shaxs psixologiyasining metodologik printsiplari

DOCX 21 pages 156.1 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 156.1 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: shaxs psixologiyasining metodologik printsiplari shaxsni tadqiq etish metodlari. reja: 1. psixologiya tarixida shaxs taraqqiyoti haqidagi nazariyalar. 1. shaxs shakillanishiga ta’sir etuvchi omillar 1. metodologiya ilmiy metodlar nazariyasi sifatida. shaxsni tadqiq etish metodlari 1. shaxsni etnik va gender jixatdan oʼrganish. har bir odam tug`ilgan kunidan boshlab odamlar qurshovida, ma`lum jamoada - oilada yashaydi. jamiyatda rivojlanuvchi, til yordamida boshqa odamlar bilan munosabatga kirishuvchi odam shaxsga – voqelikni biluvchi hamda uni o`zgartiruvchi sub`ektga aylanadi. odam bolasini individ deyiladi. biz hamma kishilarni - normal odamlarni, yangi tug`ilgan chaqaloqni, aqli zaiflarni individ degan tushunchaga kiritamiz. ammo ularning hammasini shaxs deb atay olmaymiz. biz jamiyatda biror foydali mehnat bilan shug`ullanuvchi kishini shaxs deymiz. odamni shaxs sifatida tevarak - atrofdagi kishilar va narsalar bilan bo`lgan aloqalari ularning ishlab chiqarish faoliyatlarida, odamlar o`rtasida yuzaga keladigan munosabatlarda namoyon bo`ladi. odam boshqa kishilar bilan bo`lgan munosabatlardagina shaxs bo`lib shakllana boshlaydi. demak, shaxs kishilik jamiyatida yashaydigan, faoliyatni biror turi bilan …

2 / 21

i. bizning jamiyatimizda shaxsga beriladigan tavsifnoma uning rivojlangan jamiyat qurish jarayoniga bo`lgan munosabati va bu jarayonda real qatnashishi bilan belgilanadi. odamning psixik holatlarini o`zgarishi tashqi muhitga va ijtimoiy tarbiyaga bog`liqdir. shaxsning nisbatan barqaror va nisbatan o`zgaruvchan xususiyatlari shaxs xislatlarining bir butunligi va o`zaro bog`liqligidan iborat bo`lgan murakkab birlikni, ya`ni dinamik tuzilishni hosil qiladi. shaxsni psixologik jihatdan o`rganish o`z tarkibiga ikki asosiy ilmiy masalani hal qilishni oladi: 1. har bir shaxsni boshqa odamlardan ajratib turadigan individual tuzilishini aniqlash. bu xulq - atvorni oldindan ko`ra olish imkonini beradi. 2. inson shaxs tuzilishining bir necha qismlarini ajratib ko`rsatishni talab etadi. bu qismlarning yig`indisi inson shaxsini hosil qiladi. hozirgi zamon chet el psixologiyasida ikkita omil, ya`ni biologik va ijtimoiy omillarning ta`siri bilan tarkib topgan inson shaxsida ikkita asosiy qismlarni ajratuvchi nazariya ko`zga ko`rinarli o`rinni egallamoqda. inson shaxsi “endopsixik” (ichki) va “ekzopsixik” (tashqi ) a`zolariga bo`linadi, degan fikr ilgari surilgan edi. tabiiy asosga ega bo`lgan …

3 / 21

ishi haqida ikki oqimning fikrini keltirish mumkin. biogenetik yo`nalish va sotsiogenetik yo`nalish. biogenetik yo`nalish tarafdorlarining fikricha, inson shaxsi va shaxsiy xususiyatlar faqat bitta omil, nasliy xususiyatlarning ta`siri bilan yuzaga keladi. ular tashqi muhit va ta`lim - tarbiyaning rolini tan olmaydilar. sotsiogenetik yo`nalish tarafdorlari eksperimentlarning rivojlanishi bilan bog`liqdir. ushbu yo`nalish asoschilaridan biri jon lokk yangi tug`ilgan bolaning miyasini toza taxtaga o`xshatadi. go`yoki, uning miyasiga kattalar xohlagan narsasini yozishlari mumkin. ular tajribani ikkiga ajratadilar: tashqi va ichki tajriba. yo`nalish tarafdorlarining fikricha, tashqi tajriba - bu moddiy dunyoni narsalarning ta`siridan hosil bo`ladigan bizning sezgilarimizdir. ichki tajriba esa ruxning mustaqil harakatidir. buni refleksiya deb ataydilar. ular tashqi tajriba - sezgilar ichki tajriba-refleksiya bir - biriga bog`liq emas, degan fikrga o`tib ketdilar. ular shaxsning tarkib topishi faqat ta`lim - tarbiyaning ta`siriga bog`liq deb, tashqi muhit va biologik omillarning ta`sirini tan oladilar. xix asrning ikkinchi yarmida biogenetik qonun degan oqim kirib keldi. biogenetik qonun biologiyaga xos …

