit so‘zlar: kpss markaziy qo‘mitasi, qayta qurish, “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” farg‘ona voqealari, mustaqillik deklaratsiyasi i.karimov – o‘zbekistonning birinchi prezidenti, siyosiy partiyalar asosiy masalalar (reja): 1. xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat. 2. markazning o‘zbekistonda amalga oshirgan qatag‘on siyosati: “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” nomli kampaniyalar. 3. aholi turmush tarzining og‘irlashuvi. orol fojiasi. farg‘ona voqealari. 4. 1989 yil o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy hayotidagi o‘zgarishlar. milliy manfaatlar ustuvorligining o‘sib borishi. i.karimov – o‘zbekistonning birinchi prezidenti. mustaqillik deklaratsiyasi va uning tarixiy ahamiyati. xx-asrning 70–80-yillarida sssrda iqtisodiyotning rivojlanish sur’ati tobora pasayib, sarf-xarajatlar ortib bordi. mavjud imkoniyatlarni hisobga olmasdan ishlab chiqilgan va qabul qilingan ijtimoiy, oziq-ovqat, agrar, energetika, ekologiya va boshqa sohalardagi dasturlar samara bermadi, iqtisodiy ziddiyatlarni chuqurlashturib yubordi. iqtisodiyot ekstensiv yo‘lda tobora ko‘p …

2 / 14

isloh qilish yo‘lidagi urinishlarni yo‘qqa chiqarar edi. ijtimoiy ehtiyojlarga mablag‘ ajratishda qoldiq tamoyili va taqsimotda tekischilik hukmron edi. boqimandalik, tayyorga ayyorlik, ichkilikbozlik, giyohvandlik, chayqovchilik, poraxo‘rlik kabi yaramas illatlar jamiyatni kemirmoqda edi. buyruqbozlik – boshqaruv usuli, sansalorlik, qog‘ozbozlik, majlisbozlik iqtisodiyotning o‘z qonunlari va vositalari asosida rivojlanishiga to‘sqinlik qilmoqda edi. odamlar mulkdan begonalashtirilgan, shu tufayli loqayd, sust, beparvo edilar, huquq va qonuniylik puturdan ketgan edi. xo‘jalikni boshqarishda 200 mingtacha turli buyruqlar, qonunsimon hujjatlar hukmron bo‘lib, ular xo‘jalik xodimlarining har bir qadamini nazorat qilib, tashabbuskorlikni bo‘g‘ar edi. oddiy korxonadan tortib tumangacha, viloyatdan tortib respublikagacha, respublikadan markazgacha haqiqiy ahvolni bo‘yab ko‘rsatish, barcha darajadagi rahbarlarni maqtash, ular nomiga hamdu sanolar o‘qish rasm bo‘lib qolgan edi. oqibatda dunyoda eng kuchli ikki davlatdan biri, deb hisoblanib kelingan sssrda inqirozli holat shakllanib yetilgandi. kpss markaziy qo‘mitasining 1985-yil aprelida bo‘lgan plenumi noxush tendensiyalar yig‘ilib, sssr tanglik vaziyatiga tushib qolganligini ilk bor e’tirof etdi. mazkur plenum janmiyatni “qayta qurish” orqali …

3 / 14

isloh qilishga, birinchi navbatda kpss ning siyosiy va mafkuraviy hukmronligini cheklashga, davlat va xo‘jalik organlarini kompartiya hukmronligidan chiqarishga, xalq deputatlari sovetining to‘la hokimiyatini ta’minlashga urinish bo‘ldi. ammo, bu sa’y-harakatlar ham behuda ketdi. to‘g‘ri, jamiyatni demokratlashtirish, oshkoralik, turli xil fikrlar birldirishga imkon berish tomon ijobiy qadamlar qo‘yildi. matbuotda, radio va televideniyada turli xil fikr-mulohazalar erkin aytiladigan bo‘ldi. “qayta qurish” siyosati davrida iqtisodiyotda juda kuchli buzilishlar ro‘y berdi. markaz “qayta qurish”ning ilmiy va nazariy jihatdan puxta va aniq-ravshan dasturini ishlab chiqolmadi. iqtisodiy siyosat puxta o‘ylab ko‘rilmagan sinov va eksperimentlarga asoslangan edi. mamlakat imkoniyatlarini hisobga olmasdan xalq xo‘jaligining barcha sohalarini bir vaqtning o‘zida rivojlantirishdan iborat noto‘g‘ri yo‘l tutildi. sovet rahbariyati mamlakatni tanglikdan, inqirozdan chiqarish uchun ma’muriy-buyruqbozlik tizimini, hamma resurslarni markazlashtirilgan tarzda rejalashtirish asosida boshqarish va taqsimlash yo‘lidan tartibga solinadigan bozor iqtisodiyotiga o‘tish kerakligini o‘z vaqtida payqamadi, buni juda kech tushundi. 1990-yilga kelganda bozor iqtisodiyotiga o‘tish zaruriyati anglandi, dasturlar tuzildi, qarorlar qabul qilindi. biroq, …

