globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot jarayonlarining mohiyati

DOCX 8 pages 127.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 127.6 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

11-mavzu. global jarayonlar va barqaror taraqqiyot falsafasi. reja: 1. globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot jarayonlarining mohiyati. 2. davrimizning asosiy global muammolari va ularni hal etish yo‘llari. 3. global muammolarni bartaraf etishda xalqaro kuchlar birlashuvining ahamiyati. tayanch tushunchalar: globallashuv, globalistika, global muammolar, urush va tinchlik, demografiya, ekologik muammolar, energetika, xom-ashyo muammosi, xalqaro terrorizm, diniy ekstremizm, agressiv millatchilik, irqchilik, buyuk davlatchilik shovinizmi, bashorat, korrupsiya, texnika, texnologiya, nanotexnologiya, internet, virtual muloqot, sun’iy intellekt, texnogen sivilizatsiya. 1. globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot jarayonlarining mohiyati. bugungi kunda zamonamizning global muammolari deb ataluvchi muammolar haqida eshitmagan odamni uchratish qiyin. bu muammolarga demografik, energetik, xom ashyo muammolari, urush va tinchlik muammosi, ekologiya va boshqalar kiradi. albatta, ushbu muammolar ilgari ham mavjud edi, lekin faqat xx asrdagina ular global muammolarga aylandi. insoniyat tarixida mavjud bo‘lgan oldingi shunga o‘xshash muammolardan ular shunisi bilan farq qiladiki, mazkur muammolar planetar xarakterga ega. xx arsning 40-yillardayoq k.yaspers shunday deb yozgan: «barcha mavjud …

2 / 8

planeta hamjamiyatining mavjudligiga xavf solmagan. global muammolar xx asr mahsulidir va ularning paydo bo‘lishi inson faoliyati bilan bog‘liq. global muammolar paydo bo‘lishining sababi inson faoliyati bilan bugungi tabiatdagi va jamiyatdagi ahvol o‘rtasidagi qarama-qarshilikning o‘sib borishidir. ushbu sabab, o‘z navbatida bir qator ichki sabablarga bo‘linadi: 1. «jamiyat-tabiat» tizimidagi qarama-qarshiliklar bilan bog‘liq sabablar. 2. jamiyat ichidagi ijtimoiy tuzilmalar (individlar, ijtimoiy guruhlar, davlatlar va xalqaro tuzilmalar) o‘rtasidagi qarama-qarshilik bilan bog‘liq sabablar. global muammolar paydo bo‘lgan paytdan boshlab olimlar, siyosatdonlar, ijtimoiy va xalqaro tashkilotlar e’tiborini jalb etdilar. shu munosabat bilan global rivojlanishning turli-tuman matematik va kompyuter modellari va prognozlari yuzaga kela boshladi. xx asrning 70-yillarida olimlar, biznesmenlar va siyosatchilarni o‘z safida birlashtirgan nohukumat tashkilot - rim klubi tomonidan bir qator prognoz modellari yaratildi. dastlabki ana shunday matematik modellarning birinchisi faylasuf va kibernetik olim x.o‘zbekxon tomonidan yaratilgan edi. keyingi imitatsion model («mir-1») dj.forrester tomonidan yaratilgan bo‘lib, unda aholining ko‘payishi, kapital mablag‘larning, tabiiy resurslar, atrof-muhitning ifloslanishi …

3 / 8

uatatsiya qilishining hamda atrof-muhitning ifloslanishining asosiy tamoyillari saqlanib qoladigan bo‘lsa, insoniyat global tanglikka duchor bo‘ladi. 2. davrimizning asosiy global muammolari va ularni hal etish yo‘llari. odamzod nasli xx asrning ikkinchi yarmida shunday muammolar domiga tortildi-ki, endilikda ularning iskanjasidan qutulib ketish yoki ketmaslik bugungi kunning eng dolzarb masalasiga aylandi. hozirgi paytda insoniyatga xafv solib turgan umumbashariy muammolar deganda butun dunyo, barcha davlatlar va xalqlarning ishtirokisiz yechish mumkin bo‘lmagan muammolarga aytiladi. bunday muammolar quyidagilardir: - termoyadro urushi xavfining oldini olish va qurollanishni bartarf etish; - jahon iqtisodiyoti va ijtimoiy hayotning o‘sishi uchun qulay shart-sharoit yaratish; - iqtisodiy qoloqlikni tugatish; yer yuzida qashshoqlik va ochlikka barham berish; - tabiiy boyliklardan oqilona va kompleks yondashgan holda foydalanish; - insoniyatning baxt-saodati yo‘lida fan-texnika yutuqlaridan foydalanish uchun xalqaro hamkorlikni yanada faollashtirish; (eng xavfli kasalliklarga qarshi kurash, kosmosni o‘zlashtirish; - dunyo okean boyliklari va imkoniyatlaridan unumliroq foydalanish; ozon qatlamining yo‘qolish xavfining oldini olish va h.k.); - insoniyat …

4 / 8

ishda «intersotsial» muammolar deb hisoblanadi. ular urush va tinchlik, mehnat resurslaridan foydalanish darajasi va shu kabilarni ham qamrab oladi. ikkinchidan, «inson va jamiyat» o‘rtasidagi munosabat bilan bog‘liq muammolar bo‘lib, bularga ilmiy-texnika taraqqiyoti (itt); maorif va madaniyat; aholi ko‘payishining tez sur’atlar bilan ildam ketishi («demografik portlash», kishilar salomatligini saqlash, kishi organizmining nihoyatda tez o‘zgarib borayotgan ijtimoiy muhitga moslashishi) shuningdek, insoniyatning kelajagi kabi masalalarni kiritish mumkin. uchinchidan, «inson — tabiat» munosabatlariga esa xom-ashyo resurslarini tejash, aholini oziq — ovqat va ichimlik suvi bilan ta’minlash, tabiatni muhofaza qilish kabi muammolar kiradi. bu guruh muammolar ijtimoiy omillar tasirida vujudga keladi, ularni hal qilishda esa ijtimoiy omillarning o‘rnini va ahamiyatini to‘g‘ri anglagan holdagina masalaning tub mohiyatini tushunish mumkin. xuddi shuningdek, sof ijtimoiy global muammolarning yechimida tabiiy omillarning bu jarayonga bevosita ulanib ketishini ham nazardan soqit qilmaslik kerak. ham ijtimoiy, ham tabiiy omillar asosida yuzaga chiqadigan umumbashariy (global) muammolar bir butunlikni tashkil etib, ularga har tomonlama …

5 / 8

am bo‘lsa, yoqilg‘ining organik moddalar (neft, ko‘mir, gaz va x. k.) dan olinadigan energiya salmog‘ini kamaytirib, noorganik yoqilg‘i manbalar (geslar, aes, shamol elektrostansiyalar, quyosh energiyasidan foydalanish, vodorod, geliy va x.k.) dan olinadigan energiya miqdorini muttasil oshirib borish. quyosh energiyasi, ges va shamol elektrostansiyalar 2025 yilda bu ehtiyojning 60%ini qondirishi mumkin. xom-ashyo resurslaridan foydalanish va ekologik muvozanatni saqlash muammosi. jahon statistik axborot markazlari bergan ma’lumotlarga qaraganda, xx asrning boshidan to hozirgi kungacha ishlab chiqarilgan ko‘mirning 45%, temir rudasining 57%, neftning 76%, tabiiy gazning 80% keyingi 25 yilga to‘g‘ri kelar ekan. ana shunday holatni xom-ashyoning boshqa turlari to‘g‘risida ham gapirish mumkin. tahlillarga qaraganda, 90-yillarda ishlab chiqarilgan xom-ashyo miqdori 60-70-yillardagiga qaraganda 1,5-2 barobar ko‘paygan. yer yuzida vujudga kelgan bunday holat, bir tomondan, insoniyatni xom-ashyo resurslari bilan ta’minlash imkoniyatlari, hosildor yerlar va ichimlik suvi manbalarining kamayib borishi, shuningdek boshqa xom-ashyo zaxiralarining kamayib ketishi kabi boshqa bir qator muammolarni keltirib chiqaradi. juda ko‘p rivojlangan mamlakatlarda …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot jarayonlarining mohiyati"

11-mavzu. global jarayonlar va barqaror taraqqiyot falsafasi. reja: 1. globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot jarayonlarining mohiyati. 2. davrimizning asosiy global muammolari va ularni hal etish yo‘llari. 3. global muammolarni bartaraf etishda xalqaro kuchlar birlashuvining ahamiyati. tayanch tushunchalar: globallashuv, globalistika, global muammolar, urush va tinchlik, demografiya, ekologik muammolar, energetika, xom-ashyo muammosi, xalqaro terrorizm, diniy ekstremizm, agressiv millatchilik, irqchilik, buyuk davlatchilik shovinizmi, bashorat, korrupsiya, texnika, texnologiya, nanotexnologiya, internet, virtual muloqot, sun’iy intellekt, texnogen sivilizatsiya. 1. globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot jarayonlarining mohiyati. bugungi kunda zamonamizning global mua...

This file contains 8 pages in DOCX format (127.6 KB). To download "globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot jarayonlarining mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: globallashuv, globalistika va b… DOCX 8 pages Free download Telegram