yumaloq chuvalchanglar (nemathelminthes) tipi

DOCX 11 pages 390.4 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 390.4 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

yumaloq chuvalchanglar (nemathelminthes) tipi tip: nemathelniinl.es — yumaloq chuvalchanglar. sinf: nemaloda. asl. yumaloq chuvalchanglar. tur: ascaris humbricoides odam askaridasi, askaridozning qo‘ zg‘ atuvchisi. tur: enterobius vermicularis ostritsa, enterobioz qo‘ zg‘ atuvchisi. tur: trichocephalus triehlurus qil boshli gijja, trixosefalez qo‘ zg‘ atuvchisi. tur: ankylostoma duodenale 12 barmoqli ichakning qiyshiq boshli gijjasi, ankilostomidoz qo'zg'atuvchisi. mavzuning mazmuni. xarakterli xususiyatlari. yumaloq chuvalchanglarning tanasi cho‘zinchoq, yumaloq, segmentlashmagan. hamma joylarda tarqalgan, ko‘p turlari odamda parazitlik qiladi. yumaloq chuvalchanglarda mushak, nerv, hazm, ayirish, jinsiy sistemalar yaxshi rivojlangan. qon aylanish va ayirish sistemalari yo‘q. yassi chuvalchanglardan farq qilib, ular ayrim jinslilar hisoblanadi, jinsiy dimorfizmga ega. yumaloq chuvalchanglarning hayot sikli yassi chuvalchanglarga qaraganda ancha sodda. ko'pincha ular lichinka shakllari almashinmasdan rivojlanadi. ko'pchilik turlarda tuxumlari va lichinkalari tashqi muhitda, oraliq xo‘jayinsiz rivojlanadi. bunday turlarni geogelmintlarga kiritiladi. boshqa turlar biogelmintlar bo‘lib, ularning lichinka bosqichlari oraliq xo'jayin organizmida rivojlanadi. yumaloq chuvalchanglar orasida haqiqiy yumaloq chuvalchanglar (nematoda) sinfi tibbiyotda ahamiyatga ega, chuvalchanglar qo‘zg‘atadigan …

2 / 11

an. tanasi oldingi qismida og'iz teshigi joylashgan, anusi esa orqa uchiga yaqin, qorin sohasiga joylashgan. teri mushak qopchasi kutikula, gipoderma va mushak qavatlaridan tuzilgan. kutikula, tashqi skelet va himoya vazifasini o'taydi. gipoderma simplast (ko‘p yadroli) tuzilishga ega. mushaklar bir qavat bo‘lib gipoderma bo‘rtmalari orqali ajratilgan (78- rasm). askaridalarda birlamchi tana bo‘shlig‘i (prototsel) mavjud, uning ichida suyuqlik va ichki a’zolar joylashadi. tana bo‘shlig‘i suyuqligi gidroskelet vazifasini bajaradi, zaharli ta’sirga ega. hazm sistemasi naysimon tuzilishga ega bo‘lib, 3 ta kutikulali labi bo'lgan og‘izdan boshlanadi. ichagi naysimon. hazm sistemasida ichakning uchinchi, orqa bo'limi rivojlangan. ayiruv sistemasi tana oldingi qismida joylashadi, bir yoki bir nechta yirik hujayralardan boshlanib, ularda to‘plangan mahsulotlar naychalar orqali tana yon tomonidagi ayiruv naychalariga quyiladi va umumiy ekskretor teshik orqali tashqariga chiqariladi. fagotsitar hujayralar ham ayirish funksiyasini bajaradi (79- rasm). nerv sistemasi halqum atrofi nerv halqasidan boshlangan nerv tolalaridan iborat. ularning eng yiriklari orqa va qorin nerv ustunlaridir. sezgi a’zolari …

3 / 11

rg'ochi askaridaning ko‘ndalang kesimi.1—gipodermaning yelka burmasi; 2—mushak hujayralari o‘simtalari;3—mushak hujayralari; 4—tuxumdon; 5—ichak devori; 6—kutikula;7—gipodermaning yon burmasi; 8—ayiruv sistemasi nayi; 9—tuxumdon;10—bachadon; 11—tuxum yo‘li; 12—gipodermaning qorin burmasi;13—tuxum yo'ilari. hayot sikli. faqat odam organizmida parazitlik qiladi (antroponoz). geogelmintlarga kiradi. tuxumi 18-25° c haroratda, nam va kislorodga boy tuproqda rivojlanadi. bunday sharoitda 21- 24 kunda tuxumda rivojlanayotgan lichinka invazion holatga o‘tadi. askarida tuxumi qalin qobiqlari urug'ning tashqi muhitga o‘ta chidamliligiga va har xil sharoitlarda keng tarqalishiga imkon beradi. (shu bois askarida kosmopolitik turlarga kiradi). odamga invazion tuxumlar ifloslangan sabzavot, mevalar, qaynatilgan suv orqali yuqadi. ichakda tuxumdan chiqqan lichinkalar qon tomirlariga o‘tib organizm bo‘ylab migratsiyalanadi. awal jigarga, keyin o‘ng yurak bo'lmachasi va qorinchasiga, o‘pkaga boradi. o‘pka alveolalarida faol harakatlanib, bronxlar, traxeyalar, halqumga o‘tib, qayta yutiladi. ichakka ikkinchi marta tushgan lichinkalar rivojlanib, yetuk shaklga aylanadi. lichinkalar migratsiyasi taxminan 2 hafta davom etadi. yetuk shaklga aylanish uchun 70-75 kun ketadi. yetuk shakllar organizmda 1 yilgacha yashashi mumkin. …

4 / 11

kasallarni davolash, degclmintizatsiyalash, pashshalar, suvaraklarga qarshi kurash, sanitariya-oqartuv ishlarini yo'lga qo‘yish orqali amalga oshiriladi. ostritsa (enterobius vermicularis) ostritsa (enterobius vermicularis) — enterobioz qo‘zg‘atuvchisi. parazit yashash joyi. odamning ingichka ichagi pastki qismida va yo‘g‘on ichakning boshlang‘ich qismida parazitlik qiladi. geografik tarqalishi. hamma joyda uchraydi, odam parazit gijjalari orasida eng ko‘p uchraydigani hisoblanadi. enterobioz bolalarda ko‘proq uchraydi. morfologiyasi. urg'ochisining uzunligi 10-12 mm, erkagining uzunligi esa 5 mm ga yaqin. erkagining orqa uchi spiralsimon o‘ralgan. xarakterli belgilari: vezikula (tana oldingi qismida pufaksimon tuzilma) va bulbus (qizilo‘ngach keyingi qismida) mavjudligidir. bu tuzilmalar parazitning ichak devoriga yopishib joylashishiga yordam beradi. ichak suyuqligi bilan, ba’zan qon bilan ovqatlanadi. hayot sikli. enterobioz antroponoz kasalliklar guruhiga kiradi. yetuk urg‘ochi ostritsalar otalanganidan keyin to‘g‘ri ichakka tushadi va kechasi faol harakatlanib, anusdan chiqadi va anus atrofiga 10- 15 ming tuxum qo‘yadi va keyin nobud bo'ladi. 6-7 soat davomida tuxumlar invazion holatga yetiladi. bolalar qichigan joylarini qashiganda qo'liga, tirnoqlari tagiga yopishgan …

5 / 11

rtma olib mikroskop ostida tuxumlar tekshiriladi. bolalar tirnog'i tagidan tuxumlarni topish yoki axlatda yetuk shakllarni ko‘rish mumkin. profilaktikasi. shaxsiy profilaktikasi — bolalarni qo‘lni yaxshilab yuvishga, gigiyenik malakalarga o‘rgatish orqali amalga oshiriladi. jamoat profilaktikasi — xonalarni doimo namlab artish, bolalar muassasalarida bolalarni vaqti-vaqti bilan tekshirib turish, bolalar muassasalari va jamoat ovqatlanish joylarining xodimlarini tibbiy ko'rikdan o'tkazib turish, bolalar foydalanadigan buyumlar va ularning o‘yinchoqlarini dezinfeksiyalab turish kabi choralar orqali amalga oshiriladi. qilboshli gijja (trichocephalus trichiurus) qilboshli gijja (trichocephalus trichiurus) — trixotsefalez qo‘ zg‘ atuvchisi. parazitning yashash joyi. ko‘r ichakda, yo‘g‘on ichakning yuqori qismida, ba’zan chuvalchangsimon o‘simtada parazitlik qiladi. geografik tarqalishi. qilboshli gijja geogelmintlarga kiradi, hamma joylarda tarqalgan. trixotsefalez antroponoz kasallikdir. tanasining ,,qilsimon“ qismida qizilo'ngach, kengroq keyingi qismida ichak va jinsiy a’zolar joylashgan. jinsiy dimorfizm yaqqol bilinib turadi. qon bilan ovqatlanadi. hayot sikli. axlat orqali ajratiladigan tuxumlar tuproqqa tushib qulay sharoitlar (namlik, harorat, kislorod) mavjud bo‘lsa, 3-4 hafta ichida rivojlanib, invazion holatga yetadi. …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yumaloq chuvalchanglar (nemathelminthes) tipi"

yumaloq chuvalchanglar (nemathelminthes) tipi tip: nemathelniinl.es — yumaloq chuvalchanglar. sinf: nemaloda. asl. yumaloq chuvalchanglar. tur: ascaris humbricoides odam askaridasi, askaridozning qo‘ zg‘ atuvchisi. tur: enterobius vermicularis ostritsa, enterobioz qo‘ zg‘ atuvchisi. tur: trichocephalus triehlurus qil boshli gijja, trixosefalez qo‘ zg‘ atuvchisi. tur: ankylostoma duodenale 12 barmoqli ichakning qiyshiq boshli gijjasi, ankilostomidoz qo'zg'atuvchisi. mavzuning mazmuni. xarakterli xususiyatlari. yumaloq chuvalchanglarning tanasi cho‘zinchoq, yumaloq, segmentlashmagan. hamma joylarda tarqalgan, ko‘p turlari odamda parazitlik qiladi. yumaloq chuvalchanglarda mushak, nerv, hazm, ayirish, jinsiy sistemalar yaxshi rivojlangan. qon aylanish va ayirish sistemalari yo‘q. yassi chuval...

This file contains 11 pages in DOCX format (390.4 KB). To download "yumaloq chuvalchanglar (nemathelminthes) tipi", click the Telegram button on the left.

Tags: yumaloq chuvalchanglar (nemathe… DOCX 11 pages Free download Telegram