4 / 14

ojizligi orqasida respublika partiya va davlat rahbarlik lavozimlariga markaz tomonidan koplab kadrlar yuborildi. “kadrlar to‘dasi” deb nom olgan 400 ga yaqin kelgindilar o`zbekistonni o‘z bilganlaricha boshqara boshladilar. o`zbekiston kompartiyasi va o`zbekiston ministrlar kengashi amalda ular tomonidan boshqarildi. birinchi lavozimga o‘tirgan mahalliy kadrlar ularning qo‘lida qo‘g‘irchoq bo‘lib qoldilar. o`zbekiston kompartiyasi markaziy qo‘mitasida moskva vakillari – mogilnichenko, bessarabov, ponomaryovlar uya qurib olgan edilar. o`sha yillarda tez-tez bo‘lib turadigan plenumlar va yig‘ilishlar o`zbekistonda doimiy ishlash uchun yuborilgan “kadrlar to‘dasi”ning boshliqlari – anishchev, ogaryok, satin va ularning hamtovoqlari nazorati ostiga olingan edi. o`zbekiston kompartiyasi mqning birinchi kotibi i.usmonxo‘jayev ham ular oldida ojizu harakatsiz edi. o`zkp mqda “pinhona kabinet” tashkil topdi, ushbu “kabinet” kuch ishlatish, tuhmatlar uyushtirish yo‘li bilan xodimlarni badnom qilish, respublikaga mutlaqo aloqasi bo‘lmagan avantyuristik qarorlarni tiqishtirish bilan shug‘ullandi. qo‘g‘irchoqqa aylantirilgan mahalliy rahbarlar “kadrlar to‘dasi” tomonidan tayyorlangan qarorlarga imzo chekishardi, xolos. sovet rejimining ko‘zbo‘yamachilik, “ulug” millatchilik, shovinistik siyosati va uni amalga oshiruvchilar oldida …

5 / 14

ik buzildi, o‘zboshimchalik va qatag‘onchilikning yangi davri avj oldi. ming-minglab iqtidorli, rahbarlik mahoratini puxta egallagan rahbar kadrlar, mirishkor paxtakorlar, ter to‘kib mehnat qilgan halol kishilar qamoqqa olindi. hibsga olingan respublika partiya va davlat organlarining rahbarlari esa moskva qamoqxonalariga tashlandi. tergov xodimlari 30-yillarda ishlatilgan yaramas usullardan foydalanib, hibsga olinganlarni qiynab, boshqalar ustidan to‘qilgan aybnomalarni ularning qo‘li bilan qaytadan yozdirib olardi va “aybnoma” tobora ko‘p begunoh odamlarni qamashga asos bo‘lib xizmat qilardi. butun sssrda bo‘lganidek, o`zbekistonda ham kamchiliklar, qo‘shib yozishlar, poraxo‘rlik illatlari va boshqa jinoyatchiliklar bor edi, albatta. lekin bu illatlarni o‘zbek xalqi emas, balki sovet hokimiyatining ijtimoiy-siyosiy tuzumi keltirib chiqargan edi. o`zbekiston fuqarolari o‘z haq-huquqlarini himoya qilishni so‘rab tuman, viloyat va respublika partiya va sovet organlariga murojaat qildilar. yuz minglab fuqarolar o`z kp mqga, mahalliy hokimiyat organlariga o‘z haq-huquqlarining, qonuniy manfaatlarining buzilganlagini shikoyat qilib koridorma-koridor, eshikma-eshik turtinib yurdilar. norozilik ayniqsa xotin-qizlar orasida ko‘paydi. 1986-1987 yillarda respublikada 270 nafar ayol o‘zini-o‘zi yondirib …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘zbekistonning mustaqillikka erishishi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy ahvoli" haqida

2-mavzu. o‘zbekistonning mustaqillikka erishishi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy ahvoli mavzuni o‘rganishdan maqsad: talabalarga o‘zbekistonning mustaqillikka erishishi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy ahvolini o’quv adabiyotlari va manbalar asosida tushuntirib berish. kalit so‘zlar: kpss markaziy qo‘mitasi, qayta qurish, “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” farg‘ona voqealari, mustaqillik deklaratsiyasi i.karimov – o‘zbekistonning birinchi prezidenti, siyosiy partiyalar asosiy masalalar (reja): 1. xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat. 2. markazning o‘zbekistonda amalga oshirgan qatag‘on siyosati: “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” nomli kampaniyalar. 3. aholi turmush tarzining og‘irlashuvi. orol fojiasi. farg‘ona voqeal...

Bu fayl DOC formatida 14 sahifadan iborat (91,5 KB). "o‘zbekistonning mustaqillikka erishishi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy ahvoli"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘zbekistonning mustaqillikka e… DOC 14 sahifa Bepul yuklash Telegram