vaqtli qatorlar

DOCX 9 стр. 173,6 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 173,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

9-mavzu. вақтли қаторлар 9.1.вақтли қаторлар тўғрисида умумий тушунчалар. 9.2.мультипликатив ва аддитив моделларнинг таркибий тузилиши. 9.3.вақтли қаторларни текислаш усуллари. таянч иборалар: вақтли қатор, динамик қатор, аддитив модел, мультипликатив модел, вақтли қаторлар характеристикалари, текислаш усуллари 9.1.вақтли қаторлар тўғрисида умумий тушунчалар математик статистиканинг асосий масалаларидан бири ўрганилаётган ҳодисаларнинг маконда ўзгариш ва ривожланиш жараёнини тадқиқ қилишда вақтли қаторларни тузиш ва таҳлил қилиш йўли билан ҳал этилади. иқтисодий ҳодисаларнинг маконда ўзгаришини ифодалаётган сонлар кетма-кетлигини кузатиш вақтли қатор деб аталади. вақтли қаторлар кўрсаткичнинг барқарор ўзгаришларига ва хусусий тасодифлар ўзгаришига эга бўлади. вақтли қаторлардаги хусусий тасодифларни бартараф этиш ва барқарор ўзгаришларни аниқлаш учун улар у ёки бу усуллар билан таққосланади. таққосланган қаторларни ҳақиқий қаторлар билан таққослаш, айрим корхоналарни, тармоқ ва миллий иқтисодиётни ривожлантиришнинг баъзи муҳим хусусиятларини аниқлаш имконини беради. таққосланган ва ҳақиқий қиймат кўрсаткичларининг фарқи, таққосланган қаторлар жойлашган ва келажак ривожланиш кўрсаткичлари қаторлари жойлашиши мумкин бўлган чегараларни аниқлаш имконини беради. кўпгина иқтисодий тадқиқотларда, айниқса вақтли қаторларни таҳлил …

2 / 9

моделини статистик экспериментларда хаёлан тасаввур этиш, шунингдек, баъзи бир эҳтимолликни чеклаб қўйиш лозим. хақиқатдан ҳам статистик хулосалар баҳолашни танлашга ёки кўриб чиқилаётган умумий модел доирасида олдиндан ўрганилган назарий мезон хусусиятига асосланган бўлади. келажакнинг вақтли қаторлари ишончлилик даражасига кўра ҳисобли (яқин 20-30 йил учун ишончли), умумий тасаввурларга кўра тахминий (100 йилгача) ва хаёлийга (100 йилдан кўп) бўлинади. ижтимоий-иқтисодий ҳодисаларнинг вақт давомида ўзгариши динамика деб, шу жараённи таърифловчи кўрсаткичлар қатори эса вақтли қаторлари деб юритилади. ҳодисаларнинг вақт давомида ўзгаришини таърифловчи статистик кўрсаткичлар қатори вақтли қатор деб юритилади. 9.1.-расм. вақтли қаторларни характеристикалари вақтли қаторлар таҳлилида ҳисобланадиган кўрсаткичлар: 1. мутлақ қўшимча ўсиш ёки камайиш- ҳар қайси кейинги давр даражасидан бошланғич ёки ўзидан олдинги давр даражасини айириш йўли билан аниқланади. ,..., 2.ўсиш ёки камайиш коэффициенти ёки суръати (кў.к.) - ҳар қайси кейинги давр даражаси бошланғич ёки ўзидан олдинги давр даражасига нисбатан қанча мартаба катта ёки кичик эканлигини ёки қанча фоиз ташкил этишини кўрсатади. ; ; …

3 / 9

датли ҳаракат йўналиши, яъни умумий асрий тенденция; 2. қисқароқ даврларга хос циклик ёки локал ўзгаришлар; 3. айрим йилларга тегишли тебранишлар; 4. мавсумий тўлқинлар; 5. конъюнктуравий тебранишлар вақт кўрсаткичидан боғланган ҳолда вақтли қаторлар моментли (маълум бир санага) ва интерваллига (маълум бир давр ичида) таснифланади (классификацияланади). шунингдек, вақтли қаторлар саналар ўртасидаги оралиқ ва кўрсаткичларни мазмуни бўйича фарқланади. мазмуни бўйича вақтли қаторлар кўрсаткичлари хусусий ва агрегацияланган кўрсаткичларидан ташкил топади. хусусий кўрсаткичлар ҳодиса ва жараёнларни ажратиб, бир томонлама характерлайди (масалан, суткада ўртача сув истеъмол қилиш ҳажми кўрсаткичининг динамикасини): агрегацияланган кўрсаткичлар ҳусусий кўрсаткичлардан ҳосила ҳисобланади ва ўрганилаётган ходиса ва жараённи комплекс характерлайди (масалан, иқтисодий конъюнктуранинг кўрсаткичларини динамикаси) вақтли қаторларни тузишда маълум қоидаларга риоя қилиш керак(талабларга), улар маълум бир шартларни бажармаслик оқибатида юзага келиши мумкин, бу эса қаторни солиштириб бўлмайдиган ҳолга олиб келиши мумкин. кўриниб турибдики, вақтли қаторнинг даражасини шакллантирувчи барча компонентлар учта группага бўлинади, асосий ташкил этувчи бўлиб тренд ҳисобланади. ундан трендни ташкил этувчини ажратиб …

4 / 9

к тенглама ёрдамида ифодаланган тўғри чизиқнинг атрофида изланаётган ҳодисанинг ўзгараётган хақиқий даражасини ифодалайди: y(t) = f(t) + ε(t) бу функциянинг мазмуни шундаки, тренднинг қийматлари вақтнинг айрим моментларида динамик қаторнинг математик кутилиши бўлади. дисперсия тенденцияси қаторнинг эмпирик даражалари ва детерминалланган компонентаси ўртасидаги фарқни ўзгариш тенденциясини характерлайди автокорреляция тенденцияси динамик қаторнинг алоҳида даражалари ўртасидаги алоқаларни характерлайди изланаётган тренд тенгламасини танлашда соддалик принципига амал қилиш керак, ва у бир нечта ҳилдаги чизиқлардан эмпирик маълумотларга энг яқинини (бир мунча соддасини) танлашдан иборат бўлади. буни шу билан яна асослашадики, чизиқли тренднинг тенгламаси қанча мураккаб бўлса ва у қанча кўп параметрларни ўз ичига олса. уларнинг яқинлаш даражаси тенг бўлганида ҳам бу параметрларни ишончли баҳолаш шунча қийинлашиб боради. амалиётда кўпинча қуйидаги асосий кўринишдаги вақтли қаторлар трендларидан фойдаланилади. худди шунингдек тенденциялар типлари ва тренд тенгламалари ҳам бўлинади. эконометрик изланишларда танланган модел бўйича юқорида санаб ўтилган ҳар бир компонентани миқдорий таҳлили ўтказилади. трендни ажратиб олишдан аввал, унинг мавжудлиги тўғрисидаги …

5 / 9

+ = ù t a a t y 1 0 ) ( ¢ + ¢ = ¢ ù 0 / 0 y y i i i - = d î í ì = + = + å å å å å ty t a t a y t a na 2 1 0 1 0 p ( ) 1 ,..., 2 , 1 + - = = å + = p n k p y y k p k t t k p k 1 2 + p p å = = k i i i t t a y 0 å å å å + + - + + - + + + - + + + - = + + + 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 ... p p i i p p k i k p p i p p i …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "vaqtli qatorlar"

9-mavzu. вақтли қаторлар 9.1.вақтли қаторлар тўғрисида умумий тушунчалар. 9.2.мультипликатив ва аддитив моделларнинг таркибий тузилиши. 9.3.вақтли қаторларни текислаш усуллари. таянч иборалар: вақтли қатор, динамик қатор, аддитив модел, мультипликатив модел, вақтли қаторлар характеристикалари, текислаш усуллари 9.1.вақтли қаторлар тўғрисида умумий тушунчалар математик статистиканинг асосий масалаларидан бири ўрганилаётган ҳодисаларнинг маконда ўзгариш ва ривожланиш жараёнини тадқиқ қилишда вақтли қаторларни тузиш ва таҳлил қилиш йўли билан ҳал этилади. иқтисодий ҳодисаларнинг маконда ўзгаришини ифодалаётган сонлар кетма-кетлигини кузатиш вақтли қатор деб аталади. вақтли қаторлар кўрсаткичнинг барқарор ўзгаришларига ва хусусий тасодифлар ўзгаришига эга бўлади. вақтли қаторлардаги хусусий та...

Этот файл содержит 9 стр. в формате DOCX (173,6 КБ). Чтобы скачать "vaqtli qatorlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: vaqtli qatorlar DOCX 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram