ўсимликлар ҳаётий шаклларини ўрганиш

DOCX 7 sahifa 435,3 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 7
1- амалий машғулот мавзу: ўсимликлар ҳаётий шаклларини ўрганиш. машғулотнинг мақсади: талабаларга ўсимликларнинг хаёт шаклларини к.раункер ва и.г.серебряков таснифлари бўйича ўргатиш. идентив ўқув максадлари. 1. ўсимликлар вегетатив танасининг бутун ҳаёти давомида ташқи муҳит билан узвийликда эканлиги билади. 2.турли экологик иқлим ва тупроқ шароитида ўсимликларнинг атроф-мухитга нисбатан морфологик мослашиш қонуниятларини ўрганади. 3. ўсимликларни хаёт шаклларга ажратишда кандай тамойилларга эътибор бериш кераклигини билади. 2. раункиер ва серебряковларнинг ўсимликлар хаёт шакллари таснифларини тахлил килади. керакли жиҳозлар: ўсимлик гербарийси, субтропик ва тропик худуд ўсимликлар расми, метал ленейка, ўчиргич, рангли қалам, расм дафтар, циркул, рангли қоғоз ва расмли албом. назарий қисм: ўсимликларнинг ташқи қиёфасига қараб гурухларга ажратиш жуда қадимдан аристотел ва унинг шогирди теофраст томонидан таклиф этилган. ўсимлик ва хайвонларнинг атроф-мухитнинг асосий омилларига нисбатан морфологик мосланишлари ва аник бир яшаш тарзи организмларнинг хаёт шакллари дейилади. организмларнинг узок тарихий ривожланиш жараёнида улар яшаб турган муҳитга мос равишда ҳар хил морфологик ва биологик мосланиш хусусиятлари келиб чиққан. мана …
2 / 7
рни 17 та асосий шаклга ажратган. 1863 йилда кернер ўсимликларни морфологиясига асосланган ҳолда 11 та ҳаётий шакллга бўлишни таклиф қилган. 1872 йилда а.гризебах ўсимлик баргларининг четки қирраларининг морфологиясига қараб, ўсимликларни 54 та формага ажратган. 1913 йилда о.друде ўсимликларни уларнинг систематик холатига нисбатан ҳаётий шаклларга ажратган. 1915 йилда висотский ўсимликларнинг ер остки органларининг ҳолатига қараб таснифини тузган. кейинчалик унинг бу таснифини рус олимларидан лавренко (1940), шалит (1950), зозулин (1959) томонидан мақуллаган. 1916 йилда и.пачоский ўсимлик ер усти қисмларининг ноқулай шароитларда нобуд бўлиши ва сақланиб қолишига асосланган таснифни илгари сурган. ҳаётий шаклларга доир энг мақбул классификацияни даниялик ботаник олим к. раункиер томонидан (1934) ишлаб чиқилган классификациядир. бу классификация янгиланиб турувчи органларнинг, айниқса, куртакнинг яшаши ва жойлашувига асосланганлиги билан ҳам жуда муҳим ва аҳамиятлидир. рус олими и.г.серебряков ҳам ўсимликларнинг келиб чиқишига асосланган таснифини тузган ва бу тасниф ҳозирда жуда кенг қўлланиб келинади. ҳаётий шаклларни ўрганишда, асосан фанда иккита нуқтаи-назар, яьни қарашлар муҳим аҳамиятга …
3 / 7
иқса, куртакнинг жойланишига ва уларнинг кишнинг нокулай шароитидан сақланишига ёки курғокчиликдан ҳимояланишига асосланади. ана шу белгига асосланиб, ўсимликларнинг хаёт шакллари 5та гурухга бўлиб ўрганилади. 1. фанерофитлар (ри) - “фанерос” юнонча яккол курини турувчи деган маънони беради. булар дарахт ва буталар хисоблани( уларнинг куртаклари ер юзидан анча баландликда жойлашган. кишл новдалари сакданиб колинади, совукдан нобуд булмайди. 2.хамефитлар (ch) - “хаме” - паст, ер багирловчи маъносин беради. майда ва чала бутачалар киритилиб, уларнинг куртаклари е юзасига якин жойлашади. сирти калин тангачалар хамда кишда эса ко билан копланади, новдалари сакданиб колинади (изен, кейреук, терескен). 3. гемикриптофитлар (нк) - “геми” - ярим, “криптос” - яширш деган маънони беради. булар куп йиллик у т с и м о н усимликла] хисобланади. куртаклари ер сатхи билан баравар жойлашади. тукилган барг ва куриган новдалар билан химояланган булади. ер устки массаа кишда куриб колади (утлок усимликлари, беда, янток, кунгирбош). 4. криптофитлар (к) - “криптос” - яширин деган маънони …
4 / 7
унда куйидаги таснифлаш бирликлари кабул килинган: бўлим, тип, синф, синфча, гурух, гурухча, хаёт шакллари секциялари ва хаёт шаклларининг узи. шулардан 6 та типни изохдаб утамиз (тизимда курсатилган). дарахтлар - доимо куп ёки кам ривожланган куп йиллик, хар хил даражада ёгочланган битта танадан иборат булади. хаётининг давом этиши 10 ва 100 йиллар билан улчанади; баландлиги 3-5 м дан 150 м гача етади. чинор (плантанус ориенталис л.), арча (жуниперус зеравсчаника ком.), терак (папулис сп), қарагай (ртш силвестрис. л ва ҳ.к ). дарахтлар экватордан то муътадил - совук поясларнинг нам ва кисман курук минтақаларида тарқалган. буталар - асосий танаси усимлик хаётининг бошидагина кузатилади, кейинчалик эса бир неча тартибдан иборат кучли шохланади. еши каггалашган сари асосий тана тулик йук булиб кетади. дарахтлардан фарк килган холда ер устки кисмининг давомийлиги кўп холларда 10-20 йилдан ёки 2-3 йилдан токи 30-40 йилгача давом этиши мумкин. буталарнинг баландлиги 0,8-1,0 м дан 5-6 м; ер устки кисми диаметри эса …
5 / 7
осан курук минтақаларда таркалган. шувоқ ( артемисиа сп), изен (кочиа прострата (л) счрад), исириқ (пеганум ҳармала л), янтоқ (алҳаги спарсифолиа шап.), почақирқар (ҳултҳемиа берберифолиа (палл) каби турлар мисол бўлади. 2-расм. ўсимликлар ҳаётий шакллари. а). дарахт б). бута в).чалабуталар г).чала-бутачалар ўтсимон поликарплар - кўп марта гуллаб, мева берувчи кўп йиллик ўтлар хисобланади. ер устки тикка ўсувчи новдалари вегетация даврининг биринчи йили охирида нобуд булади. ёнига ўсувчи новдалари эса бир неча йил давомида сақланиши мумкин. бу хаёт шакллари ер юзида жуда кенг таркалган. ўтсимон монокарплар - хаёт цикли 1, 2 ёки бир канча йил давом этиши хамда бир марта гуллаб мева бериши, ундан кейин эса вегетатив кисмининг кайта тикланиш кобилияти йуколиши хисобига хосил буладиган усимликлардир. купгина маданий ва бегона утлар киради. шимолий ярим шар муътадил худудларида кенг таркалган. ишни бажариш. хар бир талаба диққат билан мавжуд ўсимликлар гербарийси ташқи кўринишини кузатиб чиқади, бунда куртакларнинг жойланишига алохида эътибор берилади. “хаёт шакли” деб нимага …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 7 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ўсимликлар ҳаётий шаклларини ўрганиш" haqida

1- амалий машғулот мавзу: ўсимликлар ҳаётий шаклларини ўрганиш. машғулотнинг мақсади: талабаларга ўсимликларнинг хаёт шаклларини к.раункер ва и.г.серебряков таснифлари бўйича ўргатиш. идентив ўқув максадлари. 1. ўсимликлар вегетатив танасининг бутун ҳаёти давомида ташқи муҳит билан узвийликда эканлиги билади. 2.турли экологик иқлим ва тупроқ шароитида ўсимликларнинг атроф-мухитга нисбатан морфологик мослашиш қонуниятларини ўрганади. 3. ўсимликларни хаёт шаклларга ажратишда кандай тамойилларга эътибор бериш кераклигини билади. 2. раункиер ва серебряковларнинг ўсимликлар хаёт шакллари таснифларини тахлил килади. керакли жиҳозлар: ўсимлик гербарийси, субтропик ва тропик худуд ўсимликлар расми, метал ленейка, ўчиргич, рангли қалам, расм дафтар, циркул, рангли қоғоз ва расмли албом. назарий қис...

Bu fayl DOCX formatida 7 sahifadan iborat (435,3 KB). "ўсимликлар ҳаётий шаклларини ўрганиш"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.