soliq tizimining tarkibiy tuzilishi

DOCX 12 стр. 40,6 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 40,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

mavzu: soliq tizimining tarkibiy tuzilishi 1. soliq tizimining xususiyatlari 1. o‘zbekiston respublikasi soliq tizimi tarkibi 1. soliq tizimi haqida tushuncha va uning mohiyati yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan soliqlar, yig‘imlar, bojlar va boshqa majburiy to‘lovlar hamda ularning tuzilish tamoyillari, usullari, soliq nazoratining yig‘indisi soliq tizimini tashkil etadi. bu ta’rif soliq tizimini keng ma’noda tushunishdir. soliq qonunchiligida soliq tizimi tor ma’noda talqin qilinib, bir xil mohiyatga ega bo‘lgan va markazlashgan pul fondini tashkil etadigan soliq, yig‘im, boj va boshqa majburiy to‘lovlarning yig‘indisi soliq tizimi deb ataladi. soliq tizimiga nisbatan bunday yondashuv ayrim adabiyotlarda ham keltirilganligini ta’kidlash o‘rinli. qayd etilgan ta’rifda soliq va yig‘imlar yagona mohiyat, ya’ni “majburiy xarakterga ega bo‘lgan munosabat” va ularning bir-biri bilan bog‘liqligini hamda uning byudjetga kelib tushishini ko‘rsatadi. bu o‘zbekiston respublikasi soliq kodeksi mazmuniga mos keladi. shu yerda bahsli masala ham mavjud, ya’ni davlatning byudjetdan tashqari fondlariga to‘lovlarni ham majburiylik nuqtayi nazaridan soliq tizimiga kiritish muammosi mavjud. …

2 / 12

tlar majmuasidan kelib chiqqan holda ifodalash mumkin. umuman olganda soliq tizimini tarkiban soliqqa tortish tamoyillari, soliq siyosati, soliqqa tortish tizimi, soliq mexanizmi kabilarga ajratish mumkin. ushbu elementlar bevosita mamlakatda amal qilayotgan soliqlarning tarkibini belgilab beradi. soliq tizimining asosi bo‘lgan soliqlar o‘ziga xos xususiyatlariga, bir qator belgilariga ko‘ra guruhlanadi. soliqlarning guruhlanishi ularning obyektiga, xo‘jalik yurituvchi subyektlarning moliyaviy faoliyatiga ta’sir etishiga, undirilish usullari, paydo bo‘lishiga (subyektiga), byudjetga yo‘naltirilishiga va boshqa belgilariga ko‘ra ularning tasniflanishidir. soliqlarni bunday tartibda guruhlarga ajratishdan maqsad ularni taqsimlash tamoyillarini belgilashda, ularning soliq funksiyasi va vazifalarini qay darajada bajarayotganligini baholashda, umuman olganda davlat byudjetini doimiy ravishda va muntazam daromadlar bilan ta’minlashda, shuningdek, xo‘jalik yurituvchi subyektlarning tadbirkorlik faoliyatini cheklab qo‘ymasdan faoliyat ko‘rsatishida soliqlarning har tomonlama ilmiy-nazariy jihatdan o‘rganish, tahlil qilishdan iborat. tarixan soliqlar ijtimoiy-iqtisodiy tuzilishiga qarab yoki boshqacha qilib aytganda undirib olish manbasiga qarab ikki guruhga to‘g‘ri va egri soliqlar guruhlariga bo‘linadi. soliqlarni belgilaydigan va ulardan tushgan mablag‘ni tasarruf etishiga, …

3 / 12

nadi: 1. oborotdan olinadigan soliqlar. bunda soliqlar xo‘jalik yurituvchi subyektlarning bevosita oborotidan undiriladi, ularga qo‘shilgan qiymat solig‘i, aksiz solig‘i, jismoniy shaxslardan transport vositalariga benzin, dizel yoqilg‘isi va suyultirilgan gaz ishlatganlik uchun olinadigan soliq, bojxona bojlari, yig‘imlari va boshqalar kiradi. 2. mol-mulk qiymatlaridan olinadigan soliqlar. bunday soliqlar soliq to‘lovchi subyektlar tasarrufida mavjud bo‘lgan mol-mulkdan, yerdan va boshqalarga nisbatan belgilanadigan soliqlardan iborat. 3. daromaddan olinadigan soliqlar. bunga yuridik shaxslardan olinadigan daromad (foyda) solig‘i, infratuzilmani rivojlantirish solig‘i, jismoniy shaxslarning daromad solig‘i va boshqalar kiradi. mamlakatimizda amal qilayotgan soliqlarning ayrimlari korxonalar xo‘jalik faoliyatining oxirgi moliyaviy natijasidan byudjetga to‘lanadigan aksariyat soliqlar va majburiy to‘lovlar kelgusi davr xarajatlari orqali ishlab chiqarilgan mahsulot tannarxiga qo‘shiladi (yyer solig‘i, mol-mulk solig‘i va boshqalar). shu o‘rinda soliqlarni guruhlashning asosi hisoblangan, ularni xo‘jalik yurituvchi subyektlar moliyaviy faoliyatiga ta’sir etishiga qarab quyidagilarga ajratishimiz mumkin: 1. tovar (ish, xizmat)lar oborotidan to‘lanadigan soliqlar. bunday soliqlarga asosan egri soliqlar kiradi, ya’ni qo‘shilgan qiymat solig‘i, aksiz …

