abu nasr farabiy hám ǵazzaliydiń filosofiya ilimine tiyisli kóz-qarasların salıstırmalı talıqlaw

DOCX 20 pages 58.3 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 58.3 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

tema: abu nasr farabiy hám ǵazzaliydiń filosofiya ilimine tiyisli kóz-qarasların salıstırmalı talıqlaw joba : kirisiw 1. farabiydiń filosofiyalıq hám jámiyettanıwshılıqqa tiyisli kóz-qarasları. 2. farabiydiń jámiyet hám ádep-ikramlıq haqqındaǵı kóz-qarasları 3. ǵazzaliydiń filosofiya ilimine tiyisli kóz-qarasları juwmaqlaw paydalanılǵan ádebiyatlar kirisiw farabiydiń kitapları eki túrge bólinedi. birinshisi talim tárbiya filosofiya hám basqa tarawlarda jazǵan kitapları. ekinshisi aflotun, arastu hám olarǵa izine túskenlerdiń kitaplarına jazǵan túsindiriwleri. ayırım izertlewshilerdiń usı kitaplardıń sanı qırıq donaga etkenin aytadılar. farabiy óziniń talim tárbiya iskerliginde aflotun hám arastu hám de grek filosofiyası hám islam dini arasında muwapıqlastırıwǵa qattı urınǵan. onıń ózi dinin bekkem tutatuǵın musulman bolǵan. usınıń menen birge, ol aflotun hám arastu islamdaǵı mekteplerine o'hshash filosofiyalıq islamdaǵı mekteplerge tiykar salǵan birinshi musulman filosof bolıp tabıladı. sol waqıtta aflotunnıń «at-tosu'ot» atlı kitapı awdarma etilip hato jol menende arastuning kitapı dep bilingan edi. arabshada «rububiyat» atı menen ataqlı bolǵan bul kitaptı oqıǵan farabiy arastuning pikirleri tap aflotunnikiga o'hshar ekenligine …

2 / 20

ın diniy máselelerde tap tartmay isletiwge jol ashıp berdi. farabiy birinshi bolıp alla taoloning bar ekenligine álemdi dálil etip ketirmay onıń bar ekenin jalǵız intellektual dálil menen tastıyıq qılıwdıń jańa usılın keltirdi. ol bar zatlardı ekige - gewdesi múmkin hám gewdesi orınlanıwı shártga bóliwleydi. múmkinul gewde dúnyadaǵı janzatlar bolıp olardıń bolıwı múmkin bolǵanı sıyaqlı, bolmawi de múmkin. 1. farabiydiń filosofiyalıq hám jámiyetke tiyisli kóz-qarasları. farabiydiń filosofiyasında hám talim tuwrısındaǵı ádep-ikramlıqında alla - orınlanıwı shártul vujud bolıp tabıladı. usı intellektual dálilge qaray orınlanıwı shártul gewde tómendegi sapalarǵa iye: 1. allanı tariyplew múmkin emes. 2. allanıń basqa zatlarǵa o'hshab mánisi joq. 3. allanı zárúrat turalı jalǵız bolıp tabıladı, sherigi joq bolıp tabıladı. 4. allanı zat emes. sonıń menen birge, farabiy isenimge tiyisli álemdiń jaratılıwı, náps, aqıl, nubuvvat hám basqa temalarda da filosofiya júrgizgen. biliw procesin aqıl hám sizgilar arqalı júzege keledi. biliw procesi sheksiz bolıp, ol insan janlı baqlaw hám oylawınıń uǵımsız …

3 / 20

y sebepli musulman arqa talim tárbiya ádep-ikramlıqlıq hám filosofiyalıq oylawında logika ilmi tereń ız qaldırdı. farabiy pikrine qaraǵanda, birden-bir bolmıs altı basqıshdan ibarat bolıp, olar áyne bir waqıtta barlıq ámeldegi zatlardıń baslanıwsı retinde bir-birleri menen sebebiy baylanısıwdadirlar. birinshi basqısh - birinshi sebep (quday); ekinshisi - samoviy deneler barlig'i; úshinshisi - aktiv aqıl, tórtinshisi -ruxlanıw; besinshisi - forma ; altınshısı - element. sonday etip, quday hám element, birden-bir bir pútkildi tashkil etip, bir qatar basqıshlar arqalı bir-birleri menen baylanısadı. ózleriniń qatnasları sebepli bul baslanıwlar eki kóriniske ajratıladılar : «vojibul vujud»- sonday zatki, bar ekenligi ózinden kelip shıǵadı ; «mumkinul vujud»- sonday zatki, onıń bar ekenligi basqa zattan kelip shıǵadı. «múmkinul vujud» óziniń bar bolıwı ushın sebepke mútajlik sezedi, hám qashanda ol payda bolsa, basqa zat sebepli, «vojibul vujud» ga aylanadı. farabiydiń baslanıwlar haqqındaǵı táliymatı sonnan gúwalıq berediki, oǵan jańa aflotunchilikning emanatsiya teoriyası tásirin tiygizgen bolıp, ol dáslepki islam isenimidagilarning kózqaraslarınan mánisan …

4 / 20

kte ámeldegi boladı hám odan keyin ǵana voqeylikka aylanadı. múmkinshilikten voqeylikka ótiw elementtıń arnawlı bir forma menen qosılıwı nátiyjesinde júz boladı. farabiydiń qarama-qarsılıqlar hám olardıń keri formalarınıń bir-birleri menen dúgisiwi haqqındaǵı pikirleri, tábiyaatdaǵı ózgerislerdi túsiniw dáregi retindegi urınıwǵa qaratılǵan bolǵanlıǵınan, oǵırı qımbatlı bolıp tabıladı. bilimdi farabiy ámeliy (kásip-óner) hám teoriyalıq (pán) ga boladı. teoriyalıq bilimler sheńberinde bas orındı filosofiya iyeleydi, farabiy onı bolmıstıń ulıwma qásiyetleri hám nızamları haqqındaǵı pán dep ańlatadı jáne onıń arnawlı bir pánlerge bolǵan qatnasın umumning menshikline bolǵan qatnası retinde belgileydi. farabiy sistemasında filosofiya haqqındaǵı «fanlar páni» degen qaǵıyda óz ańlatpasın tapqan. farabiy orta ásirler dáwirinde birinshi bolıp pánler klassifikaciyaın payda ettiki, ol sol waqıttaǵı ilimiy bilimlerdiń ensiklopediyasi esaplanar edi. barlıq pánlerdi farabiy bes gruppaǵa boladı : 1. jeti bólimden ibarat til haqqındaǵı pán. 2. logika. 3. jeti ǵárezsiz pánge bólinetuǵın matematika, yaǵnıy arifmádep-ikramlıq, geometriya, optikalıqa, juldızlar haqqındaǵı pán, muzıka haqqındaǵı pán, salmaqlar haqqındaǵı pán hám mexanika. …

5 / 20

ın kelgeni sıyaqlı, bilip alınatuǵın zat, oǵan taluqli bilimnen aldın ámeldegi boladı». farabiy tábiyaattı biliw procesiniń sheksizligin belgilep, onı bilmewden biliw tárep eliriwi, aqıbetten sebepke, hádiyseden mániske, orazdan (hákisidensiya) qımbat bahalı taslar (substansiya) tárep baradı, dep esaplaydı. farabiy biliwdiń eki basqıshın - sezimiy hám pikiriyni bir-birinen parıqlap kórsetedi. sezimiy bilimdiń ornına toqtalıp, farabiy insandı sırtqı dúnya menen baylanıstıratuǵın bes qıylı sezimdiń hár birine bólek itibar qaratadı. farabiy sezimdiń hár bir túrin onı arnawlı bir sezim etiwshi dene aǵzası menen baylanıslı túrde kórip shıǵadı. farabiy pikrine qaraǵanda, hár qanday sezim denediń sezim etiwshi aǵzalarına hesh kimge baylanıslı bolmaǵan (ob'ektiv) halda ámeldegi bolǵan zatlardıń arnawlı bir qásiyetleriniń sırtqı fizikalıq tásiri nátiyjesi bolıp tabıladı. farabiy yad, oyda sawlelendiriw hám qıyalǵa sezim qılıw hám pikirlew arasındaǵı ortalıq jaydı ajıratıp, olardı biliwdiń sezimiy basqıshları menen baylanıstıradı. onıń pikrine qaraǵanda, olardıń fizikalıq aǵzaları miydiń aldınǵı bóleginde jaylasqan. biraq insan ushın tán ózgeshelik ayırım alınǵan bólek haywanlarda …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abu nasr farabiy hám ǵazzaliydiń filosofiya ilimine tiyisli kóz-qarasların salıstırmalı talıqlaw"

tema: abu nasr farabiy hám ǵazzaliydiń filosofiya ilimine tiyisli kóz-qarasların salıstırmalı talıqlaw joba : kirisiw 1. farabiydiń filosofiyalıq hám jámiyettanıwshılıqqa tiyisli kóz-qarasları. 2. farabiydiń jámiyet hám ádep-ikramlıq haqqındaǵı kóz-qarasları 3. ǵazzaliydiń filosofiya ilimine tiyisli kóz-qarasları juwmaqlaw paydalanılǵan ádebiyatlar kirisiw farabiydiń kitapları eki túrge bólinedi. birinshisi talim tárbiya filosofiya hám basqa tarawlarda jazǵan kitapları. ekinshisi aflotun, arastu hám olarǵa izine túskenlerdiń kitaplarına jazǵan túsindiriwleri. ayırım izertlewshilerdiń usı kitaplardıń sanı qırıq donaga etkenin aytadılar. farabiy óziniń talim tárbiya iskerliginde aflotun hám arastu hám de grek filosofiyası hám islam dini arasında muwapıqlastırıwǵa qattı urınǵan. onıń ózi dini...

This file contains 20 pages in DOCX format (58.3 KB). To download "abu nasr farabiy hám ǵazzaliydiń filosofiya ilimine tiyisli kóz-qarasların salıstırmalı talıqlaw", click the Telegram button on the left.

Tags: abu nasr farabiy hám ǵazzaliydi… DOCX 20 pages Free download Telegram