sharq qo’lyozma kitoblarini to’plash va saqlash

DOCX 5 стр. 1,2 МБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,2 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

sharq qo’lyozma kitoblarini to’plash va saqlashda olimlarning roli. qadimiy qo‘lyozmalarni saqlash va tadqiq qilish yaxshilanadi sharqshunoslik institutida o‘rta asrlar olimlarining aniq, tabiiy va ijtimoiy fanlar bo‘yicha ishlari o‘rganiladi. abu rayhon beruniy nomidagi sharqshunoslik instituti tarixiy-madaniy ahamiyatga molik qadimiy qo‘lyozmalar va zamonaviy yozma manbalarni saqlash va o‘rganish bo‘yicha o‘zbekistonning yetakchi ilmiy-tadqiqot muassasasi sifatida belgilandi. o‘zbekiston prezidenti 24 may kuni tegishli qarorini imzoladi. sharq qo‘lyozmalar fondini saqlash va restavratsiya qilish, arab yozuvidagi yozma yodgorliklar va epigrafika namunalarini tadqiq qilish, ularning asliyati hamda o‘zbek va xorijiy tillarga tarjimasini nashr qilish institut vazifalaridan etib belgilandi. institut xodimlari o‘rta asrlarda yashab, ilm-fan bilan shug‘ullangan o‘rta osiyolik olimlarining matematika, astronomiya va fizika, tibbiyot, kimyo va geografiya, tarix, adabiyot, falsafa, shuningdek islom va dinshunoslikka oid ilmiy yodgorliklarini o‘rganadi. aholida saqlanayotgan noyob qo‘lyozmalar, litografik nashrlar va tarixiy hujjatlar ilmiy-texnik faoliyatni qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish jamg‘armasi hisobidan fan va texnologiyalar bo‘yicha davlat komissiyasi tomonidan sotib olinadi. qadimiy qo‘lyozmalarni restavratsiya qilish …

2 / 5

roq ma'lumot berilgan. keyinchalik mavzu kataloglari tayyorlana boshlangan va bu ilmiy tadqiqotchilarga yengillik beradi. shuningdek, qo‘lyozma asarlarni ilmiy muomalaga kiritishning asosiy yo‘nalishlaridan biri ilmiy izohli tarjima va tabdil hisoblanadi. tabdil deganda arab grafikasidagi eski o‘zbek yozuvidan kirill yozuviga o‘girib nashr qilish tushuniladi. endi bevosita tarjima qilib ilmiy muomalaga kiritishga keladigan bo‘lsak. bu jarayon nihoyatda mashaqqatli ish sanaladi. masalan, bitta manbani tarjima qilib, izohlab, tadqiqot qism yozib nashr qilishga uch yil vaqt ketadi. shunga qaramay, har yili 10dan ziyod turli mavzudagi asarlar tarjima, tabdil qilinib, ilmiy muomalaga kiritiladi». «26 ming jild qo‘lyozma, 40 ming jildga yaqin toshbosma, 5 mingdan ziyod tarixiy hujjatlar saqlanadi» qo‘lyozma asarlar fondi mudiri sharifjon islomov fond faoliyati haqida hikoya qilib berdi. «ushbu qo‘lyozmalar fondi o‘zining boyligi, turli fan sohalarining xilma-xilligi bo‘yicha dunyodagi eng boy qo‘lyozma fondlaridan biri hisoblanadi. shu sababli 2000 yili yuneskoning butunjahon madaniy ro‘yxatiga kiritilgan. va butunjahon merosi sifatida saqlanadi. fondimizda 26 ming jild qo‘lyozma, …

3 / 5

, qo‘lyozma va toshbosma asarlarning fotomodellari yaratilishi jarayoni va qiroatxona bilan ham yaqindan tanishtirdi. «qo‘lyozma manbani saqlashning o‘ziga xos talablari mavjud va xalqaro normalari ham bor. qo‘lyozmalarning barcha qismlari tabiiy ashyodan bo‘lgani uchun maxsus harorat, maxsus yorug‘lik va quyosh nurlaridan keladigan ultrafiolet nurlaridan himoyalanishi zarur. bu manbalarning bizdan keyin yana ming yillar saqlanib turishini ta'minlaydi. shu bilan birga, sahifalardagi siyohlar, rang-tasvirlarning saqlanib qolishini ta'minlaydi. mazkur fond bu borada dunyo miqyosida barcha talablarga javob beradi, desam bo‘ladi. manbalarni saqlash deganda, bir qancha bo‘limlar nazarda tutiladi. yuqorida aytilgani – bevosita saqlov bo‘limi. keyingi bo‘lim ularni ta'mirlash: qo‘lyozmalardan foydalanish jarayonida tabiiy ravishda manbalar zararlanadi. shuningdek, fond ixtiyoriga o‘tgunga qadar turli ob-havo sharoitlarida saqlangan kitoblar zarar topgan bo‘lishi mumkin. odamlar orasida bir savol yuradi – noyob qo‘lyozmalar miqdori qancha? umuman olganda, har bir ko‘chirilgan qo‘lyozma o‘zicha noyob, chunki uning takrori yo‘q. bevosita davlat rahbarlari, xonlarga hadya qilinadigan juda katta formatdagi qo‘lyozmalar ham bor. ular …