4 / 21

tug`ilgan chakaloq odam emas, balki sut emizuvchi hayvondir. u olti oylikka etganda maymunlar darajasiga etadi, ikki yosh bo`lganda maymunning odamga aylanish davrini eslatadi. 5 yoshda ibtidoiy poda bo`lib yashagan qadimgi odamlar darajasiga etadi. 1 - sinfga borganda ibtidoiy jamoatchilik davrini eslatadi. kichik maktab yoshida esa o`rtaasrlar davrini eslatadi. yuqoridagi nazariyalar uchta omilning (irsiyat, muhit, tarbiya) birgalikdagi ta`sirini tushuntirib bera olmadilar. shaxsni shakllanishiga ushbu omillar birgalikda ta`sir etadi. irsiyat - orqali bolaga nerv tizimi, shartsiz reflekslar, tashqi ko`rinish, irsiy kasalliklar va layoqatlar utadi. ijtimoiy muhit - avvalo oila muhiti bo`lib, bola tug`ilgan kunidan boshlab odamlar qurshovida ijtimoiy munosabatda bo`lib yashaydi. shaxs tashqi muhitdan turli ijtimoiy munosabatlarni o`zining faoliyati orqali singdirib, o`z fe`l - atvoriga aylantirib boradi. bolalarning hammasi o`yin faoliyati bilan shug`ullanadi. o`yin bolalar uchun dunyoni bilish qurolidir. u kattalarning xatti -harakatlariga taqlid qilish orqali o`ynaydi. ijtimoiy muhitning shaxs shakllanishiga ta`siri kuchli. masalan, yangi tug`ilgan bolani hayvonlar orasiga qo`shib qo`yilsa xatti …

5 / 21

rbiyalash, o`z - o`zini anglash orqali shakllanib boradi. metod so’zi – yunoncha methodos bo’lib tadqiqot, tekshirish degan ma’noni beradi. nazarimizda yuqoridagilarga yana yo’l, usul so’zlarini ham kiritish mumkin. metodlar tadqiqot ishlarida ham, bilim berishda ham qo’llaniladi. ushbu bobda bilim berish metodlari haqida emas, balki fan uchun, uning rivojlanishi uchun zarur bo’lgan ma’lumotlarni to’plashdagi qo’llaniladigan tadqiqot metodalri haqidaso’z boradi. psixologiya fanining empirik (amaliy) metodlari turkumidan muhim o’rin egallagan, diagnostik xususiyatli metodlaridan biri – kuzatish metodidir. mazkur metod fanimizning eng qadimgi tadqiqot vositasi bo’lib hisoblanib, uzoq o’tmish zamonidan to hozirgi davrgacha ilmiy izlanuvchilarning asosiy tekshiruv urollaridan biri bo’lib, keng ko’lamda foydalanib kelinmoqda. lekin bugungi kunda uning ob’ekti, ko’lami yanada kengaydi, murakkab psixologik jarayonlar, holatlar, hodisalar, kechinmalar, faoliyat va muomala xususiyatlarini o’rganish imkoniyati tug’ildi, sifat hamda mazmun jihatidan katta o’zgarishlar yuzaga keldi. kuzatishning texnologiyasi takomillashdi, uning yangi shakllari, vositalari, usullari paydo bo’ldi, xolisonalik (ob’ektivlik) darajasi ortdi, ishonchliligini ifodalovchi mezonlar, o’lchovlar yaratildi. buning natijasida …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxs psixologiyasining metodologik printsiplari"

mavzu: shaxs psixologiyasining metodologik printsiplari shaxsni tadqiq etish metodlari. reja: 1. psixologiya tarixida shaxs taraqqiyoti haqidagi nazariyalar. 1. shaxs shakillanishiga ta’sir etuvchi omillar 1. metodologiya ilmiy metodlar nazariyasi sifatida. shaxsni tadqiq etish metodlari 1. shaxsni etnik va gender jixatdan oʼrganish. har bir odam tug`ilgan kunidan boshlab odamlar qurshovida, ma`lum jamoada - oilada yashaydi. jamiyatda rivojlanuvchi, til yordamida boshqa odamlar bilan munosabatga kirishuvchi odam shaxsga – voqelikni biluvchi hamda uni o`zgartiruvchi sub`ektga aylanadi. odam bolasini individ deyiladi. biz hamma kishilarni - normal odamlarni, yangi tug`ilgan chaqaloqni, aqli zaiflarni individ degan tushunchaga kiritamiz. ammo ularning hammasini shaxs deb atay olmaymiz. biz ja...

This file contains 21 pages in DOCX format (156.1 KB). To download "shaxs psixologiyasining metodologik printsiplari", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxs psixologiyasining metodol… DOCX 21 pages Free download Telegram