moliya asoslari faniga kirish

DOCX 178 pages 808.0 KB Free download

178 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 808.0 KB

File type DOCX

Pages 178

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 178

1-mavzu. “moliya asoslari” faniga kirish mavzu rejasi: 1.moliya tushunchasi. moliyaning fanining ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati. 2.moliyaning funksiyalari 3.“moliya” fanini o‘rganishning ob’ektiv zaruriyati. 1. moliya tushunchasi. moliyaning fanining ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati. “moliya” arabcha so’z bo’lib, o’zbek tilida eng umumiy tarzda “pul mablag’lari” ma’nosini anglatadi. bu so’z ona tilimizda ishlatilishining quyidagi ko’rinishlari mavjud: maqsadli pul fondlarini hosil etish, jamlash, taqsimlash va ishlatish yuzasidan paydo bo’ladigan iqtisodiy munosabatlar majmui; pul mablag’larini shakllantirish, taqsimlash, ularni sarf qilish tizimi (masalan, moliya yili, moliya kapitali, moliya tizimi); biror shaxs, oila, jamoa, muassasa, tashkilot yoki davlat tasarrufidagi pul mablag’lari (masalan, korxona moliyasi); shunday (moliya) ishlar(i) bilan shug’ullanuvchi davlat organi (so’zlashuv tilida)[footnoteref:1]. [1: qarang: o’zbek tilining izohli lug’ati: 80 000 dan ortiq so’z va so’z birikmasi. j.2. e – m // tahrir hay’ati: t.mirzaev (rahbar) va boshq.; o’z.r fa til va adabiyot in-ti. – t.: “o’zbekiston milliy entsiklopediyasi” davlat ilmiy nashriyoti, 2006. – 611-b.] arab tilidagi “mol”, ya’ni “boylik, mulk; pul …

2 / 178

kror ishlab chiqarish munosabatlarining boshqa ishtirokchilari (sub’ektlari) o’rtasida ma’lum bir munosabatlarning o’rnatilishini taqoza etadi. xususan, ana shu munosabatlar “moliya” tushunchasi orqali ifodalangan. [3: “moliya” atamasining kelib chiqishi xususida iqtisodiy adabiyotlarda turlicha qarashlar, tasavvurlar mavjud. ] natural munosabatlar ustunlik qilga n jamiyatlarda taqsimlash va qayta taqsimlash jarayonlari natural soliqlar va turli ko’rinishdagi shaxsiy to’lanmalar xarakteriga ega bo’lgan. tovar-pul munosabatlarining rivojlanishi taqsimlash va qayta taqsimlash munosabatlari shakllarining o’zgarishiga olib keldi – ular ko’proq ravishda pul xarakteriga ega bo’ldi. biroq bu munosabatlarning mazmun-mohiyati printsipial jihatdan keskin o’zgarmay qolaverdi. zamonaviy tasavvurdagi “moliya” tushunchasini davlat xazinasining alohidalashuvi va davlat byudjetining vujudga kelishi bosqichiga kiritish mumkin. qayd etish lozimki, moliya va moliyaviy munosabatlarning mohiyati haqidagi tasavvurlar vaqt o’tishi bilan o’z ko’rinishini o’zgartirib borgan. korporativ tipdagi (ustav kapitalining hissali aktsionerlik shaklidagi) milliy va transmilliy tashkilotlarning vujudga kelishi bilan bog’liq holda tovar ishlab chiqarishning shirik masshtablarda rivojlanishi takror ishlab chiqarish jarayoninning turli ishtirokchilari o’rtasida pul mablag’larini jalb qilish, …

3 / 178

ohasidir. shunday qilib, moliyaning ijtimoiy-iqtisodiy mohiyati, taraqqiyot qonuniyatlari, tovar-pul munosabatlarining qamrab olish sohasi va ijtimoiy takror ishlab chiqarishdagi roli jamiyatning iqtisodiy tuzumi, davlatning tabiati va funktsiyalari bilan belgilanadi. tarixiy kategoriya sifatida ham moliyaning vujudga kelishi jamiyatning sinflarga bo’linishi va davlatning paydo bo’lishi bilan bog’liq. kengaytirilgan takror ishlab chiqarish uchun sharoitlarni ta’minlash hamda davlatning funktsiyalari va vazifalarini bajarish maqsadida markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan pul mablag’lari fondlarini shakllantirish, taqsimlash va foydalanish bilan bog’liq bo’lgan iqtisodiy (moliyaviy) munosabatlarga moliya deyiladi. moliyaviy munosabatlarning farqlanuvchi xarakterli belgisi shundan iboratki, yaimni qayta taqsimlash jarayoni oldindan ma’lum maqsadlarga mo’ljallangan turli pul mablag’lari fondlarini yaratish bilan kuzatiladi. davlat va mahalliy o’z-o’zini boshqarish organlari darajasida tuziladigan pul mablag’lari fondlari markazlashtirilgan fondlar, xo’jalik sub’ektlari darajasida tuzilgan pul fondlari esa markazlashtirilmagan pul fondlari deyiladi. xo’jalik sub’ektlarining turli faoliyatlaridan olingan daromadlar hisobidan maxsus pul mablag’lari fondlari shakllantiriladi. ularni shakllantirish qattiq ravishda reglamentatsiya qilinish (tartibga solinish) xarakteriga egaki, bu narsa moliyaviy munosabatlarning yana bir …

4 / 178

bu tizimi ham moliyaviy munosabatlarning alohida sohasini tashkil etadi. shunday qilib, quyidagilar moliyaning xarakterli belgilaridir: qiymatning tovar shaklidagi harakatiga bog’liq bo’lmasdan, aksincha, real pullarning harakatiga bog’liq bo’lgan, huquqiy normalar yoki biznesni yuritish etikasiga asoslangan munosabatlarning taqsimlash xarakterdaligi; pul mablag’lari harakatining, odatda, bir tomonlama yo’nalishga ega ekanligi; markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan pul fondlarini yaratish (vujudga keltirish). moliya pul munosabatlarining ajralmas qismi hisoblanadi. shuning uchun ham uning roli va ahamiyati pul munosabatlarining iqtisodiy munosabatlar tizimida qanday o’rinni egallaganligiga bog’liq. bir vaqtning o’zida moliya puldan o’zining mazmuni va bajaradigan funktsiyalari bo’yicha farqlanadi. agar pul umumiy ekvivalent bo’lib, uning yordamida umumlashtirilgan ishlab chiqaruvchilarning mehnat xarajatlari o’lchansa, moliya esa yalpi ichki mahsulot (yaim) va milliy daromad (md)ni taqsimlash va qayta taqsimlashning iqtisodiy instrumenti, pul mablag’lari fondlarini shakllantirish va ulardan foydalanish ustidan nazoratni amalga oshirish qurolidir. pul daromadlari va fondlarini shakllantirish yo’li bilan faqatgina davlat va korxonalarning pul mablag’lariga bo’lgan ehtiyojlarini ta’minlash emas, balki moliyaviy resurslarning sarfla-nishi …

5 / 178

munosabatlari; soliqlar va boshqa ixtiyoriy to’lovlarni to’lash jarayonida davlat va fuqarolar o’rtasida vujudga keladigan pul munosabatlari; to’lovlarni amalga oshirish va resurslarni olish jarayonida korxonalar, fuqarolar va nobyudjet fondlari o’rtasida vujudga keladigan pul munosabatlari; byudjet tizimining alohida bo’g’inlari o’rtasida vujudga keladigan pul munosabatlari; sug’urta badallarini to’lash va zararlarni qoplash, sug’urta hodisasi ro’y bergan paytda aholi, korxonalar hamda mulkiy va shaxsiy sug’urta organlari o’rtasida vujudga keladigan pul munosabatlari; korxona fondlarining doimiy doiraviy aylanishiga xizmat qiluvchi pul munosabatlari. pul daromadlari va fondlarining eng asosiy moddiy manbai bo’lib mamlakatning md hisoblanadi. mdning hajmi umumdavlat ehtiyojlarini qondirish va ijtimoiy ishlab chiqarishni kengaytirish imkoniyatlarini aniqlab beradi. aynan md va uning alohida qismlarining - iste’mol fondi va jamg’arish fondining - hajmini hisobga olgan holda iqtisodiyotning rivojlanish proportsiyalari (nisbatlari) va tarkibiy tuzilmasi aniqlanadi. xuddi shuning uchun ham barcha mamlakatlarda md statistikasiga muhim ahamiyat berilayotir. moliyaning ishtirokisiz mdni taqsimlab bo’lmaydi. moliya mdni yaratish va undan foydalanishning ajratib bo’lmaydigan bog’lovchi …

Want to read more?

Download all 178 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moliya asoslari faniga kirish"

1-mavzu. “moliya asoslari” faniga kirish mavzu rejasi: 1.moliya tushunchasi. moliyaning fanining ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati. 2.moliyaning funksiyalari 3.“moliya” fanini o‘rganishning ob’ektiv zaruriyati. 1. moliya tushunchasi. moliyaning fanining ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati. “moliya” arabcha so’z bo’lib, o’zbek tilida eng umumiy tarzda “pul mablag’lari” ma’nosini anglatadi. bu so’z ona tilimizda ishlatilishining quyidagi ko’rinishlari mavjud: maqsadli pul fondlarini hosil etish, jamlash, taqsimlash va ishlatish yuzasidan paydo bo’ladigan iqtisodiy munosabatlar majmui; pul mablag’larini shakllantirish, taqsimlash, ularni sarf qilish tizimi (masalan, moliya yili, moliya kapitali, moliya tizimi); biror shaxs, oila, jamoa, muassasa, tashkilot yoki davlat tasarrufidagi pul mablag’lari (masal...

This file contains 178 pages in DOCX format (808.0 KB). To download "moliya asoslari faniga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: moliya asoslari faniga kirish DOCX 178 pages Free download Telegram