tabiiy geografiya va umumiy yer bilimi

PPT 38 pages 3.3 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.3 MB

File type PPT

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

презентация powerpoint tabiiy geografiya va umumiy yer bilimiga kirish. olam va quyosh sistemasi. yerning harakati va sharsimon ekanligining geografik oqibatlari. tektonik harakatlar. yerning umumiy morfologiysi. tabiiy geografiya fan 1-mavzu. (ma’ruza) xudoynazarova mavluda geodeziya va geoinformatika kafedrasi reja: tabiiy geografiya va umumiy yer bilimi faniga kirish. olam va quyosh sistemasi tabiiy geografiya fanining rivojlanish bosqichlari yerning harakati va sharsimon ekanligining geografik oqibatlari. tektonik harakatlar. yerning umumiy morfologiyasi fani o`qitishdan maqsad - yer geografik qobiqning rivojlanishi, tuzilishi, bo`linishi, tarkibiy qismlari va ularning o`zaro ta’siri yuzasidan talabalarda tushunchalar xosil qilish. shuningdek, bu fan yer haqida umumiy xamda dastlabki zaruriy tabiiy geografik ma’lumotlarni beradi. bu ma’lumotlar geodeziya va kartografiya sohasiga doir barcha izlanishlarda metodologik asos vazifasini o`taydi. tabiiy geografiyaning o`rganish obyekti tabiiy geografiya (fizis-tabiat, geo-yer, grafo-tasvirlamoq) yer haqidagi fan degan ma’noga ega. bu ta’rif juda umumiy. chunki yerni juda kup tabiiy fanlar o`rganadi. xo`sh tabiiy geografiya yerning qaysi qismini o`rganadi? yerning ichki qismiga moddiy …

2 / 38

u qobiqda paydo bo`lib shu joyda yashaydi. tabiiy geografiya mana shu qobiq - geografik qobiqni o`rganadi. bu qobiqni yana landshaft qobiq ham deb yuritiladi. tabiiy geografiya fanining rivojlanish bosqichlari 1. qadimgi davr (antik davr) tabiiy geografik bilimlar odamlarning amaliy ehtiyojlari (ovchilik, dehqonchilik, dengizda suzish) tufayli shakllana boshlagan. dastlabki xaritalar va dunyo tasavvurlari yaratilgan. gomer, gerodot, aristotel, eratosten kabi olimlar yer shakli va geografik hodisalar haqida fikrlar bildirgan tabiiy geografiya fanining rivojlanish bosqichlari yozma manbalaiga ko‘ra xarita tuzgan kishilar o‘zlari yashab turgan joyni olamning markazi (masalan, afina, aleksandriya, misr) deb belgilaganlar. buyuk faylasuflar aristotel (mil. aw . iv — iii asr), ptolemey (milodning ii asri) olamning markazida qo‘zg‘almas yer, uning atrofida barcha osmon jismlari joylashadi va harakatlanadi deb geosentrik g‘oyaga asos soldilar. geosentrik (geo — yer, sen tr — markaz) g ‘oyaga ko‘ra dunyoning markazida yer, barcha osmon jismlari yer atrofida aylanadi. geliosentrik (gelio — quyosh, sen tr — markaz) g‘oyani …

3 / 38

an, ibn battuta, marko polo) tabiat va xalqlar haqida maʼlumotlar to‘plagan. buyuk geografik kashfiyotlar davri. ushbu davrda yevropa xalqlari tabiiy geografiya fanining rivojiga ulkan hissa qo`shishdi. misol qilib, magellan, kolumb, vasko da gama, amerigo vespuchchi, tasman, yanszon va boshqalarni misol qilish mumkin 4. ilmiy geografiya shakllanishi (xviii–xix asrlar) geografiya fan sifatida mustaqil rivojlanadi. k. ritter va a. gumboldt kabi olimlar zamonaviy tabiiy geografiyaning asoschilaridan hisoblanadi. geografik hududlar, landshaftlar, iqlim va tabiat komponentlari tizimli ravishda o‘rganilgan. har xil geografik tarmoqlar (geomorfologiya, iqlimshunoslik, biogeografiya) shakllana boshlagan. 5. xx asr va hozirgi zamon geografiyada kompleks yondashuv va tizimli tadqiqotlar rivojlandi. kosmik suratlar va zamonaviy texnologiyalar (gis – geografik axborot tizimlari) yordamida yerning tabiati o‘rganilmoqda. atrof-muhitni muhofaza qilish, global iqlim o‘zgarishlari, landshaftlarning monitoringi kabi yangi yo‘nalishlar paydo bo‘ldi. agar xohlasangiz, har bir davr olimlari va ularning kashfiyotlari haqida alohida, batafsil ma’lumot ham berib chiqaman. shunaqa qilishni istaysizmi? olam (lotincha: universus) atamasi ostida fizik mavjud …

4 / 38

ki yoki undan ortiq yulduz sistemasidan; oʻnlab, yuzlab va, hatto, minglab galaktikalarni oʻz ichiga olgan toʻdalardan, oʻn minglarcha galaktikadan tuzilgan tumanliklardan iborat boʻladi. mas, bizning galaktika va unga yaqin joylashgan boshqa (taxminan 150 ta) galaktikalar mahalliy galaktikalar guruhi deb ataladigan toʻdaga kiradi. bu toʻdalarning toʻdalari ham mavjud boʻlib, ularning massalari kamida bir necha ming trillion quyosh massasiga teng. ushbu oʻtatoʻdalar metagalaktikaning eng yirik fizik obyektlari hisoblanadi. ular shakli deyarli disksimon boʻlgani sababli adabiyotda "zeldovich quymoklari" deb ham ataladi. yulduz — gravitatsiya bilan bogʻlangan yorqin plazma shari. hayotining oxirida yulduz shuningdek degenerat moddani ham oʻzi ichiga olishi mumkin. yerga eng yaqin yulduz quyoshdir, u yerdagi energiyaning asosiy manbai hamdir. boshqa yulduzlar, atmosfera hodisalari toʻsiq boʻlmasa, yer sirtidan qoʻzgʻalmas yorugʻ nuqtalar boʻlib koʻrinadi. tarixan osmon sferasidagi yorqin yulduzlar turkum va asterizmlarga toʻplantirilgan, eng yorqinlariga nomlar ham berilgan. astronomlar yulduzlar haqidagi maʼlumotlarni zijlarga yigʻishgan. quyosh tizimi, quyosh sistemasi — quyoshning gravitatsion taʼsir maydoni …

5 / 38

spra asteriodi kometalar (yun. kometes — uzun sochli) — quyosh sistemasiga kiradigan kichik osmon jismlari. k.ning quyosh atrofidagi harakat yoʻllari (orbitalari) kichik sayyoralarnikiga qaraganda ancha choʻziq boʻlgani uchun quyoshga yaqinlashgandagina koʻrinadi. avval ular osmonda xira oq tuman nuqtalarga oʻxshab koʻrinib, keyin quyoshga yaqinlashgani sari uning taʼsirida "dum" chiqaradi (baʼzan bir necha "dum" chiqarishi ham mumkin). hale-bopp kometasi (1997-yil, mart) meteorlar (yun. meteora — atmosfera va osmon hodisasi) — sayyoralararo fazodan yer atmosferasining yuqori qatlamlariga katta (11–75 km/s) tezlikda qattiq zarralar yoki jismlarining kelib tushishi natijasida roʻy beradigan chaqnash va boshqa hodisalar. xalq tilida "uchar yulduzlar" deb ham ataladi. meteoritlar — quyosh sistemasining sayyoralararo fazodan yer yuziga tushadigan qattiq jismlari. quyosh atrofida elliptik orbita boʻylab aylanayotgan sonsanoqsiz qattiq jismlardan ayrimlarining orbitasi oʻzgarishi natijasida yer bilan toʻqnashadi. katta tezlikda (11–75 km/sek) qarakat qilayotgan bunday jismlardan massasi kichiklari (1—10 g) yer atmosferasida meteor hodisa hosil qilsa, kattalari (1 – 1000 kg) atmosferada butunlay …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy geografiya va umumiy yer bilimi"

презентация powerpoint tabiiy geografiya va umumiy yer bilimiga kirish. olam va quyosh sistemasi. yerning harakati va sharsimon ekanligining geografik oqibatlari. tektonik harakatlar. yerning umumiy morfologiysi. tabiiy geografiya fan 1-mavzu. (ma’ruza) xudoynazarova mavluda geodeziya va geoinformatika kafedrasi reja: tabiiy geografiya va umumiy yer bilimi faniga kirish. olam va quyosh sistemasi tabiiy geografiya fanining rivojlanish bosqichlari yerning harakati va sharsimon ekanligining geografik oqibatlari. tektonik harakatlar. yerning umumiy morfologiyasi fani o`qitishdan maqsad - yer geografik qobiqning rivojlanishi, tuzilishi, bo`linishi, tarkibiy qismlari va ularning o`zaro ta’siri yuzasidan talabalarda tushunchalar xosil qilish. shuningdek, bu fan yer haqida umumiy xamda dastlabki z...

This file contains 38 pages in PPT format (3.3 MB). To download "tabiiy geografiya va umumiy yer bilimi", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy geografiya va umumiy yer… PPT 38 pages Free download Telegram