юраѐқон томир системаси

DOCX 4 pages 27.9 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.9 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

юрак қон томир системасининг функцианал синфланиши. юрак қон томир системасини функционал синфлашни босимлар фарқига қараб бўлинган. юкори босимли ва паст босимли соҳалар. юқори босимли соҳаларга: чап қоринча, йирик артериялар, ўрта ва кичик диаметрли артериялар, артериолалар. паст босимли соҳаларга - қолган қисмлар (капиллярлардан то чап бўлмачагача) киради. швед физиологи б.фолков кетма-кет уланган қисмларни қуйидагича синфлайди. 1. юрак-насос вазифасини бажариб, қонни томирларга ритмик равишда хайдаб беради. босим систолада 120 мм см уст, диастолада эса 0 га тенг бўлади. 2. эластик типдаги томирлар- катта қон айланиш доирасида аорта ва йирик артериялар, кичик қон айланиш доирасида ўпка артерияси ва унинг тармоқлари киради. компрессор камера ҳам деб аталади. бу томирлар эластик толалардан ташкил топган бўлиб, қон томирларда қоннинг узлуксиз ҳаракатини, ҳамда диастола вақтида босимни пасайиб кетмаслигини таъминлайди. бу қисмларда босим 120/80 га тенг. 3. юқори қаршиликка эга томирлар (резистив томирлар) прекапилляр ва посткапилляр томирлар киради (артериола ва венулалар). бу томирларда мускул қавати яхши ривожланган. босим …

2 / 4

синфланиши айрим терминологик ва маъно жиҳатидан камчиликлардан ҳоли эмас. масалан «резистив» ва «сиғим» типидаги томирлар тушунчалари. артериолалар ҳам венулалар ҳам қаршилик кўрсатади. сиғим типидаги томирлар–артериал ва веноз системада маълум миқдорда қон бўлади. айрим муаллифлар бунга барча веноз системасини киритса, айримлари венула ва кичик веналарни киритадилар. «прекапиляр» жўмрак типидаги томирлар деган ибора ҳам унчалик ўринли қўлланилмаган. веноз томирларда ҳам силлиқ мускулли жўмрак вазифасини бажарувчи толалар бор. лимфа системаси тўғрисида умуман тўхтанилмаган. юқоридаги мулохазаларни ҳисобга олиб б.и.т,каченко юрак-қон томир системаси қисмларини функционал синфланишни бошқача таклиф қилди: 1. босим генератори ва қонни сарфловчи-юрак, систола вақтида қонни аорта ва ўпка артериясига ўтказувчи вазифасини бажаради. 2. юқори босимли томирлар-аорта ва йирик артериялар киради. бу қисмларда нисбатан юқори қон босими сақланиб туради. 3. босимнинг турғунлигини, бир хилда туришини таъминловчи томирлар-кичик артерия ва артериолалар киради. қон оқимига қаршилик кўрсатиб, системалар учун керакли босимни ушлаб туради. 4. капиллярларда қон оқишини таъминловчи-майда қон томирлар киради. уларнинг деворларида силлиқ мускуллар …

3 / 4

а венулаларни бир-бирига боғлайди. бу ерда моддалар алмашинуви содир бўлмайди. 9. қайта бириктириб, ютиб олувчи томирлар-қон айланишини лимфатик бўлимини ўз ичига олади. лимфатик капиллярларнинг асосий вазифаси тўқималардан оқсиллар ва ҳар хил маҳсулотларни ўзига бириктириб олиб, сўнгра уларни қонга қайтаришдан иборат. гемодинамиканинг асосий қонунлари. гемодинамика-юрак қон томирлар тизимида қон ҳаракатини ўрганувчи таълимот бўлиб, гидродинамика (суюқликлар ҳаракатини ўрганувчи физиканинг бир бўлими) қонунларига асосланган. гидроди-намика қонунларига кўра, найларда суюқликнинг оқими икки кучга: суюқликнинг ҳаракатини юзага келтирувчи босимга ва оқаётган суюқликнинг ёпишқоқлигига боғлиқ. бу кучларнинг биринчиси суюқликларнинг ҳаракатини таъминласа, иккинчиси суюқлик ҳаракатига тўсқинлик қилади. гидродинимика қонунларига кўра ҳар қандай най орқали ўтаётган суюқлик хажмини (q), найнинг бошланишидаги (р1), охиридаги (р2) босимлар фарқига тўғри пропорционал бўлиб, қуйидаги қаршиликка (r) тескари пропорционалдир. p1-p2 q=-------- r агар бу тенгламани инсон қон томир системасига қўлланса, яъни томирлар охирида, ковак веналар соҳасида нолга тенг. бу холда тенгламани қуйидагича ифодалалаш мумкин: р q =---- r бу ерда: q - бир …

4 / 4

са, суммар қаршилиги, ҳар бир найнинг қаршиликлари йиғиндисига тенг: r=r1+r2+r3+…+r4 томирларни параллел улаб чиқилганда уларнинг қаршиликлари йиғиндисини қуйидаги формула билан ҳисоблаш мумкин: 1 r= ------------------------------- 1/r1+1/r2+1/r3+…+1/r4 бу формула ёрдамида томирларнинг қаршилигини аниқлаш мумкин эмас, чунки томирлар диаметри мускулларнинг қисқариши ҳисобига ўзгарувчан. қоннинг қовушқоклиги ҳам доимий эмас; масалан қон диаметри 1 мм дан кичик томирлардан ўтаётган бўлса, унинг қовушқоқлиги озаяди. чунки томирдан қон ўтаётганда унинг марказида шаклли элементлар жойлашган бўлади. томирлар системасининг деярли барча қисмларида қон оқими ламинар ҳаракатга эга. томирларга параллел ҳолда қон қават-қават бўлиб жойлашиб ҳаракатланади. бунда томир деворларига яқин жойдагилари деярли ҳаракатланмайди, унга нисбатан, иккинчи қавати унга нисбатан учинчи қавати ва х,к, шаклли элементлари марказда тезроқ ҳаракатланадилар, плазма эса томир деворига яқин ҳаракатланади. қон оқиш тезлиги қон томирларида турлича: аортада 40 см/сек, артерияларда-40 дан 10 гача, артериолаларда 10 дан 0,1 гача, капилярларда 0,1 дан кам, венулаларда 0,3 дан кам, венада 0,3-5 ковак венул 5-20 см/сек. томирларда ламинар оқимдан …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "юраѐқон томир системаси"

юрак қон томир системасининг функцианал синфланиши. юрак қон томир системасини функционал синфлашни босимлар фарқига қараб бўлинган. юкори босимли ва паст босимли соҳалар. юқори босимли соҳаларга: чап қоринча, йирик артериялар, ўрта ва кичик диаметрли артериялар, артериолалар. паст босимли соҳаларга - қолган қисмлар (капиллярлардан то чап бўлмачагача) киради. швед физиологи б.фолков кетма-кет уланган қисмларни қуйидагича синфлайди. 1. юрак-насос вазифасини бажариб, қонни томирларга ритмик равишда хайдаб беради. босим систолада 120 мм см уст, диастолада эса 0 га тенг бўлади. 2. эластик типдаги томирлар- катта қон айланиш доирасида аорта ва йирик артериялар, кичик қон айланиш доирасида ўпка артерияси ва унинг тармоқлари киради. компрессор камера ҳам деб аталади. бу томирлар эластик толаларда...

This file contains 4 pages in DOCX format (27.9 KB). To download "юраѐқон томир системаси", click the Telegram button on the left.

Tags: юраѐқон томир системаси DOCX 4 pages Free download Telegram