4 / 5

ujjatlarni restavratsiya qilishda, avvalo, konservatsiya amaliyotini bajarishadi, ya'ni qog‘ozni mustahkamlash ishini qilishadi. keyin qismlarni butlash uchun maxsus yapon qog‘ozidan foydalanishadi. bu xodimdan katta mas'uliyatni talab etadi, shuning uchun ham tajribaga ega, malakali, sinovlardan o‘tgan xodimlarga asl nusxadagi manbalar beriladi. bizda tarixiy hujjatlarni ta'mirlash va tadqiqi bo‘yicha maxsus loyiha bor. unda qo‘lyozmalar fondidagi 5 mingga yaqin tarixiy manbalar ro‘yxatini qilib, ularning zararlangan qismlarini o‘rganib chiqqanmiz. hozirda bu borada ishlar davom etmoqda. bir manbani ta'mirlash uchun 2-3 oydan yarim yil-bir yilgacha vaqt ketishi mumkin», – deydi sharifjon islomov. «skaner bo‘limida 20 ta mutaxassis o‘rniga 3 kishi ishlamoqda» «skaner bo‘limiga kelgan kitoblar birinchi navbatda registratsiya qilinadi. fransiyadan aynan qo‘lyozma asarlarning fotonusxalarini yaratish uchun skanerlar keltirilgan. agar qo‘lyozma varaqlari qatlari to‘liq ochilsa, kitobga jiddiy shikast yetishi ehtimoli bo‘ladi. shu bois ularni 120 gradusda ochilgan holatda skaner qilish xalqaro miqyosda qabul qilingan. buning afzalliklaridan yana biri boshqa skanerlar kabi kuchli nur bermaydi, asosan kameralar suratga …

5 / 5

ham shunga yarasha yuqori «kartoteka zali – qo‘lyozma fond kaliti» «kartoteka zali qo‘lyozma fondimizning kaliti hisoblanadi. ya'ni qaysi asar qaysi raqamda saqlanadi, mutaxassis uchun shuni bilish kifoya qiladi. qiroatxona xodimlari esa olimga o‘sha qo‘lyozmani olib kelib berishadi. shu bilan birga, asosiy qo‘lyozmalar fondining elektron reyestri internet saytimizda ham joylashtirilgan. ba'zilar aytishadi, hammasini internetga qo‘ysanglar bo‘lmaydimi, hammaga erkinlik bo‘lsin, degan ma'noda. bu tajriba dunyoning biror-bir fondida yo‘q. chunki bu – o‘sha davlatning mulki. hamma ham birinchi o‘rinda o‘zida shu jarayonni qilishni xohlaydi. aksincha, bularning hammasini nashr qilib, undan keyin bersak bo‘ladi. nashr qilinmaganlarini o‘zimizning kadrlar o‘rganishini, tanqidiy matnlar yaratishini istaymiz. dunyoning barcha fondlari mana shu pozitsiyadan turib yondashishadi». «ma'lumki, aholi qo‘lida juda katta miqdorda noyob qo‘lyozmalar, bosma nashrlar saqlanadi. guvohi bo‘lyapmizki, tarixiy hujjatlar, xonlarning yorliqlari ham chiqyapti. xalq qo‘lida saqlanayotgan mana shu qo‘lyozmalarni sotib olish ishlari bilan ham shug‘ullanamiz. to‘lovlarni innovatsion rivojlanish vazirligi amalga oshiradi. biz manbalarni ekspertizadan o‘tkazamiz. respublika miqyosida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sharq qo’lyozma kitoblarini to’plash va saqlash"

sharq qo’lyozma kitoblarini to’plash va saqlashda olimlarning roli. qadimiy qo‘lyozmalarni saqlash va tadqiq qilish yaxshilanadi sharqshunoslik institutida o‘rta asrlar olimlarining aniq, tabiiy va ijtimoiy fanlar bo‘yicha ishlari o‘rganiladi. abu rayhon beruniy nomidagi sharqshunoslik instituti tarixiy-madaniy ahamiyatga molik qadimiy qo‘lyozmalar va zamonaviy yozma manbalarni saqlash va o‘rganish bo‘yicha o‘zbekistonning yetakchi ilmiy-tadqiqot muassasasi sifatida belgilandi. o‘zbekiston prezidenti 24 may kuni tegishli qarorini imzoladi. sharq qo‘lyozmalar fondini saqlash va restavratsiya qilish, arab yozuvidagi yozma yodgorliklar va epigrafika namunalarini tadqiq qilish, ularning asliyati hamda o‘zbek va xorijiy tillarga tarjimasini nashr qilish institut vazifalaridan etib belgilandi. i...

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOCX (1,2 МБ). Чтобы скачать "sharq qo’lyozma kitoblarini to’plash va saqlash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sharq qo’lyozma kitoblarini to’… DOCX 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram