r.solouni neoklassik iqtisodiy o‘sish modeli

DOCX 16 pages 131.7 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 131.7 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

8. iqtisodiy o‘sishning neoklassik modellari 8.1 r.solouni neoklassik iqtisodiy o‘sish modeli. r.solou modelining maqsadi va tavsifi. solou modeli qo‘llanilishi. solou modeli va texnologiyalar o‘rtasidagi bog‘liqlik. solou modeli va texnologik jarayon diagrammasi. o‘sishning birinchi neoklassik modellari 1950-yillar oxiri 1960-yillarda paydo bo‘la boshladi, bunda dinamik muvozanat muammolariga e’tibor susayib, nafaqat foydalanilmagan quvvatlar, balki yangi texnikani joriy etish, unumdorligini oshirish va ishlab chiqarishni tashkil etishni yaxshilash hisobiga o‘sishning mumkin bo‘lgan sur’atiga erishish muammosi birinchi pog‘onaga chiqib qoldi. bu bilan bog‘liq holda nafaqat nazariy asoslar, balki iqtisodiy o‘sishning tahlil qilish uslublari ham o‘zgardi. bu davrda rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotida yirik korxonalarning roli ortib, ular o‘sishning neokeynschilik modeliga asoslangan holda o‘z investitsiyalarini strategik rejalashtirish tartibida makrodarajada dinamik o‘sish modellarini to‘za boshladilar. yirik firmalarning mustaqil iqtisodiy siyosat o‘tkazishlari, ularning o‘z o‘sish siyosatiga bo‘lgan qiziqishlari neoklassik yo‘nalish vaqillarini o‘sishning neonekeyschilik makroiqtisodiy modellariga o‘xshash modellarini yaratishga bo‘lgan faolligini oshirdi. bu yo‘nalish vaqillari (amerikalik iqtisodchi r.solou, ingliz iqtisodchisi dj.mid va …

2 / 16

shish mumkin; - ikkinchidan, ular kapital koeffitsienti s ning o‘zgarmasligidan kelib chiqqan. neoklassik modellar esa 2 xil ishlab chiqarish omillari (kapital va mehnat)ni hisobga olib va ularning o‘zaro almashinuvini inobatga olib bu koeffitsient o‘zgarishi mumkinligini ta’kidlaydilar; - uchinchidan, ular bozor mexanizmining avtomatik ravishda muvozanatni tiklay olish qobiliyatini to‘g‘ri baholashmagan. neokeynschilardan farqli ravishda ular faqat raqobatli bozor iqtisodiyoti iqtisodiy o‘sishning muvozanatliligini ta’minlay oladi deb hisoblashgan. raqobat mexanizmidan tashqari bunday shartlaridan biri bo‘lib neoklassiklarda qat’iy pul tizimi hisoblanadi. dastlab bu model r.solou tomonidan “iqtisodiy o‘sish nazariyasiga qo‘shilgan hissa” maqolasida bayon etilgan (1956 yil), so‘ng esa “texnika taraqqiyoti va agregativ ishlab chiqarish funksiyasi” ishida rivojlantirildi (1957y). 1987 yilda uni ishlab chiqqanligi uchun muallif iqtisodiyot bo‘yicha nobel mukofotiga sazovor bo‘ldi. model resurslarning to‘liq bandligini ta’minlovchi ishlab chiqarish omillari bozorlaridan mutlaq raqobat ustunligining neoklassik talqiniga asoslanadi. mahsulot ishlab chiqarish nafaqat kapital balki mehnatning faoliyatidir va bu omillar bo‘yicha ishlab chiqarish elastikligi koeffitsientlarining yig‘indisi 1 ga …

3 / 16

k va yer n: y = f (l,k, n), biroq yer omili iqtisodiy tizimda kam ma’noga ega bo‘lganligi tufayli r.solou modelida keltirilmagan. y = f (l,k), yozilgan ko‘rinishda berilgan funksiya quyidagicha bo‘ladi: y = (δy / δl)l +(δy / δk)k, bunda δy/δl – mehnatning chegaraviy mahsuloti mpl δy/δk – kapitalning chegaraviy mahsuloti. funksiyani soddalashtirish uchun belgilash kiritamiz: u=y/l, bunda y – bir ishchi hisobiga chiqarilgan mahsulot yoki mehnat unumdorligi; k=k/l, bunda k - kapital bilan qurollanganlik yoki mehnatning fond bilan qurollanganligi unda ishlab chiqarish funksiyasini quyidagicha yozish mumkin: y = f (k), bu yerda f (k) =f(k,l) bu funksiyaning grafik ko‘rinishi 8.1.1-rasm. f (k) = f(k,l) funksiyaning grafik ko‘rinishi r. solou modelidagi yalpi talab investitsion va iste’mol talabi bilan aniqlanadi. bir ishchi hisobiga ishlab chiqarish tenglamasi quyidagicha ko‘rinishga ega bo‘ladi: y = c + i , bu yerda s va ί – bir ishchi hisobiga iste’mol va investitsiyalar. daromad jamg‘armaga …

4 / 16

itsiyalar bir ishchiga tug‘ri keladigan daromadning bir qismi hisoblanadi (i = sy) shunday qilib, (y) ni ishlab chiqarish funksiyasi ifodasi bilan o‘zgartirsak, investitsiyalar tenglamasining kapital bilan qurollanganlik funksiyasiga ega bo‘lamiz: i = sf (k) tenglamadan kelib chiqadiki kapital bilan qurollanganlik darajasi (k) qancha yuqori bo‘lsa ishlab chiqarish darajasi f(k) ham shunchalik yuqori bo‘ladi, investitsiyalar i ham ko‘p bo‘ladi. bu kapitalning mavjud zaxiralari (k) bilan yangi kapital jamg‘arilishi ί o‘rtasida bog‘liqlik mavjudligidan dalolat beradi. unda ko‘rsatilganidek jamg‘armalar me’yori (s) ishlab chiqarilgan mahsulotning istemoli (s) va investitsiyalarga (i) bo‘linishini aniqlaydi. ixtiyoriy kapital bilan qurollanganlik darajasi (k) uchun ishlab chiqarish hajmini f(k) investitsiyalr hajmini sf (k), iste’mol esa mos ravishda f (k) - sf (k) ni, tashkil etadi. bir ishchiga to‘g‘ri keladigan ishlab chiqarish va talab (c + i) (8.1.2-rasmda keltirilgan) kapital amortizatsiyasi hajmini aniqlash uchun har yili uning aniqlangan ma’lum bir qismi d chiqib ketadi deb hisoblaymiz. bu ko‘rsatkich amortizatsiya meyori deyiladi. …

5 / 16

g kapital bilan qurollanganlikning barqaror darajasi k* muvofiq keladi. kapitalni chiqib ketish grafigi 8.1.3-rasmda ifodalangan. 8.1.3-rasm. kapitalni chiqib ketish grafigi k* ga erishganda iqtisodiyot uzoq muddatli muvozanat holatida bo‘ladi. kapitalning boshlang‘ich hajmiga bog‘liq bo‘lmagan ravishda, u keyinchalik barqaror holatga ega bo‘ladi. agar kapital zaxiralari barqarorlik darajasi (k1) dan past bo‘lsa investitsiyalar chiqib ketishdan ortiq bo‘ladi, kapital bilan qurollanganlik oshadi va o‘sib boradi. - (k*) darajasiga etmaguncha. agar kapital zaxiralari (k2) nuqtaga mos kelsa, unda investitsiyalar eskirishdan kam bo‘ladi. demakki, kapital zaxiralari qisqarib (k*) darajasiga yaqinlashib boradi (8.1.4-rasm). kapital bilan qurollanganlikning muvozanatli darajasiga jamg‘arma meyo‘ri ta’sir ko‘rsatadi. uning (s1) dan (s2) gacha o‘sishi (s1f(r))dan (s2f(r)) ga siljitadi va iqtisodiyot yuqoriroq kapital bilan qurollanganlik (r*2) va yuqoriroq mehnat unumdorligiga ega yangi muvozanatli holatga o‘tadi. shunday qilib r.solou modeli jamg‘arma me’yori barqaror kapital bilan qurollanganlikni belgilovchi asosiy omil ekanligini ko‘rsatadi. jamg‘armaning nisbatan yuqoriroq me’yori kapitalning ko‘proq zaxirasi va ishlab chiqarishning nisbatan yuqoriroq darajasini …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "r.solouni neoklassik iqtisodiy o‘sish modeli"

8. iqtisodiy o‘sishning neoklassik modellari 8.1 r.solouni neoklassik iqtisodiy o‘sish modeli. r.solou modelining maqsadi va tavsifi. solou modeli qo‘llanilishi. solou modeli va texnologiyalar o‘rtasidagi bog‘liqlik. solou modeli va texnologik jarayon diagrammasi. o‘sishning birinchi neoklassik modellari 1950-yillar oxiri 1960-yillarda paydo bo‘la boshladi, bunda dinamik muvozanat muammolariga e’tibor susayib, nafaqat foydalanilmagan quvvatlar, balki yangi texnikani joriy etish, unumdorligini oshirish va ishlab chiqarishni tashkil etishni yaxshilash hisobiga o‘sishning mumkin bo‘lgan sur’atiga erishish muammosi birinchi pog‘onaga chiqib qoldi. bu bilan bog‘liq holda nafaqat nazariy asoslar, balki iqtisodiy o‘sishning tahlil qilish uslublari ham o‘zgardi. bu davrda rivojlangan mamlakatlar i...

This file contains 16 pages in DOCX format (131.7 KB). To download "r.solouni neoklassik iqtisodiy o‘sish modeli", click the Telegram button on the left.

Tags: r.solouni neoklassik iqtisodiy … DOCX 16 pages Free download Telegram