gerantologiya

DOCX 6 pages 63.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.5 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

5-mavzu. gerantologiya. gomeostaz. regeneratsiya. transplantatsiya mavzuning mazmuni. ontogenezning qaltis davrlari — rivojlanayotgan organizmning tashqi va ichki ta’sirotlarga eng sezgir va chidamsiz davri. odam ontogenesida 3 ta asosiy qaltis davr tafovut etiladi: 1. implantatsiya (otalanishdan keyin 6-7- kunlar). 1. platsentatsiya (homilaning 2- haftasi oxiri). 3.. perinatal (tug‘ilishga yaqin, tug‘ilish va ilk chaqaloqlik davrlari). 1. implantatsiya davrida blastotsistaning bachadon devoriga yopishishi, homilaning ovqatlanishi, gaz almashinishi o‘zgarib, yangi sharoitga moslashishi kuzatiladi. 1. platsentatsiya davrida yo'ldosh rivojlanadi. homila yo'ldosh orqali ovqatlanish va gaz almashinishiga o‘tadi, yangi moslashishlar pay do bo‘ladi. 1. perinatal davr — pusht va chaqaloqning yashash sharoiti keskin o‘zgarishi, hamma sistemalar faoliyatning qayta o‘zgarishi bilan bog'liq. rivojlanish anomaliyalari va nuqsonlari. organizmning rivojlanishi buzilishiga olib keluvchi muhit omil- larini teratogen omillar deb ataladi. teratogenlarga quyidagilar kiradi: 1. fizikaviy (rentgen nurlari, ionlashtiruvchi nurlar, muhitning har xil kuchli fizik omillari). 1. kimyoviy (sanoat chiqindilari, pestitsidlar, gerbitsidlar, turmushda ishlatiladigan ba’zi moddalar). 1. alkogol, nikotin, giyohvand moddalar. …

2 / 6

lchami ortishi. 1. geterotopiya (ektopiya) — a’zoning notipik joylashishi. 1. geteroplaziya — to‘qimalar differensiatsiyalanishi buzilishi. 1. stenoz — kanal yoki teshik torayishi. 1. atreziya — kanal yoki teshik bo'lmasligi. kelib chiqish sabablariga ko‘ra nuqsonlar quyidagilarga ho'linadi: 1. genetik (gen, xromosoma mutatsiyalari natijasida). 1. ekzogen (tashqi muhitning zararli omillari ta’sirida). 1. multifaktorial (aralash) — genetik va ekzogen omillar natijasida. qanday bosqichlarda kelib chiqishiga qarab: gametopatiyalar, blastopatiyalar, embriopatiyalar va fetopatiyalar tafovut etiladi. embriopatiyalar homilaning 15- sutkasidan 8 haftali davrigacha kelib chiqadi va nuqsonlarning asosiylarini tashkil qiladi. fetopatiyalar 9-10- haftadan keyin kelib chiqadi, ularda qo‘pol morfologik buzilishlar kuzatilmaydi, asosan ruhiy rivojlanish buzilishlari, massa kamayishi, funksional buzilishlar kuzatiladi. kelib chiqish kelma ketligiga qarab: birlamchi va ikkilamchi nuqsonlar kuzatiladi. ikkilamchi nuqsonlar birlamchi nuqsonlar asorati sifatida yuzaga chiqadi. filogenetik ahamiyatiga qarab: 1. filogenezga bog'liq nuqsonlar (ularni atavistik nuqsonlar ham deyiladi). 1. nofilogenetik nuqsonlar tafovut etiladi. filogenetik nuqsonlar xordalilar vakillarida ucliraydigan a’zolarga o'xshaydi (bo‘yin va bel umurtqalari, …

3 / 6

iyaning quyidagi turlari ma’lum: 1. epimorfoz (yo‘qotilgan qismning qolgan qism ustidan o‘sib tiklanishi). 1. morfolaksis (a’zoning qolgan qismi qayta qurilib tiklanishi). 1. regeneratsion gipertrofiya yoki endomorfoz (ichki a’zolarda) a’zoning qolgan qismi kattalashishi, shakli emas hajmi tiklanishi. 1. kompensator gipertrofiya (juft a’zolardan biri yo'qotilganda ikkinchisi kattalashishi). transplantatsiya — hujayralar, a’zolar va to'qimalarni ko‘chirib o‘tkazish. transplantatsiya turlari quyidagi jadvalda keltirilgan (14- jadval). transplantatsiya turlari allotransplantatsiya - bir tur doirasidaautotransplantatsiya - bir organizm doirasida sun’iy o‘stirilgan eksplantantlarni ко‘chirib o‘tkazishtranplantatsiya >■ eksplantatsiya >■ bir turdan ikkinchi turga izotransplantatsiya bir tuxumli egizaklarda yot to'qimalarga immun reaksiya bo'lmasligigetero(kseno) — transplantatsiya immunologik tolerantlik immunodepressiya immunodepressantlar immunitetning susaygan holati >• immunitetni susaytiruvchi preparatlar. gomeostaz. organizmlar o‘z ichki muhiti doimiyligini saq- lay olish xususiyati. asosan genetik, strukturaviy va kimyoviy gomeostaz tafovut etiladi. 1. genetik gomeostaz — organizmlarning o‘z irsiy axboroti doimiyligini saqlashi xususiyati. mexanizmlari: 1. nospetsifik (teri, shilliq pardalar, lizotsim, fagotsitoz). 2. spetsifik (gumoral va hujayraviy immunitet, allergik reaksiyalar). …

4 / 6

om. g.sele tomonidan 1936- yilda kashf etilgan. noqulay sharoitlarda, gomeostaz buzilishi havfli tug'ilganda kuchli, uzoq davom etuvchi omillar ta’sirida rivojlanadi. somatik va ruhiy stress xillari mavjud. ruhiy stress tez yuzaga chiqadi — ta’sir miya po‘stlog‘i hujayralaridan simpatik nerv sistemasiga va buyrak usti beziga o‘tadi, adrenalin ko‘p miqdorda ajratilib, funksiyalar kuchayadi. somatik stress sekinroq rivojlanadi. uning sxemasi quyidagicha: gipotalamusda ajratiladigan relizing omillar ta’sirida gipofizning oldingi qismidan tropik gormonlar (aktg, stg, ttg va boshqalar) ishlab chiqariladi. bu gormonlar ta’sirida ichki sekretsiya bezlarining faoliyati kuchayadi va organizm yangi sharoitga moslashadi. stressning 3 ta bosqichi ma’lum: 1. safarbarlanish bosqichi (himoya kuchlari tez safarbarlanadi, awal ruhiy stress keyin somatik stress boshlanadi). 1. himoya kuchlarining ortishi bosqichi. organizm yangi sharoitga moslashadi. 1. himoya mexanizmlarining charchashi bosqichi. i va ii bosqich eustress, iii bosqichni она distress deyiladi. distress natijasida har xil patologik holatlar rivojlanislii. biologik ritmlar. biologik jarayonlar va holatlar xarakteri va jadalligining davriy takrorlanuvchi o’zgarishlari. bioritmlar …

5 / 6

fayli organizm tashqi muhitning kutiladigan o'zgarishlariga oldindan tayyorlanadi (hayvonlar qishki uyquga kiradi yoki sovuq tushishdan oldin migratsiyalanadi). ekologik bioritmlar „biologik soat“lar sifatida xizmat qiladi. bioritmlar buzilishi holati desinxronoz deyiladi va organizm funksiyalarining o’zgarishiga sabab bo’ladi. bioritmlarni o'rganish insonning mehnat va dam olish rejalarini oqilona tuzishda, sportchilarning musobaqalarga tayyorlanishi rejalarini tuzishda, kasalxonalarda muolajalarni to‘g‘ri o‘tkazishda, dorilarni kasallarga berish vaqtini belgilashda katta ahamiyatga egadir. mashg'ulotning maqsadi. talabalarda ontogenezning kritik (qaltis) davrlari, rivojlanish anomaliya va nuqsonlari, gomeostaz, regeneratsiya, transplantatsiya, adaptatsion sindrom, biologik ritmlar to‘g‘risidagi bilimlarni shakllantirish, o'rganilayotgan xususiyat va jarayonlarning tibbiy- biologik ahamiyatini tushuntirish. talabalarning mustaqil tayyorlanishi uchun topshiriqlar. i. mavzuni o‘rganing va quyidagi savollarga javob bering: 1. ontogenezning qaltis davrlari tushunchasini izohlab bering. 1. odam ontogenezida asosiy qaltis davrlarni bilasizmi? bu davrlarda qanday jarayonlar kuzatiladi? 1. anomaliya va nuqson tushunchalari orasida farqni bilasizmi? 1. qanday teratogen omillarni bilnsiz? 1. morfologik va fiziologik o'zgarishlarga qarab qanday nuqsonlarni bilasiz? 1. sabablarga qarab nuqsonlar qanday …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gerantologiya"

5-mavzu. gerantologiya. gomeostaz. regeneratsiya. transplantatsiya mavzuning mazmuni. ontogenezning qaltis davrlari — rivojlanayotgan organizmning tashqi va ichki ta’sirotlarga eng sezgir va chidamsiz davri. odam ontogenesida 3 ta asosiy qaltis davr tafovut etiladi: 1. implantatsiya (otalanishdan keyin 6-7- kunlar). 1. platsentatsiya (homilaning 2- haftasi oxiri). 3.. perinatal (tug‘ilishga yaqin, tug‘ilish va ilk chaqaloqlik davrlari). 1. implantatsiya davrida blastotsistaning bachadon devoriga yopishishi, homilaning ovqatlanishi, gaz almashinishi o‘zgarib, yangi sharoitga moslashishi kuzatiladi. 1. platsentatsiya davrida yo'ldosh rivojlanadi. homila yo'ldosh orqali ovqatlanish va gaz almashinishiga o‘tadi, yangi moslashishlar pay do bo‘ladi. 1. perinatal davr — pusht va chaqaloqning yash...

This file contains 6 pages in DOCX format (63.5 KB). To download "gerantologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: gerantologiya DOCX 6 pages Free download Telegram