lutfiy g'azallar 8 -sinf

PPTX 823,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1632552991.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 lutfiy g’azallar 8-sinf adabiyot fani darsligi 3-mazu: «qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul» radifli g'azal meni shay do qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul, xor-u rasvo qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. o'qdayin qomatimizni qora qoshlig'lar uchun muttasil yo qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. meni yozg'urma: «sevar», — debki, mening haddim emas, ul tamanno qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. «borma, - derlar, — eshiki sori damo-dam», - netayin, ko'p taqozo qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. tori mo'yin havasi birla qorong'u kechada jonni savdo qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. dushman-u do'st orasinda meni g'ofilni mudom, besar-u po qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. o'zgadin ko'rmoki ko'zung yoshini, ey lutfiy, ayni daryo qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. g'azal an'anaviy ishqiy mavzuda bitilgan. u yetti bayt-dan iborat. vazni — ramali musammani mahzuf (yoki maqsur), ya'ni foilotun — foilotun - foilotun - foilun (yoki foilon). g'azal vazni bekorga bu tarzda ikki xil qilib belgilan-madi. …

»ni ko'ngliga qo'ymoqchi: uni shaydo, xor-u rasvo (matla), qora qosh-liklar uchun o'qdayin tik qomatini yoydek egik qiladigan (ikkinchi bayt) ham - shu ko'ngil. «meni sevdi deb ayblama, buni istayotgan ham — ko 'ngil» (uchinchi bayt), - deydi lirik qahramon. u mulo-hazalarini davom ettiraveradi: «eshigiga tez-tez boraver-ma, - deyishadi, - lekin ko'ngil shuni talab qilsa (taqozo etsa), nima qilay» (to'rtinchi bayt)? qorong'i kechada sochining tolasiga havasi kelib, jonni unga almashadigan («savdo qiladurg'on») ham (beshinchi bayt), do'st-u dushman ichida men g'ofil bandani boshsiz-oyoqsiz qilib qo'yadigan ham (oltinchi bayt) — shu ko'ngil. maqtada lirik qahramon lutfiyga murojaat etib, bu ishni boshqadan ko'rma, ko'z yoshlaringni daryodek to'kayotgan ham — aynan «bu ko 'nguldur, bu ko 'ngul», — deydi. bu g'azal hozirgacha xonandalarimiz tomonidan sevib kuylanadi. oradan to'rt yuz yil o'tib, xix asrning birinchi yarmida nodira lutfiyning shu g'azaliga o'xshatma yozdi. «ayoqingg'a tushar har lahza gisu...» g'azali ayoqingg'a tushar har lahza gisu, masaldurkim: «charog' tubi …

qing yor edi, bir sori bo'ldi firoqing dog'i bor. tuyuqni tushunib, undan zavq olish uchun, avvalo, misralar zamiridagi ma'nolarni obdon anglab olish lozim. chunki qofiyalarda kelgan bir shakldagi so'zlar yoxud so'zlar turkumi anglatgan ma'nolar bir-biridan farq qilgani sababli tajnis yuzaga kelgan. agar o'quvchi aynan bir xil shakldagi so'zlar yoxud so'zlar turkumidagi ma'nolarning nozik farqlarini ajrata ola bilmasa, asar o'z vazifasini o'tamagan, muallifhing maqsadi amalga oshmay qolgan bo'lib chiqadi. «bandamen» tajnisli tuyuq men sening ilkingdin, ey dil, bandamen, vah, qachon yetkaymen ul dilbanda men. bevafolarg'a meni qilding asir, sen menga sultonsen, ey dil, banda - men. ushbu tuyuqda, odatdagidek, tajnisli so'zlar qofiya bo'lib kelgan va ular quyidagi ma'nolarni anglatadi: dil, bandamen - yurak, (men) banddaman (bog'lanib qolganman); dilbanda men - dilbandga men; -dil, banda - men - yurak, banda (qui) - men. misralar talqin etilsa, quyidagicha mazmun kelib chiqadi: -men sening dastingdan, ey dil, banddaman (bog'lanib qolganman), evoh, men qachon u …

she'riyatining asl vazni (tug'di-bitdi) barmoq sanaladi. xalq og'zaki ijodi namunalari, asosan, shu vaznda yara-tiladi. buni mahmud koshg'ariyning xi asrda yozilgan «devonu lug'ot ut-turk» asarida misol tariqasida keltiril-gan she'riy parchalar ham to'la isbotlaydi. ahmad yas-saviy, sulaymon boqirg'oniyning aksar va boshqa shoirla-rimizning ayrim she'rlari ham barmoq vaznida yaratilgan. biroq xi asrdan yozma she'riyatimiz namunalari aruz vaznida yozila boshladi. ming yillik aruziy merosga ega-miz. aruzda bitilgan she'rning vaznini yaxshi bilmay tu-rib to'g'ri o'qishning hech ham iloji yo'q. aruzni barmoq vazniga qiyosan tushunish - osonroq. she'riyatimizning bu ikki vazni o'rtasida o'xshash ji-hatlar ham mavjud, tamoman mos kelmaydigan xususiyat-lar ham bor. barmoq vazni - ikki muhim xususiyatga ega. birinchisi shuki, misralardagi bo'g'inlar soni teng kelishi lozim. ahmad yassaviyning mana bu bandi shunga yorqin misol bo'la oladi: beshak, biling, bu dunyo borcha eldin o'taro, ishonmagil molingga, bir kun qo'ldan ketaro. oto-ono, qarindosh, qayon ketti? fikr qil -to'rt ayog'lig' cho'bin ot bir kun sanga yetaro. ammo bu, …

yo'q. ya'ni bu vaznda toq misralar bo'g'inlari soni -boshqa, juft misralar bo'g'inlari soni - boshqa bo'lishi mumkin emas. ikkinchidan, xuddi barmoq vaznidagi kabi, misralar muayyan bo'laklarga bo'linadi. ammo bular shakliy o'xshashliklargina, xolos. sifat jihatidan misralarning o'zaro vaznan teng kelishi ham, ularning muayyan vazniy bo'laklarga bo'linishi ham o'zaro jiddiy farq qiladi. dastlabki tafovut shuki, barmoqda bo'g'inlar sanaladi, aruzda esa - hijolar. hijo shaklan bo'g'inga o'xshasa-da, hatto, ko'p hijolar bo'g'in bilan aynan mos kelib qolsa ham, mohiyatan undan keskin farq qiladi. hijolar uch xil bo'ladi. u qisqa, cho'ziq va o'ta cho'ziq hijolarga bo'linadi. ilmda qisqa hijoni «v», cho'ziq hijoni «-» va o'ta cho'ziq hijoni «~» tarzida belgilab ko'rsatish rasm bo'lgan. qisqa hijoga nimalar kiradi? bunga, asosan, qisqa un-lilar («a», «e», «a», «u», «o'») bilan tugaydigan hijolar kiradi. kelib chiqishi turkiy bo'lgan so'zlardagi urg'u tushmagan «o» tovushi ham qisqa hijo hisoblanishi mum-kin. shuning uchun alisher navoiyning: boshni fido ayla ato qoshig'a, jismni qil …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "lutfiy g'azallar 8 -sinf"

1632552991.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 lutfiy g’azallar 8-sinf adabiyot fani darsligi 3-mazu: «qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul» radifli g'azal meni shay do qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul, xor-u rasvo qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. o'qdayin qomatimizni qora qoshlig'lar uchun muttasil yo qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. meni yozg'urma: «sevar», — debki, mening haddim emas, ul tamanno qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. «borma, - derlar, — eshiki sori damo-dam», - netayin, ko'p taqozo qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. tori mo'yin havasi birla qorong'u kechada jonni savdo qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. dushman-u do'st orasinda meni g'ofilni mudom, besar-u po qiladurg'on bu ko'nguldur, bu ko'ngul. o'zgadin ko'rmoki ko'zung yoshini, ey lutfiy,...

Формат PPTX, 823,0 КБ. Чтобы скачать "lutfiy g'azallar 8 -sinf", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: lutfiy g'azallar 8 -sinf PPTX Бесплатная загрузка Telegram