moliyaviy nazorat

DOCX 25 pages 73.0 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 73.0 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

mollyaviy nazorat 6.1. moliyaviy nazorat: mazmuni, sohalari, ob’yekti, predmeti, tizimi, vazifalari, tamoyillari moliyaviy nazorat iqtisodiy kategoriya sifatida moliyaga ob’yektiv xos bo‘lgan nazorat xususiyatining amalda namoyon bo‘lishidir. odatda, moliyaviy nazorat quyidagi ikki yo‘nalishda qaraladi: • barcha iqtisodiy sub’yektlarning moliyaviy qonunchilik va moliyaviy intizomga rioya qilishi ustidan maxsus tashkil etilgan nazorat organlarining qat'iy tartibga solingan faoliyati; • moliyaviy operatsiyalarning samaradorligini va maqsadga muvofiqligini ta'minlash maqsadida makro- va mikrodarajada moliya hamda pul oqimlarini boshqarishning ajralmas qismi. moliyaviy nazoratning har ikki yo‘nalishi bir-biri bilan o‘zaro bog‘liq bo‘lsa-da, nazoratning maqsadi, metodi va sub’yektlariga muvofiq ravishda farqlanadi ham. agar birinchi holda nazoratning huquqiy va miqdoriy tomonlari ustunlik qilsa, ikkinchi holda moliyaviy nazoratning tahliliy tomoniga katta e'tibor beriladi. davlat, korxona va tashkilotlarning barcha moliyaviy faoliyati ustidan turli darajadagi qonunchilik va ijroiya hokimiyati organlari, shuningdek maxsus tashkil etilgan muassasalar tomonidan amalga oshiriladigan nazoratga moliyaviy nazorat deyiladi. bu nazorat, eng awalo, pul fondlarini shakllantirish va ulardan foydalanish jarayonida moliyaviy-iqtisodiy …

2 / 25

ob’yekti pul munosabatlari hisoblanadi. moiiyaviy nazoratning predmeti quyidagi moliyaviy ko‘rsatkichlardan iborat: • turii darajadagi byudjetlarning darornadlari va xarajatlari; • soliq to‘lovlarining hajmlari; • xo‘jalik yurituvchi sub’yektlarning darornadlari; • xo‘jalik yurituvchi sub’yektlarning rnuomala xarajatlari; • tannarx va foyda; • uy xo‘jaliklarining daromadlari va xarajatlari; • va boshqalar. moliyaviy nazorat predmeti bo‘lgan yuqoridagi ko‘satkichlarning ko‘plari hisobli ko‘rsatkichlar jurnlasiga kiradi, va bu narsa, o‘z navbatida, ular arnaldagi qonuniy hujjatlarga qay darajada muvofiq, to‘g'ri va ishonchli ekanligini tekshirishni taqozo etadi. moliyaviy nazorat moliya funksiyalarining arnalga oshirilish shakli bo‘lib xizmat qiladi. u davlat va boshqa barcha iqtisodiy sub’yektlarning manfaatlari va huquqlarini ta'minlashga qaratiigan. iqtisodiy jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlarda moliyaviy nazorat, o‘zaro ta'sirchan hamda mustaqil bo‘lgan ikki sohaga bo‘linadi: • davlat moliyaviy nazorati; • davlatdan tashqari moliyaviy nazorat. davlat moliyaviy nazorati - davlatning asosiy qonunlariga tayanadigan va hokirniyat hamda aniq boshqaruv organlari iqtisodiyhuquqiy harakatining ma'lum maqsadga yo‘naltirilgan tizirnidir. moliyaviy nazoratni tashkil etishda rnarnlakat konstitutsiyasi hal qiluvchi …

3 / 25

shqari fondlarni ish lab chiqish, muhokama qilish, tasdiqlash va ijro etish, korxona va tashkilotlar, banklar va moliyaviy korporatsiyalarning moliyaviy faoliyati ustidan nazoratni anglatadi. umummilliy iqtisodiy manfaatlarga, aloqador bo‘lsa, davlat moliyaviy nazoratchilari ham davlat sektorida ham xususiy va korporativ biznes sektorida taftish va tekshirishlarni amalga oshirish huquqiga egadir. biroq iqtisodiyotning davlatdan tashqari sektorida davlat tomonidan amalga oshiriladigan moliyaviy nazorat faqat soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlarni ham qo‘shib olgan holda davlat oldidagi pul majburiyatlari qanday bajarilayotgani, ularga ajratilgan byudjet subsidiyalari va kreditlarini sarflashda maqsadga muvofiqiilik va qonuniylikka rioya qilinishi, shuningdek, hukumat tomonidan belgilangan pul hisob-kitoblarini tashkil etish, buxgalteriya hisobi va hisobotni yuritish qoidalarini nazorat qilish ham qamrab oladi. davlatdan tashqari moliyaviy nazorat ikkiga bo‘linadi: ichki (firma ichidagi, korporativ) va tashqi (auditorlik). moliyaviy nazoratning davlat va davlatdan tashqari sohalari nazoratni amalga oshirish metodlari o‘xshashligiga qaramasdan, pirovard maqsadlariga ko‘ra bir-biridan tubdan farq ham qiladi. davlat moliyaviy nazoratining bosh maqsadi davlat xazinasiga resurslarni tushirishni maksimallashtirish …

