abdulla avloniy va h.h. niyoziy ta'lim-tarbiyaga oid g'oyalar

DOC 28 pages 986.5 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 986.5 KB

File type DOC

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

6-mavzu: a.avloniy va h.h. niyoziy ijodida ta ’lim -tarbiyaga oid g'oyalar. a.avloniy hayoti va ijodi. h.h. niyoziy ma’rifati. rеja: 1. h.h. niyoziy ma’rifati. 2. uning ta’limda joriy etilgan o‘qish kitoblari mohiyati. 3. hamza qalamiga mansub to‘plamlarning badiiy ahamiyati. 4. abdulla avloniyning hayoti va ijodi. 5. abdulla avloniyning pedagogik faoliyati 6. uning “turkiy guliston yoxud axloq” asarining ta’limiy va tarbiyaviy ahamiyati. tayanch tushunchalar: jadid adabiyoti, “gul” turkumiga kiruvchi to‘plamlari, pedagogik faoliyat, “turkiy guliston yoxud axloq” asari, pedagogik faoliyat. o‘zbek madaniyatining ulkan vakillaridan biri, murabbiy, jamoat arbobi va yozuvchi abdulla avloniy 1878- yilda toshkent shahrida to‘quvchi oilasida dunyoga keldi.u boshlang‘ich diniy maktabda va madrasada o‘qidi, ilm fanga ixlos qo‘ydi. o‘zbek va boshqa sharq xalqlari adabiyotini berilib o‘rgandi. abdulla avloniy 14 yoshidan she’rlar yozishni mashq qila boshladi. uning ilk she’rlari o‘sha davr vaqtli matbuot sahifalarida bosilib turdi. abdulla avloniy xalqni ilm-fan nurlaridan bahramand qilishni o‘zining fuqarolik burchi deb biladi va 1904- yilda o‘z …

2 / 28

yozgan edi. abdulla avloniy „adabiyot yoxud milliy she’rlar“ deb nomlangan to‘rt qismdan iborat darsligida bolalarni ma’rifatga, madaniyatga chorlaydi, yaramas xulq-odatlarni esa tanqid qiladi. o‘sha davr xalq pedagogikasida abdulla avloniyning „birinchi muallim“ —„alifbe“, „ikkinchi muallim“—„o‘qish“ kitoblari katta ahamiyatga ega bo‘ldi. ularda avloniy mumtoz adabiyotimizdagi eng yaxshi an’analarni davom ettirdi, ilm va ma’rifatning ahamiyatini yangicha talqin etdi. „birinchi muallim“ —„alifbe“, „ikkinchi muallim“—„o‘qish“ kitobi rolini bajardi. avloniy ochgan maktabning shuhrati tobora ortib, o‘quvchilarning soni ko‘‘aya boradi. adib o‘z maktabida bolalar diqqatini asosiy fanlarga jalb etib, tezda ularning savodini chiqarishga va shundan so‘ng aniq fanlarni o‘qitishga harakat qildi. u bolalarga jug‘rofiya, tarix, adabiyot, til, hisob, handasa, hikmat (fizika) kabi fanlardan ma’lumotlar beradi „birinchi muallim“da avloniy dastavval 32 harfning alohida yoziladigan shakllarini alifbo tartibida bergan. shu sahifada alifning so‘z boshida, o‘rtasida va oxirida qanday yozilishini ko‘rsatgan, so‘ng alifni barcha „bosh harflar“ga qo‘shib, bo‘g‘inlar hosil qilgan. „ikkinchi muallim“da axloq-odobga, halollik va poklikka oid turli she’r, hikoya, …

3 / 28

or qo‘ydi. „turkiy guliston“da abdulla avloniy o‘zining ijtimoiy va axloqiy qarashlarini yoritadi. asarning so‘zboshisida muallif bu haqda shunday yozadi: „men bu asarimni maktablarimizning yuqori sinflarida ta’lim bermak ila barobar ulug‘ adabiyot muhiblari —axloq havaskorlarining e’tiborlariga taqdim qildim“. darslikdagi har bir bo‘lim ta’lim-tarbiyaning muhim bir masalasiga bag‘ishlangan bo‘lib, ularning biri ikkinchisini to‘ldiradi, takomillashtiradi. har bir bo‘limda kichik hajmli, ibratli hikoyalar berilib, asar oxirida she’riy parchalar yoki hikmatli so‘zlar orqali „qissadan hissa“ chiqariladi. yozuvchi bu asarida xalq og‘zaki ijodidan keng foydalangan. abdulla avloniyning „bahor keldi“, „bulbul“, „bola ila gul“, „yolg‘onchi cho‘pon“, „tulki ila qarg‘a“ kabi she’rlari kichik maktab yoshidagi bolalarga bag‘ishlangan. abdulla avloniy „advokatlik osonmi?“, „pinak“, „biz va siz“ kabi pyesalari bilan drama janrini boyitdi. «birinchi muallim» kitobidan. «to‘g‘rilik» haqida: bir kam’irning uyida bir tu’ tuti bor edi. kampirning tutdan boshqa hech narsasi yo‘q edi. pishganda uni quritib olar, boylarga sotib pul qilar, tirikchiligi shu tut orqasidan edi. bir kuni shahar podshosi …

4 / 28

iqib olib, o‘z jonini saqlaydi. ikkinchisi shoshilib qolib, nima qilarini bilmay, o‘zini o‘likka solib, yotib oladi. yo‘lbars uni hidlab, o‘lik deb o‘ylab, nari ketadi. daraxt te’asiga chiqib olgan o‘rtog‘i undan yo‘lbars sening qulog‘ingga nima dedi, deb so‘raydi. q'rtog‘i unga «oh do‘stim! shodligingda o‘rtoq bo‘lib, g‘am vaqtingda tashlab ketgan nomard kishilar bilan do‘st bo‘lma», dedi. «chin do‘st»: ikki kishi bir-biri bilan chin do‘st edilar. ikkalasi bir kun sahro tomoshasi uchun yo‘lga chiqdilar. yo‘llari daryo ustidan o‘tgani uchun ular kemaga chiqdilar. kemalari halokatga uchradi. qutqaruvchilar ularni suvdan olib chiqish uchun bordilar. ular esa avval meni emas, do‘stimni qutqaring, deya fig‘on qilishardi. bularning do‘stligini ko‘rib hamma hayron qoldi. «xurus ila bo‘ri»: bir bo‘ri daraxt ustida o‘tirgan xurus -xo‘rozning oldiga kelib, uni aldab daraxtdan tushirmoqchi bo‘ldi. «ey xurus o‘rtoq! man sanga yaxshi bir xabar keltirdim. hayvonlar bilan qushlar orasida sulh tuzildi. kel, pastga tush, birga o‘ynaylik, dedi. xo‘roz bo‘rining aldovlariga uchadigan ahmoq emas edi. …

5 / 28

maktablari tashkil qilishni boshladilar. o‘zbek tilidagi birinchi gazeta 1870- yildan chop etilayotgan “turkiston viloyatining gazeti” edi. 1905-1917- yillarda o‘lkada 22 gazeta, 8 ta jurnal o‘zbek tilida chiqarilgan. ma’rifatchilar milliy adabiyotimizga yangi mavzular olib kirishgan bo‘lsa, jadidlar o‘zbek adabiyotiga drama, roman, hikoya kabi yangi janrlarni kiritdilar. she’riyatda barmoq vazni yetakchilik qila boshladi. butun hayoti va ijodiy faoliyatini muallimlikka, bolalar uchun darsliklar va badiiy asarlar yozishga bag‘ishlagan hamza hakimzoda niyoziy 1889- yilda qo‘qon shahrida tabib oilasida tavallud topdi. hamzaning muallimlik faoliyati 1911- yildan boshlangan. u dastlab qo‘qon shahrining hojibek guzarida kambag‘al va yetim-esir bolalar uchun maktab ochdi. mehnatkash xalq bolalarini o‘qitish va tarbiyalash, ularga moddiy jihatdan ko‘maklashish maqsadida shu yillarda „yordam“ jamiyati ham tashkil qildi. ana shu jamiyat orqali u bolalarni o‘quv qurollari, kiyim-kechak va oziq-ovqat bilan ta’minlab turdi. hamza o‘zi tashkil qilgan maktabda kattalar uchun kechki kurs ochadi. bu davrda u birinchi sinf o‘quvchilari uchun „yengil adabiyot“, 2-sinf uchun „axloq hikoyatlari“ …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abdulla avloniy va h.h. niyoziy ta'lim-tarbiyaga oid g'oyalar"

6-mavzu: a.avloniy va h.h. niyoziy ijodida ta ’lim -tarbiyaga oid g'oyalar. a.avloniy hayoti va ijodi. h.h. niyoziy ma’rifati. rеja: 1. h.h. niyoziy ma’rifati. 2. uning ta’limda joriy etilgan o‘qish kitoblari mohiyati. 3. hamza qalamiga mansub to‘plamlarning badiiy ahamiyati. 4. abdulla avloniyning hayoti va ijodi. 5. abdulla avloniyning pedagogik faoliyati 6. uning “turkiy guliston yoxud axloq” asarining ta’limiy va tarbiyaviy ahamiyati. tayanch tushunchalar: jadid adabiyoti, “gul” turkumiga kiruvchi to‘plamlari, pedagogik faoliyat, “turkiy guliston yoxud axloq” asari, pedagogik faoliyat. o‘zbek madaniyatining ulkan vakillaridan biri, murabbiy, jamoat arbobi va yozuvchi abdulla avloniy 1878- yilda toshkent shahrida to‘quvchi oilasida dunyoga keldi.u boshlang‘ich diniy maktabda va madrasad...

This file contains 28 pages in DOC format (986.5 KB). To download "abdulla avloniy va h.h. niyoziy ta'lim-tarbiyaga oid g'oyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: abdulla avloniy va h.h. niyoziy… DOC 28 pages Free download Telegram