islom dini tarafdorlari va tarixi

DOCX 17 pages 91.4 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 91.4 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

6-mavvzu. islom dini reja 1. islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar. payg‘ambarlik va vahiyning talqini. 2. hijrat va madinada tashkil etilgan ilk islom davvlatida boshqaruv shakli. tavvhid aqidasi. islom dinining besh sharti. 3. qur'on, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. qur'on, sura va oyat tushunchalarining ma'nosi, qur'onshunoslikning shakllanishi va rivojlanishi. 4. hadis tushunchasining mohiyati, hadislarning turlari va tasnifi. buyuk muhaddislarning hayoti va ijodi. o‘zbekistonda hadisshunoslikning rivoji. islom dini tarafdorlari jahon aholisining 20 foizga yaqin qismini tashkil etadi. eng katta musulmon jamoalari indoneziya (165 mln.), pokiston (125 mln.), bangladesh (120 mln.), hindiston (93 mln.), eron (63 mln.), turkiya (61 mln.), arab mamlakatlaridan eng yirigi misrda (48 mln.), nigeriyada (43 mln.) mavvjuddir. darvoqe, arablar barcha musulmonlarning 20 foizini tashkil etadila. paydo bo‘lishi va ta'limoti. islom tarixida bu din kelmasidan avvvalgi muddat johiliya yoki johiliyat davvri deb yuritiladi. «johiliya» so‘zi adabiy arab tilida «bilmaslik», ya'ni «yagona xudo – allohni 4 (cd-rom …

2 / 17

b tomondan hind okeani va g‘arbdan qizil dengiz bilan chegaralangan. mana shu bepoyon o‘lka bu erda yashagan somiy tillarning birida so‘zlashuvchi arablar nomi bilan arabiston yarim oroli deb atalgan. zamonavviy tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, islom paydo bo‘lishi arafasida yarim orol hududida madaniyat nuqtai nazaridan uch tsivilizasiya mavvjud bo‘lgan: 1) mustaqil ma'noga ega bo‘lgan janubiy arabiston (tili – janubiy arab tili); 2) nisbatan chetki ta'sirlardan uzoqroqda joylashgan ichki arabiston; 3) vizantiya va eron imperiyalari madaniy an'analari bilan bog‘liq shimoliy arabiston. islomning paydo bo‘lishi tarqoq arab qabilalari uchun olamshumul voqeaga aylandi. tarixda birinchi arab davvlati – arab xalifaligi vujudga keldi. arab istilolari oqibatida mazkur uch tsivilizasiya vakillari aralashib ketdi. lekin ularning o‘tmishda nisbiy mustaqil rivojlanganliklari arablar nasabi haqidagi tasavvvurda saqlanib qoldi. unga binoan, arablarning barchalari nasab jihatidan ikki katta avvlod vakillaridir: qahtoniylar – janub arablari, adnoniylar – shimol arablari dir. mana shu ikki avvloddan barcha arab qabilalari tarqalgan. lekin tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, mazkur tasavvvur vii …

3 / 17

. qadimgi arablarning diniy tasavvvurlari jumlasiga totemizm, fetishizm, animizm elementlari va o‘tmish ajdodlar ruhiga sig‘inishni kiritish mumkin. totemizmning yaqqol dalili sifatida ko‘pgina qabilalarning nomlarini keltirish kifoya: asad (arslon), kalb (it), bakr (bo‘taloq), sa'lab (tulki), zi'b (bo‘ri) va h.k. arabistonda har xil xudolarning timsoli – sanamlar kulti bir vaqtda paydo bo‘lgan emas, albatta. ular uzoq vaqt shakllangan. biroq keyingi davvr islom tarixchilarining xabar berishlariga qaraganda, arabistonga dastavvval sanam keltirgan va unga ibodat qilishni targ‘ib qilgan shaxs amr ibn luhay ismli kishi bo‘lgan. rivoyatga ko‘ra, u shomga tijorat maqsadida tez-tez safar qilib turar edi. amr ibn luhay ba'zi shomliklar odatlaridan qattiq ta'sirlanib, ularning butlaridan birini makkaga olib kelgan. keyinchalik butlarga sig‘inish arablar orasida keng tarqalib ketgan. harqalay, but-sanamlarga sig‘inish – dinning yangi bosqichi bo‘lgan. ibn al-kalbiyning (vaf. 763 y.) «kitob al-asnom» asarida ta'kidlanishicha, mil.avv. viii asrdayoq har bir arab qabilasi o‘z sanamiga ega edi. tez-tez bo‘lib turadigan qabilalararo urushlardan so‘ng, odatda, mag‘lub …

4 / 17

qida hikoya qiluvchi adabiyot janri) va tarix kitoblari xabar beradi. bu mavvzuga aniqlik kiritadigan va hozirga qadar topilgan hujjatlarning eng qadimiysi – yangi bobil podshohi nabonidga (mil.avv. 555-539) tegishli xronikadir. unda aytilishicha, mil.avv. 552-542 yillarda shimoliy arabistondagi tayma shahrini o‘ziga poytaxt qilib olgan nabonid bu erdagi shaharlarni o‘zlashtirish maqsadida bobildan talaygina aholini ko‘chirgan; ularning ko‘pchiligini yahudiylar tashkil qilgan. ma'lumki, bundan oldinroq (mil.avv. 586 y. ) navvuxodonosor ii quddusni zabt qilganida salkam 30 ming yahudiyni asir olib, bobilga keltirgan va «bobil asirligi» 50 yil davvom etgan edi. shundan so‘ng ham ba'zi yahudiylar falastinga qaytmay, bobilda qolib ketgandilar. arabiston yarim orolida yahudiylik bilan bir qatorda xristianlik dini ham tarqaldi. xristianlar bu erda keng targ‘ibotchilik ishlarini olib borar edilar. ular arabistonga qachon kirib kelganligi noma'lum. odatda targ‘ibotchilar tib va mantiq ilmidan xabardor, kishilar qalbiga yo‘l topa oladigan odamlar bo‘lganligi uchun ko‘pgina qabila boshliqlariga ta'sir etganlar, ularning xristian dinini qabul qilishiga yoki o‘zlarining olib …

5 / 17

fanda «noma'lum monoteizm» deb atash qabul qilingan. ular sanamlarga sig‘inmas, balki yagona xudoga ibodat qilar hamda ochiqdan-ochiq butparastlarni tanqid qilishar edi. ular bir erda muqim turmay, o‘lka bo‘ylab darbadar hayot kechirardilar. ushbu toifa kishilaridan zayd ibn amr, varaqa ibn navvfal, ubaydulloh ibn jahsh va usmon ibn huvayris, quss ibn sayyidolarni keltirish mumkin. ular keyinchalik ilk islom jamoasida ma'lum mavvqega ega bo‘ldilar. sosoniylar eroni dinlari ham arabiston yarim orolida mavvjud edi. ular haqida adabiyotlarda kam gapiriladi. vaholanki, zardushtiylik va manixeizm ta'limotlari ham bu mintaqalarda keng tarqalgan edi. bu davvrda o‘zini «payg‘ambarlar muhri» ( xotam al-anbiyo‘) deb atagan moniy va uning «o‘zga dinlar ta'limotini to‘g‘rilovchi» dini atrof hududlarga etib ulgurgan edi. chunki laxmiylar davvlati sosoniylar ta'siri ostida bo‘lib, islom dini shakllanishi arafasida eron yamanni zabt etgan edi. yangi dinning shakllanishida arabiston yarim orolida mavvjud holatning ta'siri, albatta katta bo‘ldi. ammo bu jarayonlarda birinchi arab davvlati vujudga kelishi va uning mafkurasining shakllanishi muhim …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dini tarafdorlari va tarixi"

6-mavvzu. islom dini reja 1. islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar. payg‘ambarlik va vahiyning talqini. 2. hijrat va madinada tashkil etilgan ilk islom davvlatida boshqaruv shakli. tavvhid aqidasi. islom dinining besh sharti. 3. qur'on, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. qur'on, sura va oyat tushunchalarining ma'nosi, qur'onshunoslikning shakllanishi va rivojlanishi. 4. hadis tushunchasining mohiyati, hadislarning turlari va tasnifi. buyuk muhaddislarning hayoti va ijodi. o‘zbekistonda hadisshunoslikning rivoji. islom dini tarafdorlari jahon aholisining 20 foizga yaqin qismini tashkil etadi. eng katta musulmon jamoalari indoneziya (165 mln.), pokiston (125 mln.), bangladesh (120 mln.), hindiston (93 mln.), eron (63 mln.), turkiya (61 mln.)...

This file contains 17 pages in DOCX format (91.4 KB). To download "islom dini tarafdorlari va tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini tarafdorlari va tari… DOCX 17 pages Free download Telegram