4 / 25

aviy nazoratning ob’yekti hisoblanadi. tekshiruvlarning bevosita predmeti sifatida foyda, daromadlar, rentabellik, tannarx, muomala xarajatlari kabi qiymat ko‘rsatkichlari maydonga chiqadi. puldan foydalanish orqali va ayrim hollarda pulsiz (masalan, barter bitimlari) amalga oshiriladigan opreatsiyalarning barchasi moliyaviy nazoratning sohasi hisoblanadi. moliyaviy nazorat o‘z ichiga quyidagi tekshiruvlarni oladi: • iqtisodiy qonunlarning talablariga rioya etish (mdni taqsimlash va qayta taqsimlash porporsiyalarining optimailigi); • byudjet rejasini tuzish va ijro etish (byudjet nazorati); • korxona va tashkilotlar, byudjet muassasalariga tegishli bo‘lgan mehnat, moddiy va moliyaviy resurslardan samarali foydalanish; • o‘zaro soliq munosabatlari. taraqqiy etgan mamlakatlarda moliyaviy nazorat tizimi, asosan, bir tipda bo‘lib, quyidagi qismlardan tashkil topadi: • bevosita mamlakatning parlamenti yoki prezidentiga bo‘ysunuvchi hisob palatasi. bu tashkilotning bosh maqsadi davlat mablag'larining sarflanishi ustidan umumiy nazoratni o‘rnatishdir; • asosan soliqli daromadlarning davlat xazinasiga kelib tushishini nazorat qiluvchi va mamlakat prezidenti, hukumati yoki moliya vazirligiga bo‘ysunuvchi soliq muassasi; • quyi tashkilotlarni tekshiruvchi va taftish qiluvchi davlat tashkilotlari tarkibidagi nazorat …

5 / 25

ekin-astalik bilan g'arb modeliga yaqinlashadi. bu model amaliyotda o‘z samaradorligini yaqqol ko‘rsatgan. moliyaviy nazoratning oldida turgan eng asosiy vazifalar quyidagilardan iborat: • pul fondlarining o‘lchami va moliyaviy resurslarga bo‘lgan ehtiyoj o‘rtasidagi mutanosiblikka (balanslilikka) ta'sir ko‘rsatish; • davlat byudjeti oldidagi majburiyatlar o‘z vaqtida va to‘liq bajarilishini ta'minlash; • moliyaviy resurslarni ko‘paytirishning ichki xo‘jalik imkoniyatlarini qidirib topish; • va boshqalar. jahon hamjamiyati ko‘p yillik tajriba asosida moliyaviy nazoratni tashkil etishga doir asosiy tamoyillarini ishlab chiqqanki, hozirgi paytda dunyoning har bir sivilizatsiyalashgan davlati ularga rioya qilishga intiladi. bu tamoyillar intosapo ning lima deklaratsiyasida o‘z aksini topgan. ularning tarkibiga quyidagilar kiradi: • mustaqillik; • ob’yektivlik; • kompetentlik (layoqatlilik, qodirlik); • oshkoralik. moliyaviy nazorat mustaqilligi nazorat organining moliyaviy jihatdan mustaqilligi, nazorat organlari rahbarlarining vakolat muddatlari pariament muddatlaridan uzoqligi, shuningdek ularning konstitutsion yo‘nalishi bilan ta'minlanishi kerak. ob’yektivlik va kompetentlik (iayoqatlilik, qodirlik) nazoratchilar tomonidan amaldagi qonunchilikka so‘zsiz itoat etilishini, taftish ishlarini amalga oshirishning belgilangan o‘rnatilgan andozalariga qattiq …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moliyaviy nazorat"

mollyaviy nazorat 6.1. moliyaviy nazorat: mazmuni, sohalari, ob’yekti, predmeti, tizimi, vazifalari, tamoyillari moliyaviy nazorat iqtisodiy kategoriya sifatida moliyaga ob’yektiv xos bo‘lgan nazorat xususiyatining amalda namoyon bo‘lishidir. odatda, moliyaviy nazorat quyidagi ikki yo‘nalishda qaraladi: • barcha iqtisodiy sub’yektlarning moliyaviy qonunchilik va moliyaviy intizomga rioya qilishi ustidan maxsus tashkil etilgan nazorat organlarining qat'iy tartibga solingan faoliyati; • moliyaviy operatsiyalarning samaradorligini va maqsadga muvofiqligini ta'minlash maqsadida makro- va mikrodarajada moliya hamda pul oqimlarini boshqarishning ajralmas qismi. moliyaviy nazoratning har ikki yo‘nalishi bir-biri bilan o‘zaro bog‘liq bo‘lsa-da, nazoratning maqsadi, metodi va sub’yektlariga muvofiq...

This file contains 25 pages in DOCX format (73.0 KB). To download "moliyaviy nazorat", click the Telegram button on the left.

Tags: moliyaviy nazorat DOCX 25 pages Free download Telegram