4 / 12

tlariga alohida e’tibor qaratilib, soliq organlari faoliyatini tubdan isloh qilish, soliq qonunchiligini soddalashtirish va tadbirkorlik subyektlarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan tendensiyasi muntazam amalga oshirilib kelinmoqda. bu aynan byudjet daromadlari nuqtayi nazaridan soliq to‘lov potensiali mohiyatini bilishni taqozo etadi. soliq to‘lov potensiali – bu soliq yig‘im va to‘lovlarining real chegaralarini aks ettiruvchi turli darajadagi byudjet daromadlarini hosil qilish bilan bog‘liq bo‘lgan davlat, korxonalar va fuqarolar o‘rtasida qonuniy paydo bo‘luvchi soliq munosabatlar yig‘indisini tavsiflovchi iqtisodiy voqelikdir. soliq munosabatlari tarkibida turli soliq turlari va ularning guruhlanishi namoyon bo‘ladi. soliqlar iqtisodiy mohiyatiga, to‘lovchi bilan davlatning o‘zaro munosabatlariga bevosita yoki bilvosita bog‘liqligiga ko‘ra to‘g‘ri va egri soliqlarga bo‘linadi. to‘g‘ri soliqlar to‘g‘ridan to‘g‘ri daromadga va mol-mulkka qaratiladi (soliqqa tortishning bevosita shakli). tovarning bahosida to‘lanadigan yoki tarifga kiritiladigan tovarlar va xizmatlardan olinadigan soliqlar egri soliqlarga kiradi. tovar va xizmatlarning egasi ularni sotishda soliq summalarini olib, ularni davlatga o‘tkazadi. daromadlar oladigan (mol-mulkka va shu kabilarga egalik qiladigan) xo‘jalik yurituvchi subyektlar …

5 / 12

to‘lovchining daromadi (ish haqi, foyda, foizlar va hokazo) va uning mol-mulkini (yer, uylar, qimmatli qog‘ozlar va hokazo) qiymati to‘g‘ri soliqlar obyekti hisoblanadi. soliqqa tortishning bu shakli egri soliqlarga nisbatan birmuncha progressivdir, chunki u soliq to‘lovchining daromadliligini, oilaviy ahvolini hisobga oladi, soliq daromadni olish bosqichida undiriladi. bundan tashqari, to‘g‘ri soliqlarga tortishda soliq to‘lovchi o‘z solig‘ining summasini aniq biladi. tarixiy jihatdan olganda to‘g‘ri soliqlar xviii asrda va xix asrning birinchi yarmida shakllandi, ular faqat xx asrda keng ommalashdi. to‘g‘ri soliqlar real va shaxsiy soliqlarga bo‘linadi. real soliqlar soliq to‘lovchi mol-mulkining ayrim turlaridan (yer, uylardan) kadastr asosida undiriladi, to‘lovchining haqiqiy daromadliligini emas, balki o‘rtacha daromadliligini hisobga oladi. soliqqa tortish obyektiga qarab quyidagilar real soliqlarga kiradi: yerga oid, uy-joylarga doir, kasb-hunarga tegishli, qimmatli qog‘ozlardan olinadigan soliqlar. real soliqlar tashqi belgilarga asoslanadi, soliqqa tortish mol-mulkning kadastr bo‘yicha aniqlanadigan o‘rtacha daromadliligi bo‘yicha amalga oshiriladi. o‘z mohiyatiga ko‘ra bunday soliqlar regressiv tusga egadir. ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanishi, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "soliq tizimining tarkibiy tuzilishi"

mavzu: soliq tizimining tarkibiy tuzilishi 1. soliq tizimining xususiyatlari 1. o‘zbekiston respublikasi soliq tizimi tarkibi 1. soliq tizimi haqida tushuncha va uning mohiyati yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan soliqlar, yig‘imlar, bojlar va boshqa majburiy to‘lovlar hamda ularning tuzilish tamoyillari, usullari, soliq nazoratining yig‘indisi soliq tizimini tashkil etadi. bu ta’rif soliq tizimini keng ma’noda tushunishdir. soliq qonunchiligida soliq tizimi tor ma’noda talqin qilinib, bir xil mohiyatga ega bo‘lgan va markazlashgan pul fondini tashkil etadigan soliq, yig‘im, boj va boshqa majburiy to‘lovlarning yig‘indisi soliq tizimi deb ataladi. soliq tizimiga nisbatan bunday yondashuv ayrim adabiyotlarda ham keltirilganligini ta’kidlash o‘rinli. qayd etilgan ta’rifda soliq va yig...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (40,6 КБ). Чтобы скачать "soliq tizimining tarkibiy tuzilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: soliq tizimining tarkibiy tuzil… DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram