mutaxassislik masalalarini algoritmlash va dasturlashtirish

DOCX 7 pages 122.7 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 122.7 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

3. mutaxassislik masalalarini algoritmlash va dasturlashtirish talabalar mutaxassislik masalalarini dasturlashtirishni o’zlashtirish natijasida qishloq va suv xo’jaligi coha masalalarini algoritmlarini tuza olishlari; murakkab jarayonlarni modellarini hisoblashda tenglamalar sistemasini yechish dasturlarini ishlab chiqa olishlari; texnologik jarayonlarni avtomatik boshqarishning algoritmlarini va shu algoritmlar asosida dastur mahsulotlarini ishlab chiqa olishlari kerak. o’tgan asrning 70 - yillarida har qanday injenerning ish stolida logarifmik lineyka yoki kichik hisoblash mashinalari asosiy ish quroli bo’lgan bo’lsa, 90-yillarga kelib esa ularning o’rnini shaxsiy kompyuterlar egallay boshladi. chunki bunday kichik hisoblash vositalarida(kalkulyatorlar) sekundiga faqat bir nechta amallar bajarilgan bo’lsa hozirgi zamon kompyuterlari sekundiga 109 dan ortiq amallarni bajarmoqda. ayniqsa, qishloq va suv xo’jaligi cohasida elektroenergetika va avtomatlashtirish, gidromelioratsiya masalarini, hamda boshqaruv sohalarida turli masalarni yechish hamda jarayonlarni avtomatik boshqarishda matematik modellashtirish, algoritmlash hamda dasturlash asosiy fanlarga aylanib ulgurgan. elektrotexnik masalarni yechishda, elektr o’lchash natijalarini qayta ishlash, elektromagnetik jarayonlarni modelashtirishda, murakkab o’tkinchi jarayonlarda ro’y beradigan jarayonlarni ko’z bilan ko’rish esa talabalarda …

2 / 7

arish qoidalari soddaligi tufayli yevropada ham o’nlik sanoq sistemasi qo’llanishiga turtki bo’ldi. bu qoidalar tarjimasida xar bir qoida “al-xorazmiy aytadiki” deb boshlangan va bora-bora talaffuz tufayli algoritm tarzida ifodalanib kelgan. algoritm tushunchasi. hisob-kitob ishlarini aniq bajarish va uni to`g`ri tashkil etish hisobiga masalaning yechishda qoniqarli natijalarga ega bo`lish mumkin. agar hisoblash jarayonida yoki ularni bajarish ketma-ketligida biror xatolikka yo`l qo`yilsa, olingan natijalar qaralayotgan masalaning yechimi bo`lmasligi mumkin. shuning uchun injenerlik masalalarini yechish jarayonida hisob-kitob ishlarini aniq tashkil etish bilan birga ularning bajarilish ketma-ketligiga qat’iy rioya qilish kerak bo`ladi. ta’rif. berilgan masalani yechishda bajariladigan amallarning qat’iy ketma-ketligiga shu masalaning yechish algoritmi deyiladi. 1-misol. algoritmga misol sifatida kvadrat tenglamaning yechish algoritmi bilan tanishib chiqaylik. 1. a,b,c – berilgan koeffitsientlar kompyuter xotirasiga kiritish; 2. diskrimenant qiymatini hisoblash; 3. ning ishorasini tekshirish: agar bo`lsa, va ning qiymatlarini ; formulalar yordamida hisoblash va ularni chop etish; agar bo`lsa, pechatga “kvadrat tenglama haqiqiy yechimga emas” izoh …

3 / 7

i; b - integralning yuqori chegarasi. 4) misolning echish algoritmi quyidagicha bo’ladi: 5) kompuyuter хotirasiga a va b ning qiymati kiritilsin; 6) to’g’ri to’rtburchaklar soni n kiritilsin; 7) to’rtburchaklar asosi (eni) hisoblansin: h= (b-a)/n 8) 1-to’rtburchak yuzi hisoblansin: ; 9) s1 ning qiymati eslab qolinsin; 10) 2-to’rtburchakka o’tilsin; х2= х1+h; 11) 2-to’rtburchak yuzi хisoblansin: ; 12) s2 ning qiymati s1 ning qiymatiga qo’shib qo’yilsin va yig’indi eslab qolinsin; 13) .................... 14) n-to’rtburchakka o’tilsin: хn = х1 (n-1)+h=b 15) n-to’rtburchak yuzi hisoblansin: ; 16) sn ning qiymati s1, s2,. .., s n lar qiymatiga qo’shilsin; 3-misol. masofani topishni algoritmi: s=v*t uchun 1) v va t – koeffitsiyentlar qiymatlarini aniqlash; 2)s=v*t qiymatini hisoblash. 4-misol. daryo ko’ndalang kesimning xoy koordinata tekisligida y=0, x=a, x=b to‘g‘ri chiziqlar va egri chiziq bilan chegaralangan yuzasi aniqlansin: 1)masalani matematik ifodalash. 2)masalaning qo‘yilishidan ma’lumki ekin maydoni yuzasi egri chiziqli trapesiya shaklidadir. uning yuzasini topish aniq integral yordamida quyidagicha …

4 / 7

ida ifodalanadi. 2. matn ko`rinishida. bu holda bajarilishi lozim bo`lgan amallar ketma-ketligi jumlalar yoki gaplar yordamida ifodalab beriladi. 3. grafik yordamida. algoritmni grafik usulda tasvirlanishi uning blok-sxemasi deyiladi. algoritmning blok-sxemasini tuzish uchun quyidagi maxsus figuralardan foydalaniladi. 4. dasturlash tili ko`rinishida. bu holda amallar ketma-ketligi biror algoritmik til yordamida ifodalanadi. amallar ketma-ketligi maxsus figuralar yordamida ifodalanadi. algoritmning bunday tasvirlash usuli algoritm sxemasi yoki blok-smemasi deb yuritiladi. blok-sxemalarni tuzish uchun maxsus bloklardan foydalaniladi: shakl qaysi хolda ishlatiladi shakl qaysi хolda ishlatiladi aloritm boshi va oхiri aхborotni kiritish хisoblash jarayoni natijani chop etish shartini tekshirish takrorlanish boshi boshqa algoritmga murojaat 3.1.4. algoritm turlari masala yechimining algoritmi ishlab chiqilayotgan davrda asosan uch хil turdagi algoritmlardan foydalanib, murakkab ko’rinishdagi algoritmlar yaratiladi. algoritmning asosiy turlariga chiziqli (a), tarmoqlanuvchi (b) va takrorlanuvchi (c) ko’rinishlari kiradi. murakkab masalalarning echimini olish algoritmlari yuqoridagi turlarining barchasini o’z ichiga olishi mumkin. chiziqli turdagi algoritmlarda bloklar biri ketidan boshqasi joylashgan bo’lib, berilgan …

5 / 7

jarayonining bunday ko’p martalab takrorlanadigan qismi “takrorlanishlar” deb ataladi. takrorlanishlarni o’z ichiga olgan algoritmlar “takrorlanuvchi turdagi algoritmlar” deb ataladi. takrorlanuvchi algoritm yozish va chizish o’lchamlarini sezilarli darajada qisqartirish, takrorlanadigan qismlarni iхcham ifodalash imkonini beradi. quyida turli turdagi traktorlarning 1 ga erni shudgor qilish vaqtlarini hisoblash algoritmining blok-sхemasi keltirilgan. i = 1,10 yi= xi*100 xi yi boshlash tamom tatanch so’z va iboralar dasturlash, algoritm, algoritm turlari, ifodalash usullari, mavzuga oid savol va topshiriqlar 1. algoritm ta’rifini keltiring. 2.algoritm turlarini sanab bering. 3.blok-sxema deb nimaga aytiladi? 4.algoritmni qanday tasvirlash usullarini bilasiz? 5.tarmoqlanuvchi algoritm blok-sxemasida qaysi bloklardan foydalaniladi? image5.wmf image6.wmf image7.wmf image8.wmf image9.wmf image10.wmf image11.wmf image12.wmf image13.wmf image14.wmf image1.wmf image2.wmf image3.wmf image4.wmf 1 x 2 x a d b x 2 1 + - = a d b x 2 2 - - = 0 < d x y = dx x s b a ò = h x s × = 1 …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mutaxassislik masalalarini algoritmlash va dasturlashtirish"

3. mutaxassislik masalalarini algoritmlash va dasturlashtirish talabalar mutaxassislik masalalarini dasturlashtirishni o’zlashtirish natijasida qishloq va suv xo’jaligi coha masalalarini algoritmlarini tuza olishlari; murakkab jarayonlarni modellarini hisoblashda tenglamalar sistemasini yechish dasturlarini ishlab chiqa olishlari; texnologik jarayonlarni avtomatik boshqarishning algoritmlarini va shu algoritmlar asosida dastur mahsulotlarini ishlab chiqa olishlari kerak. o’tgan asrning 70 - yillarida har qanday injenerning ish stolida logarifmik lineyka yoki kichik hisoblash mashinalari asosiy ish quroli bo’lgan bo’lsa, 90-yillarga kelib esa ularning o’rnini shaxsiy kompyuterlar egallay boshladi. chunki bunday kichik hisoblash vositalarida(kalkulyatorlar) sekundiga faqat bir nechta amallar...

This file contains 7 pages in DOCX format (122.7 KB). To download "mutaxassislik masalalarini algoritmlash va dasturlashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: mutaxassislik masalalarini algo… DOCX 7 pages Free download Telegram