ekspirimental psixologiya

DOC 6 pages 59.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 59.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

4-мавзу. психологик экспериментнинг асослари. режа: 4.1.психологик эксперимент тушунчаси. 4.2.тор маънода ва кенг маънода эксперимент сўзининг тушунчаси. 4.3.муаммонинг амалий жиҳатдан ўрганиш моҳияти. 4.4.кузатиш дастлабки манбаларни тўплаш методи сифатида. 4.5.илмий фаразларнинг шакллантирилиши. таянч сўз ва иборалар: психологик эксперимент,эксперимент, муаммо, кузатиш, метод, илмий фаразлар. 4.1.психологик эксперимент тушунчаси. экспериментал психология — психик ҳодисалар ва жараёнларни илмий методлар ёрдами билан тадқиқ қилиш. психологиянинг фан сифатида фалсафадан ажралиб чиқишида экспериментал тадқиқотлар ўтказиш асосий рол ўйнаган. 19-асрнинг ўрталарида илк бор сезги, идрок юзасидан тадқиқотлар олиб борилган. экспериментал психологиянинг фан сифатида ажралиб чиқишига немис олими в. вундт катта ҳисса қўшган. илк экспериментал тадқиқотлар ўзини ўзи кузатиш услуби ёрдами билан шахснинг ички майллари, мотивлари, фикр юритишига бағишланган. кейинчалик текширишлар турли ҳайвонларда ўтказила бошлаган. кўп тадқиқотларни ақшлик т.л.морган, э. л. торндайк ва бошқалар олиб борганлар. экспериментал психология мураккаб тадқиқот (кўп шкалали, коўп босқичли) методлари, методикалари (ишончлилиги, кафолатлилиги, тест ёки ретест хусусиятига эгалиги)дан ташқари электрон ҳисоблагичлар, техник асбоблар ва мосламалар, содда …

2 / 6

нода эксперимент сўзининг тушунчаси. маьлумки, хiх аср физика, биология, физиология, химия ва бошқа табиат фанларнинг гуриллаб ўсиши билан характерланади. фанда пайдо бўлган экспериментал методнинг кенг қўлланилиши фаннинг бундай ўсишига ёрдам берди. хviii асрнинг охири хiх асрнинг бошларидаёқ психологлар ўртасида психик ходисаларни ўрганишда экспериментни тадбиқ қилиш мумкин эмасмикан деган масала майдонга чиқди.бу масала буйича философ и.кант ўз фикрини айтди. унинг фикрича, психологияда экспериментнинг бўлиши мумкин эмас, уларга математикани тадбиқ қилиш мумкин эмас. психик ходисаларни ўлчашнинг мумкинлиги, бинобарин, психологияда экспериметнинг бўлиши мумкинлиги хақида немис психологи и. гербарт (1776-1841 й.) ижобий фикр айтган. у «психологияда математикани тадбиқ этиш мумкин ва зарурлиги хакида» шундай деган: «менинг текширишларим амалда фақат психологиянинг ўзи билан чекланиб қолмасдан, балки физикага ва умуман табиат фанларига ҳам қисман алоқадордир». гербартнинг фикрича, асосий психик элемент тасаввурдир, қолган барча проcесслар – хиссиёт, ирода, тасаввурлар комбинаcиясидан ва муносабатларидан иборатдир. рухий холатлар доимо ўзгариш проcессида бўлади. тасаввурларнинг бу доимий ўзгариш ва алмашиш проcессида ма`лум …

3 / 6

тни аниқлаб, сезги қўзғаткич логарифмасига пропорcионалдир деган психо-физик қонунни кашф этди. вебер ва фехнерлар ўтказган тажрибалар «психофизика» деган алохида фаннинг пайдо булишига олиб келди. вебер ва фехнер ишларининг аҳам ияти, асосан, шундан иборатки, улар биринчи бўлиб психологияни, табиат фанлари сингари, экспериментал фанга айлантириш мумкин эканлигини исботладилар. шу вақтгача фақат кузатиш, асосан, ўз-ўзини кузатишдан фойдаланиб келинаётган психология энди аниқ фанлардаги об`ектив методдан фойдалана бошлайди.в. вундт экспериментал психология тараққиётида айниқса немис физиологи ва психологи вилгелм вундт (1832-1920 й.)нинг ишлари катта аҳам иятга эга бўлди. вундтгача фақат ички тажрибадан ва оз-ўзини кузатишдан фойдаланиб келган психология фақатгина тасвирий фан эди. вундт эксперимент ва ўлчаш методларини зарур деб топиб, психологияни изоҳли фанга айлантиришни мақсад қилиб қуйди. вундт психология учун классик методлар бўлиб қолган бир қанча методларни, я’ни кузатиш методи, ифодалаш методи ва реакcия методларини кашф этди ҳамда ривожлантирди. вундт 1879 йили лейпцигда биринчи экспериментал психология лабораториясини ташкил қилди. орадан куп вақт ўтмасдан (1881 й.) у …

4 / 6

нститутидан намуна олиб, германиянинг бошқа университетли шахарларида ҳам , шунингдек бошқа мамлакатларда ҳам , жумладан франcия, англия ва америкада лаборатория ҳам да институтлар ташкил қилинди. хiх асрнинг охирида россияда ҳам бир қанча экспериментал психология лабораториялари ташкил қилинди: москвада токарский, қозонда бехтерев, одессада н.н.лангерлар томонидан шундай лабораториялар очилди. 1911 йил москва университети хузурида, махсус қурилган бинода профессор челпанов рахбарлигида экспериментал психология институти ташкил қилинди. хозирги вақтда бу институт рф педагогика фанлари академияси системасига киради. профессор а. ф. лазурский (1874-1917 й.) томонидан экспериментал методнинг алохида тури – табиий экспериментал ишлаб чиқарилган. экспериментнинг бу туридан бизда болалар психологиясини ўрганишда, педагогика масалаларини, айниқса, таълим психологияси масалаларини ишлаб чиқаришда кенг ва унумли фойдаланилмоқда. экспериментал методнинг татбиқ қилиниши психология фани тараққиётига жуда унумли таъсир кўрсатди. бу метод ёрдамида оддий кузатиш ёки ўз-ўзини кузатиш йўли билан аниқлаш қийин бўлган ёки бутунлай мумкин булмаган кўп маълумотлар аниқланди, айрим психик ходисалар ўртасидаги боғланишлар аниқланган, психик процесслардаги, айниқса, сезгилар, диққат, …

5 / 6

унинг предмети, яъни урганадиган вокелик сохаси кучли равишда кенгайди, бу фаннинг алохида янги сохалари пайдо бўлади ва шаклланади, янги, янада самаралироқ текшириш методлари кашф қилинади. психологиянинг берган маълумотларидан амалий фаолиятнинг турли соҳаларида фойдаланила бошлайди. айни вақтда, хiх ва хх асрларда идеализм билан материализм ўртасидаги кураш янада чуқурлашади. 4.3.муаммонинг амалий жиҳатдан ўрганиш моҳияти. муаммоли вазият - бу ижтимоий воқейликда қарама-қаршиликнинг мавжудлигидир. психолог маънолардаги аҳамятли ва аҳамятсиз қарама-қаршиликлар назарий асосга тўғри келмаслигини қайд қилиб боради. шу аснода муаммоли вазиятни ечишда ва бизга номаълум натижани излашда янги билимга бўлган объектив эҳтиёж шаклланади. 1. муаммони қўйиш, ишлаб чиқиш: корхона ёки муассаса психологлар олдига муайян бир масалани қўяди. билимга бюртма беради. бюртмачининг ўзи илмий муаммони қўя олмайди, чунки бунинг учун проффесионал билимлар зарур бўлади. муаммони илмий ифодалаш психологнинг вазифаси. бунада қуйидаги талаб лар қўйилади: а) илмий манфаатлар, буюртмачи манфаати, тадқиқот ва улар натижаларини ўрганилувчи жараёнага таъсири бўлиши керак. б) илмий билимларни ноилмий билимлардан аниқ ажратиш …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekspirimental psixologiya"

4-мавзу. психологик экспериментнинг асослари. режа: 4.1.психологик эксперимент тушунчаси. 4.2.тор маънода ва кенг маънода эксперимент сўзининг тушунчаси. 4.3.муаммонинг амалий жиҳатдан ўрганиш моҳияти. 4.4.кузатиш дастлабки манбаларни тўплаш методи сифатида. 4.5.илмий фаразларнинг шакллантирилиши. таянч сўз ва иборалар: психологик эксперимент,эксперимент, муаммо, кузатиш, метод, илмий фаразлар. 4.1.психологик эксперимент тушунчаси. экспериментал психология — психик ҳодисалар ва жараёнларни илмий методлар ёрдами билан тадқиқ қилиш. психологиянинг фан сифатида фалсафадан ажралиб чиқишида экспериментал тадқиқотлар ўтказиш асосий рол ўйнаган. 19-асрнинг ўрталарида илк бор сезги, идрок юзасидан тадқиқотлар олиб борилган. экспериментал психологиянинг фан сифатида ажралиб чиқишига немис олими в. ...

This file contains 6 pages in DOC format (59.5 KB). To download "ekspirimental psixologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: ekspirimental psixologiya DOC 6 pages Free download Telegram