xiva va qo‘qon xonliklari tangalari

DOCX 8 стр. 245,5 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 245,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

mavzu. buxoro amirligi, xiva va qo‘qon xonliklari tangalari reja. 1. xiva va qo‘qon xonliklaridagi zarb qilingan tangalar. 2. mang’it sulolasiga mansub amirlar tomonidan zarb qilingan tangalar. 3. rus tangalarining o‘rta osiyoga kirib kelishi. xiva va qo‘qon xonliklaridagi zarb qilingan tangalar. xiva xonligida davlat mustaqilligining birlamchi shartlaridan bо‘lmish – о‘z tangasi doim bо‘lgan va u asosan qimmatbaho metal oltin, kumush, misdan zarb qilingan. xonlar о‘z nomini tangalarga zarb qilganlar. faqat rus istilosidan sо‘ng xonlikning taqdiri xavf ostida qoldi. xiva xoni muhammad rahimxon i davrida shaharda maxsus zarbxona qurilgach, tangalarni ibtidoiy usulda zarb qilishga chek qo‘yildi. zarbxonada oltin, kumush, mis tangalar, abbos shohi va shohi pullar tayyorlangan. bunga ko‘ra – oltin tangalar ikki xilda: “puxta” tillo (10 so‘mlik) va “tillo” (5 sо‘mlik) bо‘lib, bir tomonida xonning ismi, martabasi, ikkinchi tomonida esa zarb qilingan joyi yozilgan. mis tangalarning aversida “xorazm” degan yozuv bitilgan. rossiyaning bosqinigacha muomalada bо‘lgan xonlik tillo tangalari “puxta” – 3 …

2 / 8

tanga” о‘zining qiymati jihatidan oq tanganing 60 % ga teng edi. shuningdek xonlikda “shoyi”, “abbos shoyi”, “yarim shoyi” deb nomlangan pul birliklari ham ishlatilgan. ularning qiymati 10 tiyindan 40 tiyingacha о‘zgarib turgan. oltin va kumush tangalarning metali sof bо‘lib, hech bir qо‘shimcha va soxtagarchiliksiz zarb qilingan. 1882 yili xiva va buxoro tangalarini peterburgda tekshirishdan о‘tkazib kо‘rganlarida ularning miqdori quyidagicha ekanligi aniqlangan. tangalar о‘rtacha og‘irligi og‘irligi farqi kumushning probasi о‘rtacha qiymati xiva 61,44 doli 16,00 doli 959,5 14,56 tiy buxoro 70,98 doli 5,65 doli 993 17,28 tiy kо‘rinib turibdiki, xiva tangalari buxoro tangalaridan ozroq farq qilsa-da, aslida markaziy osiyo pul birligida bu farq sezilmas va ular bilan teng muomalada qо‘llanilavergan. xiva oltin va kumush bahosi о‘zgarishi bilan pullarning muomalada о‘zgarib turishini quyidagi ma’lumotlardan kо‘rish mumkin: pul birligi 1842 yil 1873 yil xx asr boshlari 1 tillo 3 sо‘m 5 tiyin 3 sо‘m 60 t 3 sо‘m 60 t 2 abosiy 1 …

3 / 8

la boshlaganini kо‘rsatadi. chor hukumati bu bilan cheklanib qolmadi. pul birligini birlashtirishni taklif qildi. biroq manfaatdor tomon xon bunga rozi bо‘lmadi. natijada chor hukumati buni boshqacha yо‘l bilan tо‘xtatish choralarini kо‘ra boshladi. xon tо‘lash kerak bо‘lgan tovon pulini kumush bilan hisoblashishga majbur bо‘ldi. natijada kumush tangalar muomalasi pasayib ketdi. 1890 yilda esa rossiya moliya vazirligi davlat bankiga kо‘rsatma berib, markaziy osiyo tangalarini qabul qilishning yangicha baho kо‘rsatgichini e’lon qildi. unga kо‘ra tangalarga beriladigan miqdor yil sayin tushib borardi, oqibatda besh yildan sо‘ng uning yarim miqdoricha qiymatini olish mumkin. lekin, bu kо‘rsatma ham kutilgan natijani bermadi. 1893 yil chor hukumati xiva xoniga maktub yо‘llab kumush tangalar zarb qilishni butunlay tо‘xtatishni talab qildi. moliya vazirligi xonlikka kumush tangalar yuborishni tо‘xtatdi. 1894 yilda xon zarbxonasi kumush tanga ishlab chiqarishni tо‘xtatdi. 1898 yil aprel oyida peterburgda moliya vazirligi, davlat banki harbiy vazirlik va tashqi ishlar vazirligi ishtirokida kengash bо‘lib, unda quyidagi qarorga kelishadi: a) …

4 / 8

kda pul zarb qilishning tо‘xtatilgani о‘z ta’sirini о‘tkazdi, muomaladagi rus pullari xonlik pullaridan oshib ketdi. xiva bosib olingandan keyin yekaterina ii podsholigi davridan buyon pul sifatida muomalaga kiritilgan qog‘oz, kumush pullar xonlik hududida qо‘llanilgan. pul muomalasida qiyinchilik vujudga kelishi natijasida sarroflar faoliyati tezlashadi. 1893 yil rossiya moliya vazirligining tashabbusi bilan rus savdogarlarining iltimosi muhokama qilindi va xiva xoni tanga pullarini faqat rus podshosining ruxsati bilan zarb qilish majburiyatini yukladi. natijada xx asrning birinchi о‘n yilligida rus qog‘oz pullari ishlatilayotgan tanga pullarga nisbatan ikki barobar kо‘payib ketdi. muhammad rahimxon ii umrining oxirlarida xiva xonligida muomala uchun ishlatilayotgan pul miqdorining yetishmayotganligi, shuningdek musulmon sharq olamida podsholar nomidan pul chiqarib turilmasa unga xalq itoat etmasligini tushuntirsada, tanga chiqarishga ruxsat berilmadi, endilikda faqat rus podshosi pullari muomalada ishlatiladigan bо‘ldi. xiva xonligida mavjud pul muomalasi masalasi m.m. matkarimov, a. abdurasulov, g.a. xudyakov, v.a. bochin, h.z. ziyoyev, n. polvonovlar tadqiqotlaridan keng о‘rin olgan.ma’lumki, xix asr oxiri …

5 / 8

boshida xiva xonligi iqtisodi og‘ir ahvolda bо‘lganligidan pullar yaxshi daftar qog‘ozlariga ham bosib chiqarilavergan. fikrimizcha, xiva xonligidagi iqtisodiy qiyinchiliklarning muhim sabablari – rossiya istilosidan keyin xiva xonligida pul birliklarining qadrsizlanganligi, pul muomalasining majburan о‘zgartirilganligi, oltin va kumush pullarning markazga yig‘ilishi, asossiz pul islohotlari о‘tkazilgani bо‘lgan. shu bilan birga, n. polvonov о‘zining maqolasida xiva xoniga pul zarb qilishning taqiqlanishi va mamlakat hududida turli pul birliklarining muomalada bо‘lganligi ham xonlikning iqtisodiy ahvoliga salbiy ta’sir kо‘rsatganini ta’kidlagan 1914 yildan boshlab rus savdogarlari xivada zarb qilingan tangalarni olmay qо‘yadi. mavjud pullar xalq qо‘lida muomalada ishlatilib kelindi. asfandiyorxon davrida rus podshosi va amaldorlari xiva xonligida bir qancha islohotlar о‘tkazdi. unga kо‘ra xivada muomalada bо‘lgan yuritilayotgan barcha tanga va pullarni yig‘ib olindi. 1918-20 yillarda xonlikda ikki xonlik davri bо‘ldi. bu davrda sayid abdullaxon qо‘g‘irchoq xon edi. aslida hokimiyatni junaidxon boshqarar edi. u о‘z hokimligini xalqqa ma’lum qilish uchun pul ham bostirib chiqardi. uning puli atlasga ishlangan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xiva va qo‘qon xonliklari tangalari"

mavzu. buxoro amirligi, xiva va qo‘qon xonliklari tangalari reja. 1. xiva va qo‘qon xonliklaridagi zarb qilingan tangalar. 2. mang’it sulolasiga mansub amirlar tomonidan zarb qilingan tangalar. 3. rus tangalarining o‘rta osiyoga kirib kelishi. xiva va qo‘qon xonliklaridagi zarb qilingan tangalar. xiva xonligida davlat mustaqilligining birlamchi shartlaridan bо‘lmish – о‘z tangasi doim bо‘lgan va u asosan qimmatbaho metal oltin, kumush, misdan zarb qilingan. xonlar о‘z nomini tangalarga zarb qilganlar. faqat rus istilosidan sо‘ng xonlikning taqdiri xavf ostida qoldi. xiva xoni muhammad rahimxon i davrida shaharda maxsus zarbxona qurilgach, tangalarni ibtidoiy usulda zarb qilishga chek qo‘yildi. zarbxonada oltin, kumush, mis tangalar, abbos shohi va shohi pullar tayyorlangan. bunga ko‘ra – o...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (245,5 КБ). Чтобы скачать "xiva va qo‘qon xonliklari tangalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xiva va qo‘qon xonliklari tanga… DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram