chiziqli programmalashtirish masalalari: yechimlari va ularning xossalari

DOC 9 pages 892.5 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 892.5 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

12-ma’ruza: chiziqli programmalashtirish masalalari: yechimlari va ularning xossalari. chiziqli programmalashtirish masalasini geometric talqini. matematik programmalash 1.1. matematik programmalashning mohiyati chiziqli va chiziqli bo‘lmagan tenglamalar va tengsizliklar bilan chegaralangan to‘plamida funksiyaning ekstrimum qiymatlarini topish nazariyasi va usullari bilan shug‘ullanishdan iborat. matematik programmalash operatsiyalar tadqiqoti fanining bo‘limlaridan biri, bo‘lib hisoblanadi. 1.2. qo‘llanilish sohasi. matematik programmalash masalalari kishilik faoliyatining turli sohalarida qo‘llaniladi. boshqarish muammolarida, ishlab chiqarish jarayonlarida vujudga kelgan muammolarni boshqarishda, iqtisodiy masalalarni optimal yechimini topishda, harbiy ishlarda va hokazolarda qo‘llaniladi. 1.3 yechimni qabul qilish. matematik programmalash masalalarining yechimini qabul qilish juda murakkab jarayon bo‘lib, u to‘rtta bosqichga bo‘linadi. 1-bosqich. qaralayotgan muammo (masala)ning sifat jihatdan modelini tuzish, ya’ni asosiy faktorlarni ajratish va ular bo‘ysunadigan qonuniyatlarni aniqlash 2-bosqich. qaralayotgan muammoning (masalaning) matematik modelini tuzish, ya’ni masalaning ma’nosiga qarab ularni matematik terminlarda yozish. shunday qilib, matematik model – bu qo‘yilgan masalaning ma’nosiga qarab ulardan noma’lumlarni matematik simvollar bilan ifodalab masalani matematik tilda ifodalashdan iborat. demak, …

2 / 9

unday tushunchalarga model ifodalangan modellar yordamida kuzatilayotgan ob’ektni bilish esa – modellashtirish deyiladi. model so‘zi lotincha modulus so‘zidan olingan bo‘lib, o‘lchov me’yor degan ma’noni anglatadi. keng ma’noda esa model biror ob’ekt yoki ob’ektlar sistemasining namunasidir. masalan, yerning modeli – globus, osmon va undagi yulduzlar modeli – planetariy ekrani. matematik model–turli sistemalar strukturasi, o‘zaro aloqalari va funksiyasi qonuniyatlarining matematik hamda logik-matematik tafsilotlariga ko‘ra mantiqiy asosda tuziladi va tajriba yo‘li bilan tekshirib ko‘riladi. masalan, biologik xodisalarning bir qancha matematik modellari yaratilgan bo‘lib, ular yordamida biologik jarayonning o‘zgarish harakterini oldindan bilish imkoniyatiga ega bo‘ladi. i q t i s o d i y – m a t ye m a t i k modellar. bu turdagi modellarda iqtisodiy jarayonlar matematik tengsizliklar yoki tengliklar sistemasi yordamida ifodalanadi. iqtisodiy – matematik modellar o‘z navbatida determinlashtirilgan va stoxastik modellar deyiladi. bu modellar o‘z navbatida balanslashtiruvchi va optimallashtiruvchi modellar turkumiga ajratiladi. optimallashtiruvchi modellar ishlab chiqarishni tashkil etishdagi …

3 / 9

ra global va lokal holda bo‘lishi mumkin. global butun xalq xo‘jaligiga nisbatan qo‘llanib, u o‘zida mehnatkashlar turmushining moddiy farovonlik darajasini ko‘rsatadi. ayrim hollarda u ishlab chiqarish samaradorligini ham ifodalash mumkin. lokal mezon esa tarmoq yoki korxonaga nisbatan qo‘yilib, optimal foyda, mehnat unumdorligi yoki tannarx kabi ko‘rsatkichlarni ifodalashi mumkin. iqtisodiy – matematik modellarning ikkinchi turkumi o‘z navbatida ikkiga stoxastik modellarga va iqtisodiy – statistik modellarga bo‘linib o‘rnatiladi. stoxastik modellar ehtimollar nazariyasi qonuniyatlariga bo‘ysunuvchi qiymatini aniqlab, unga ta’sir etuvchi faktorlar orqali bog‘lanishini ifodalaydi. bu bog‘lanishlar korrelyatsiya va regressiya tenglamalari orqali ko‘rsatiladi. natijaviy ko‘rsatkichga vaqtning ta’siri (vaqt bo‘yicha olingan qator)n ifodalovchi modellar ham iqtisodiy-statistik modellar sinfiga ta’luqlidir. bu sinfga kiruvchi modellar iqtisodiy sistemani analiz qilish va uning kelgusidagi dinamikasi (holati)ni aniqlashda juda ko‘p qo‘l keladi. matematik programmalash chiziqli programmalash, chiziqli bo‘lmagan programmalash va dinamik programmalash deb atalauvchi qismlarni o‘z ichiga oladi. chiziqli programmalash matematikaning yangi bir tarmog‘i bo‘lib, ko‘p variantli yechimga ega bo‘lgan …

4 / 9

shunday qilib, chiziqli programmalsh masalalari funksiyaning shartli ekstrimumini topish masalalaridan iboratdir. umumiy holda chiziqli programmalash masalasi bunday ta’riflanadi. ushbu (1) chiziqli cheklashlarda (2) chiziqli funksiyaning ekstremum (maksimum yoki minimum) qiymatlari topilsin. bu yerda funksiya chiziqli bo‘lganligi sababli, umumiy holda bo‘ladi. demak, (1) shartlarni qanoatlantiruvchi sohaning ichki nuqtalarida funksiya ekstrimum qiymatiga erishmaydi. funksiyaga ekstrimum qiymat beruvchi nuqta bu sohaning chetida yotadi. shu sababli funksiyaning (1) shartli cheklashlardagi ekstremum qiymatini topish usullaridan farq qiluvchi maxsus usullar ishlatilishi talab qilinadi. chiziqli programmalash kursi ana shunday usullarni o‘rgatadi. iqtisodiy masalarning matematik modelini tuzish biz yuqorida chiziqli programmalash ko‘p variantli yechimga ega bo‘lgan masalalarning optimal yechimini aniqlash uchun qo‘llanilishini aytgan edik. bunday masalalarga chiziqli programmalash usullarini qo‘llashdan avval, ularning matematik modelini tuzish kerak, boshqacha aytganda berilgan iqtisodiy masalaning chegaralanuvchi shartlarini, maqsadini matematik formulalar orqali ifodalab olish kerak. har qanday iqtisodiy masalanining matematik modelini tuzish uchun: 1) masalaning iqtisodiy ma’nosini o‘rganib, undagi asosiy shartlar va maqsadni …

5 / 9

belgilaymiz). har bir ishlab chiqarish faktorining umumiy miqdori va bir birlik mahsulotni ishlab chiqarish uchun sarf qilinadigan normasi quyidagi jadvalda berilgan. i/ch faktorlari va umumiy miqdori i/ch mah- sulot xillari 1 2 3 … korxonaning bir-birlik mahsulotining realizatsiyasidan olingan daromadi ….. 1 embed equation.3 embed equation.3 2 …. ….. ….. ….. …. ….. …. ….. bu yerda har bir ishlab chiqarish faktorlarining umumiy miqdori; mahsulotning bir birligi ishlab chiqirsh uchun sarf qilinadigan faktorning miqdori; - korxonaning mahsulotning bir birligini realizatsiya qilishdan olingan daromadi. m a s a l a n i n g i q t i s o d i y m a ’ n o s i: korxonaning ishini shunday planlashtirish kerakki; a) hamma mahsulotni ishlab chiqarish uchun sarf qilinadigan har bir ishlab chiqarish faktorining miqdori ularning umumiy miqdoridan oshmasin; b) mahsulotlarni realizatsiya qilishdan korxona oladigan daromad maksimal bo‘lsin. planlashtirilayotgan davr ichida ishlab chiqariladigan mahsulotning miqdorini bilan belgilaymiz. …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chiziqli programmalashtirish masalalari: yechimlari va ularning xossalari"

12-ma’ruza: chiziqli programmalashtirish masalalari: yechimlari va ularning xossalari. chiziqli programmalashtirish masalasini geometric talqini. matematik programmalash 1.1. matematik programmalashning mohiyati chiziqli va chiziqli bo‘lmagan tenglamalar va tengsizliklar bilan chegaralangan to‘plamida funksiyaning ekstrimum qiymatlarini topish nazariyasi va usullari bilan shug‘ullanishdan iborat. matematik programmalash operatsiyalar tadqiqoti fanining bo‘limlaridan biri, bo‘lib hisoblanadi. 1.2. qo‘llanilish sohasi. matematik programmalash masalalari kishilik faoliyatining turli sohalarida qo‘llaniladi. boshqarish muammolarida, ishlab chiqarish jarayonlarida vujudga kelgan muammolarni boshqarishda, iqtisodiy masalalarni optimal yechimini topishda, harbiy ishlarda va hokazolarda qo‘llanila...

This file contains 9 pages in DOC format (892.5 KB). To download "chiziqli programmalashtirish masalalari: yechimlari va ularning xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: chiziqli programmalashtirish ma… DOC 9 pages Free download Telegram