eriksonning psixososial rivojlanish nazariyasi

DOCX 7 стр. 27,7 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 27,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

eriksonning psixososial rivojlanish nazariyasi insonning butun hayot davomida bosqichma-bosqich psixososial rivojlanishini tasvirlaydi. u 8 ta rivojlanish bosqichini belgilagan bo‘lib, har bir bosqichda inson ma’lum bir psixologik ziddiyatni (konfliktni) yengib o‘tishi kerak. bolalar rivojlanishiga ta’sir qiluvchi bosqichlar quyidagilardir: 1. ishonch – ishonchsizlik (0-1 yosh): bola ona yoki asosiy parvarish qiluvchi shaxs bilan xavfsiz bog‘lanish hosil qilishi kerak. bu bosqichda mehr va parvarish yetishmasa, bola kelajakda ishonchsizlik va xavotir hissini his qilishi mumkin. 2. mustaqillik – sharmandalik va shubhalanish (1-3 yosh): bola o‘z harakatlarini nazorat qilish va mustaqil bo‘lishni o‘rganadi. ortga qaytarish yoki haddan tashqari nazorat qilish bolada shubhalanish va o‘ziga ishonchsizlikni keltirib chiqaradi. 3. tashabbus – aybdorlik hissi (3-6 yosh): bolalar yangi narsalarni o‘rganib, tashabbus ko‘rsatishni boshlaydilar. agar ularning harakatlari cheklansa yoki jazolansa, ular o‘zlarini aybdor his qila boshlaydi. 4. mehnatkashlik – pastlik hissi (6-12 yosh): maktab davrida bolalar mehnatsevarlikni rivojlantiradi. agar ularning sa’y-harakatlari qadrlanmasa, ular o‘zlarini yaroqsiz deb hisoblay boshlaydi. …

2 / 7

zdan yo‘qolsa ham mavjud bo‘lib qolishini tushunish) bu bosqichning asosiy yutug‘idir. 2. preoperatsional bosqich (2-7 yosh): bolalar ramziy fikrlashni rivojlantiradi, lekin mantiqiy fikrlash qobiliyatlari hali to‘liq shakllanmagan. egotsentrizm (boshqalarning nuqtai nazarini tushuna olmaslik) kuchli namoyon bo‘ladi. 3. konkret operatsion bosqich (7-11 yosh): bolalar aniq va mantiqiy fikrlashga o‘ta boshlaydi. masalan, konservatsiya tushunchasini anglash – suyuqlik shakli o‘zgarsa ham uning hajmi o‘zgarmasligini tushunish. 4. formal operatsion bosqich (11 yosh va undan yuqori): abstrakt fikrlash rivojlanadi, nazariy va mantiqiy muammolar ustida ishlash qobiliyati shakllanadi. piaget fikricha, bola atrof-muhit bilan faol o‘zaro ta’sirda bo‘lish orqali o‘z tafakkurini rivojlantiradi. vygotskiyning sotsial-madaniy nazariyasi vygotskiy esa bolaning rivojlanishi ijtimoiy va madaniy muhitga bog‘liq deb hisoblagan. uning asosiy tushunchalari: 1. yaqqol rivojlanish zonasi (zpd – zone of proximal development): bola yolg‘iz bajara olmaydigan, ammo kattalar yoki bilimdon tengdoshlari yordamida bajara oladigan vazifalar sohasi. ta’lim samarali bo‘lishi uchun shu zonaga moslashtirilishi kerak. 2. sotsial o‘rganish: bola o‘zining bilimi …

3 / 7

va vygotskiy nazariyalari bolalar psixologiyasi va ta’lim metodlarida muhim o‘rin tutadi. piaget bolalarning mustaqil fikrlashi va tajriba orqali o‘rganishini ta’kidlagan bo‘lsa, vygotskiy esa ijtimoiy muhit va katta yoshdagilarning yo‘naltiruvchi roliga urg‘u bergan. bolalar amaliy psixologiyasida diagnostika usullari bola rivojlanishining turli jihatlarini baholash va muammolarni aniqlash uchun ishlatiladi. quyidagi asosiy usullar qo‘llaniladi: 1. loyiha metodlari bu usullar bolalarning ichki dunyosi, hissiy holati va shaxsiy xususiyatlarini bilish uchun ishlatiladi: · "tugatish" texnikasi (jumlalarni tugatish testi) – bolaning ichki kechinmalari va fikrlash jarayonlarini aniqlashga yordam beradi. · "rasm chizish" testi (masalan, "oila rasmi", "daraxt" testi) – bolaning oilaviy muhit va shaxsiy kechinmalariga oid ma’lumotlarni beradi. · tat (tematik apperseptiv test) – bolalar rasm asosida hikoya tuzish orqali o‘z hissiyotlarini bilvosita ifodalaydi. 2. kuzatish va suhbat · kuzatish – bolaning tabiiy muhitdagi xatti-harakatlarini o‘rganish va uning ijtimoiy moslashuv darajasini baholash. · individual suhbat – bolaning nutqiy, hissiy va ijtimoiy rivojlanishini aniqlash uchun ishlatiladi. 3. …

4 / 7

adi. emotsional intellekt bolalar rivojlanishida juda muhim rol o‘ynaydi. u bolaning o‘z his-tuyg‘ularini tushunishi, boshqarishi va boshqalar bilan samarali muloqot qilish qobiliyatini shakllantirishga yordam beradi. bolalar rivojlanishidagi ahamiyati: 1. hissiy boshqaruv: · bolalar o‘z his-tuyg‘ularini anglashi va ifodalashi orqali stress va tashvish darajasini kamaytiradi. · salbiy hissiyotlarni boshqarishni o‘rganish orqali tajovuzkorlik yoki ichki chekinish kabi muammolar oldi olinadi. 2. muloqot va ijtimoiy moslashuv: · emotsional intellekti rivojlangan bolalar do‘stlari bilan yaxshi muloqot qiladi va jamoada o‘zini erkin his qiladi. · empatiya qobiliyati kuchli bo‘lgani uchun boshqalarni tushunish va ularga yordam berish ko‘nikmasi shakllanadi. 3. o‘ziga ishonch va muvaffaqiyat: · o‘z hissiyotlarini anglab, boshqara oladigan bolalar qiyinchiliklarni yengishda ishonchliroq bo‘ladi. · maktabda ijobiy natijalarga erishish, liderlik qobiliyatini rivojlantirish va ijodiy fikrlash imkoniyatini oshiradi. 4. muammolarni hal qilish qobiliyati: · emotsional intellekt muammolarni mantiqiy va ijobiy yondashuv bilan hal qilishni o‘rgatadi. · zo‘riqish va ziddiyatli vaziyatlarda o‘z his-tuyg‘ularini tahlil qilib, to‘g‘ri qaror …

5 / 7

ish. howard gardnerning ko‘p intellekt nazariyasi bolalar psixologiyasida muhim tushunchalardan biri bo‘lib, u insonning intellektual qobiliyatlarini faqat akademik bilim va iq bilan o‘lchab bo‘lmasligini ta’kidlaydi. gardner (1983) o‘zining "ko‘p intellektlar nazariyasi" (multiple intelligences theory) orqali odamlarning turli xil bilim va qobiliyatga ega ekanligini tushuntiradi. gardnerning ko‘p intellekt turlari: 1. lingvistik intellekt (til qobiliyati) · yaxshi gapirish, yozish, hikoya tuzish qobiliyati. · yozuvchi, jurnalist, tilshunoslar orasida rivojlangan bo‘ladi. 2. mantiqiy-matematik intellekt · mantiqiy fikrlash, tahlil qilish, muammolarni hal qilish qobiliyati. · matematik, muhandis va ilmiy tadqiqotchilar uchun muhim. 3. vizual-makonsal intellekt · rasm, tasviriy san’at, chizmachilik qobiliyatlari. · dizaynerlar, me’morlar, rassomlar orasida keng rivojlangan. 4. musiqiy intellekt · ritm, ohang, musiqani anglash va ijro etish qobiliyati. · musiqachilar, bastakorlar va qo‘shiqchilar uchun muhim. 5. tana-kinestetik intellekt · jismoniy harakatlarni aniq bajarish, sport yoki raqsga moyillik. · sportchilar, raqqoslar, aktyorlar orasida rivojlangan. 6. shaxslararo (interpersonal) intellekt · odamlar bilan muloqot qilish, ularni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "eriksonning psixososial rivojlanish nazariyasi"

eriksonning psixososial rivojlanish nazariyasi insonning butun hayot davomida bosqichma-bosqich psixososial rivojlanishini tasvirlaydi. u 8 ta rivojlanish bosqichini belgilagan bo‘lib, har bir bosqichda inson ma’lum bir psixologik ziddiyatni (konfliktni) yengib o‘tishi kerak. bolalar rivojlanishiga ta’sir qiluvchi bosqichlar quyidagilardir: 1. ishonch – ishonchsizlik (0-1 yosh): bola ona yoki asosiy parvarish qiluvchi shaxs bilan xavfsiz bog‘lanish hosil qilishi kerak. bu bosqichda mehr va parvarish yetishmasa, bola kelajakda ishonchsizlik va xavotir hissini his qilishi mumkin. 2. mustaqillik – sharmandalik va shubhalanish (1-3 yosh): bola o‘z harakatlarini nazorat qilish va mustaqil bo‘lishni o‘rganadi. ortga qaytarish yoki haddan tashqari nazorat qilish bolada shubhalanish va o‘ziga isho...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOCX (27,7 КБ). Чтобы скачать "eriksonning psixososial rivojlanish nazariyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: eriksonning psixososial rivojla… DOCX 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram