mulkchilik huquqlarining tavsifi

DOCX 9 sahifa 43,5 KB Bepul yuklash

9 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 43,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 9

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 9

firmaning tashkiliy-huquqiy shaklini tahlil qilish 11.1. mulkiy xuquqlarning tavsiflanishi mulkchilik huquqlari nazariyasi har qanday tashkilot mulkchilik huquqlari ishtirokchilari o‘rtasida taqsimlanishini belgilab beruvchi shartnomaga olib keladi. «firma» atamasi shartnoma kelishuvlari asosida faoliyatni tashkil etishning qisqartirilgan ta’rifi hisoblanadi. kouz teoremasiga muvofiq erkin almashuv natijasida erishilgan huquqlar taqsimoti eng optimal variant (transaksiya xarajatlari nolga teng) bo‘lib, o‘zaro hamkorlik ishtirokchilari uni o‘zgartirishdan manfaatdor emaslar. shu sababli tashkiliy tuzilmani amaliy tahlil qilish uchun mulkchilik huquqlari nazariyasini qo‘llashga qiziqish shu bilan shartlanganki, haqiqatda transaksiya xarajatlari nolga teng emas, demak, huquqlar taqsimoti resurslardan foydalanish samaradorligiga ta’sir ko‘rsatadi. mulkchilik huquqlari nazariyasi tashkilot faoliyatining o‘ziga xosligiga ko‘ra mulkdorlar o‘rtasida huquqlar taqsimotining eng optimal variantini tanlashga yordam beradi. bundan tashqari, korxonaning tashkiliy-huquqiy shakli to‘g‘risidagi ma’lumotlar asosida sheriklarni tanlash imkoniyati ochiladi. biror-bir tashkiliy-huquqiy shaklga xos bo‘lgan huquqlar taqsimoti o‘zbekiston respublikasi fuqarolik kodeksining «yuridik shaxslar» deb nomlanuvchi 4-bobida qayd etilgan me’yorlar bilan belgilanadi. yuridik shaxslarni tashkil etishning tashkiliy-huquqiy jihatlari mulk huquqining turli …

2 / 9

lash nuqtai nazaridan qanchalik optimalligiga oid savolga javob berish uchun tashkiliy-huquqiy shaklni tanlash mezonlaridan foydalanish mumkin. 11.1-jadval o‘zbekiston respublikasining fuqarolik kodeksida mulkiy xuquqlarning tavsiflanishi shaxs ulushli mulk birgalikdagi davlat mulk egalik qilish huquqi 154,207 219 225 foydalanish huquqi 154,207 219 225 tasarruf etish huquqi 154,207 218 225 179,180 xo‘jalik yuritish huquqi 176 tezkor boshqarish huquqi 178 151 11.2. tashkiliy-huquqiy shaklni tanlash mezonlari tashkiliy-huquqiy shaklni tanlash mezonlari sifatida quyidagi yondashuvlar qo‘llaniladi. 1. mulkiy huquqlarning tafsirlanish (aniq va bir xil ma’noda belgilanish) darajasi. 2. egalik qilish va qoldiq qiymatni olish huquqlarining iqtisodiy sub’ektlararo taqsimlanishi. 3. huquqlar to‘plami doirasini o‘zgartirishga nisbatan cheklovlar mavjudligi. 4. mulkiy huquq uchligining turli iqtisodiy sub’ektlarga («prinsipal» va «agent») tegishliligi. 5. xatarlarni bo‘lish va o‘tkazish darajasi. 6. kapitalni jamg‘arish darajasi. 1. mulkiy huquqlarning tafsirlanish (aniq va bir xil ma’noda belgilanish) darajasi. tafsirlash darajasi juda muhim, chunki kouz teoremasiga muvofiq resurslarning ikkita samarali omilidan biri huquqlarni tafsirlashning to‘liqligidan iborat. ikkinchi …

3 / 9

y sub’ektlararo taqsimlanishi. agar mulkdor, ya’ni tashkilot faoliyatini nazorat qiluvchi «prinsipal» bir vaqtning o‘zida qoldiq qiymatni olish huquqiga ham ega bo‘lsa, u holda bu unga o‘z nazorat-boshqaruv vazifalarini bajarishda o‘zini opportunistik tarzda tutmaslik uchun turtki beradi. mchj holatida ko‘rib chiqilayotgan ikkala huquq ham ishtirokchilarning umumiy yig‘ilishiga tegishli. biroq umumiy yig‘ilishning jamoaviy tabiati samarali nazoratga bo‘lgan rag‘batlarning amaliyligini chegaralaydi, chunki «chiptasiz» muammosi paydo bo‘ladi. aslida barcha ishtirokchilar firmaning foydali faoliyat yuritishidan manfaatdor, biroq shu bilan birga ular nazoratni amalga oshirish xarajatlarini boshqa shaxslar zimmasiga yuklashga intiladilar, buning natijasi o‘laroq, nazorat vazifasini hech kim bajarmaydi. lekin ulushli mulk holatida uning ishtirokchilari soni qonun bilan cheklanganligi tufayli «chiptasiz» muammosining keskinligi pasayadi. 3. huquqlar to‘plami doirasini o‘zgartirishga nisbatan cheklovlar mavjudligi. huquqlarni almashishga cheklovlar masalasi kouz teoremasi nuqtai nazaridan ham muhim: transaksiya xarajatlaridan tashqari yana qanday omillar huquqlarning ulardan eng ko‘p manfaatdor bo‘lgan mulkdorlar qo‘liga 152 o‘tishiga to‘sqinlik qiladi? masalan, huquqlarni jismoniy va yuridik shaxslarning …

4 / 9

ing turli iqtisodiy sub’ektlarga («prinsipal» va «agent») tegishliligi. bunday muammo egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqlari turli sub’ektlarga tegishliligi bilan bog‘liq. uchala huquq turli sub’ektlarga tegishli bo‘lgan holatda «prinsipal-agent» muammosi ikkita darajada paydo bo‘ladi: mulkdorlar va menejer (boshqaruvchi) o‘rtasidagi munosabatlar hamda menejer va bevosita ijro etuvchi (xodim) o‘rtasidagi munosabatlarda. «prinsipal-agent» muammosi ko‘plab usullar yordamida hal etilishi mumkin – «agentlar»ning firma faoliyati natijalarida ishtirok etishdan tortib to «prinsipal» tomonidan «ovoz berish» va «chiqish» huquqidan foydalanilishigacha. ulushli mulkli sub’ekt holatida «prinsipal-agent» muammosi ishtirokchilarning umumiy yig‘ilishi («prinsipal») va ijro etuvchi organ («agent») o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarda paydo bo‘ladi. aksiyadorlik jamiyatidan farqli o‘laroq, mas’uliyati cheklangan jamiyat (mchj)da «agent»ga bosim o‘tkazish varianti sifatida «chiqish» mumkin emas, chunki ustav kapitali summasiga fond bozorida kotirovka qilinadigan aksiyalar chiqarilmaydi. har yillik auditorlik tekshiruvlari va ishlarni yuritish natijalari to‘g‘risidagi ma’lumotlarning chop etilishi majburiy emasligi tufayli umumiy yig‘ilishning samaradorligi ham katta emas. 5. xatarlarni bo‘lish va o‘tkazish darajasi. …

5 / 9

ni bo‘lish va o‘tkazish tamoyillari dastlab faoliyati boshidan sof iqtisodiy faoliyatga yo‘naltirilmasdan, balki ijtimoiy (diniy, ta’lim, o‘zini-o‘zi boshqarish) faoliyatni moliyalash bilan shug‘ullangan korporatsiyalar doirasida amalga oshirilgan edi. 153 mchjda ham xatarni o‘tkazish (jamiyat ishtirokchilariga), ham xatarni bo‘lish va chegaralash (barcha ishtirokchilar o‘zlari kiritgan ulushlarning qiymati doirasida zarar ko‘rish xatariga ega) mexanizmlari amal qiladi. mchjning yagona kamchiligi – uning ishtirokchilari soni qonun bilan cheklanganligi, bu hol ushbu tashkiliy-huquqiy shakl aksiyadorlik jamiyati bilan solishtirilganda kam jozibali bo‘ladi. 6. kapitalni jamg‘arish darajasi. mazkur tashkiliy-huquqiy shakl kapitalning kam transaksiya xarajatlari bilan to‘planishini ta’minlashga qodirmi? bu yerda ham ochiq aksiyadorlik jamiyati ideal hisoblanadi, chunki unda ustav kapitali aksiyadorlar umumiy yig‘ilishining qarori asosida qo‘shimcha aksiyalarni chiqarish hisobidan oshiriladi. mchjda kapitalni jamg‘arish jarayoni, yuqori transaksiya xarajatlari bilan bog‘liq bo‘lmasa-da (ustav kapitalini oshirish uchun umumiy yig‘ilishning qarori yetarli), mchj ishtirokchilarining eng ko‘p soni qonun bilan cheklanganligi tufayli, chegaralarga ega. yuqorida taklif etilgan mezonlar yordamida o‘zbekiston respublikasi qonun hujjatlariga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 9 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mulkchilik huquqlarining tavsifi" haqida

firmaning tashkiliy-huquqiy shaklini tahlil qilish 11.1. mulkiy xuquqlarning tavsiflanishi mulkchilik huquqlari nazariyasi har qanday tashkilot mulkchilik huquqlari ishtirokchilari o‘rtasida taqsimlanishini belgilab beruvchi shartnomaga olib keladi. «firma» atamasi shartnoma kelishuvlari asosida faoliyatni tashkil etishning qisqartirilgan ta’rifi hisoblanadi. kouz teoremasiga muvofiq erkin almashuv natijasida erishilgan huquqlar taqsimoti eng optimal variant (transaksiya xarajatlari nolga teng) bo‘lib, o‘zaro hamkorlik ishtirokchilari uni o‘zgartirishdan manfaatdor emaslar. shu sababli tashkiliy tuzilmani amaliy tahlil qilish uchun mulkchilik huquqlari nazariyasini qo‘llashga qiziqish shu bilan shartlanganki, haqiqatda transaksiya xarajatlari nolga teng emas, demak, huquqlar taqsimoti resu...

Bu fayl DOCX formatida 9 sahifadan iborat (43,5 KB). "mulkchilik huquqlarining tavsifi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mulkchilik huquqlarining tavsifi DOCX 9 sahifa Bepul yuklash Telegram