transaksiya va transaksiya xarajatlari

DOCX 7 pages 23.8 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.8 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

5- bob. transaksiya va transaksiya xarajatlari 6.1 . mulkdorlar o`rtasida huquqlarning taqsimlanishi 6.2 . kouz teoremasi 6.3 . transaksiya xarajatlari 6.1 . mulkdorlar o`rtasida huquqlarning taqsimlanishi respublikamizda o`tish davri islohotlari sharoitida resursga nisbatan mulkchilik huquqini, odatda, alohida huquqlar egalari hisoblangan bir necha mulkdorlar o`rtasida taqsimlash amaliyoti keng qo`llanildi. ushbu taqsimlashda qanday tamoyillar asosida tartibga solish va uning hamma vaqt ham mulkdan samarali foydalanish uchun zamin yaratishi asosiy o`rin egalladi. mamlakatimizda davlat korxonalarini davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish, ayniqsa mulkchilik huquqlarini tafsirlash bo`yicha bosqichmabosqich amalga oshirilgan «o`zbek modeli»ga asos solindi. yirik davlat korxonalarini xususiylashtirish davlat dasturiga muvofiq oaj doirasida mulkchilik huquqlarini taqsimlashning turli variantlari nazarda tutildi. masalan, mehnat jamoasining a’zolari aksiyalar umumiy summasida ma’lum (10) foiz miqdorida, lekin har bir xodimga ko`pi bilan eng kam ish haqining belgilangan (20 yoki 25) baravari summasida imtiyozli (ovoz bermaydigan) aksiyalarni olish huquqiga ega bo`lishdi. natijada, mulkchilik sub’ektlari va huquqlarining taqsimlanishi 5.1-jadvaldagi ko`rinishga ega bo`ldi. …

2 / 7

mitasi egalik qilish huquqi q foydalanish huquqi q tasarruf etish huquqi q topshirish huquqi q q qoldiq qiymatni olish huquqi q xavfsizlik huquqi q q meros bo`yicha ashyoning o`tishi huquqi q muddatsizlik q zararli foydalanishni taqiqlash huquqi q o`ndirish ko`rinishidagi javobgarlik q q qoldiq xususiyati q 6.2 . kouz teoremasi kouz teoremasining asosiy qoidalari r.kouz tomonidan «aloqa federal komissiyasi» (1959) va «ijtimoiy xarajatlar muammosi» (1960) maqolalarida ifodalangan, lekin kouzning o`zi teorema atamasini ishlatmagan [47]. r.kouz qoidasi qisqa tarzda quyidagicha ifodalanadi: mulkchilik huquqlarini taqsimlash bozor mexanizmi asosida kechadi va u ishlab chiqarilgan mahsulot qiymatining oshishiga olib keladi, demak, yakuniy natija huquqiy qarorga bog`liq emas. kouz teoremasining to`liq mazmuni shunday ifodalanadi: agar mulkchilik huquqlari aniq tafsirlanib, transaksiya xarajatlari nolga teng bo`lsa, u holda, agar daromad samarasidan fikrni boshqa tomonga bursak, mulkchilik huquqlarining taqsimlanishidagi o`zgarishlardan qati nazar, ishlab chiqarishning tarkibi o`zgarmasdan qoladi. boshqacha qilib aytganda, mulkchilik huquqlarining dastlabki taqsimlanishi ishlab chiqarishning tarkibiga ta’sir …

3 / 7

i, teoremani isbotlash uchun mulkiy xuquqlarning almashinuvi bo`yicha aniq amaliy misollardan foydalanilgan. masalan, oldingi bobda keltirilgan ikki fermerning ikki yaylovdagi mulkiy xuquqlarining o`zgarishi bo`yicha ayrim vaziyatlar tahlilini chuqurlashtirish kerak bo`ladi. xususan, birinchi fermer o`z yayloviga borishi uchun boshqa fermerning yaylovidan o`tishga to`g`ri kelsa, bunday vaziyat (poda o`tgan yo`lakda boshqa fermer yaylovining payxon bo`lishi yoxud mollar sonining ko`payishi)da o`zaro qo`shimcha kelishuvlarni taqozo etadi. yana bir boshqa misol sifatida bir xonada o`tiradigan ikkita xodim (kashanda va sigaret tutuni mehnat unumdorligiga salbiy ta’sir etadigan shaxs)ning o`zaro kelishuvini tashkil etishni keltirish mumkin. kouz teoremasini ko`rib chiqish huquqlarni mulkdorlar foydasiga eng samarali tarzda qayta taqsimlash jarayonida o`rin tutadi. mamlakatimizda huquqlarni qayta taqsimlash jarayoni deyarli huquqlarni dastlabki tafsirlashdan so`ng darhol boshlandi. ya’ni, davlat korxonalari xususiylashtirilib, aksiyadorlik jamiyatlariga aylantirildi. bunda aksiyalar yo korxona ishchilari va ma’muriyatining, yoki tashqi investorning qo`liga o`tdi. aksiyadorlik jamiyatlariga aylantirilgan yirik korxonalarning aksariyatida davlat, tashqi investor nazorati amal qiladi. boshqacha aytganda, mulkchilik huquqlarini …

4 / 7

ing tashkiliy chegaralarining «yo`qotilganligi» tushuniladi. «chigallashib ketgan» mulk atamasi shunday holatga e’tiborni qaratadiki, egalik huquqining qonun bilan belgilangan egalari – ma’muriyat va tashqi sarmoyadorlardan tashqari korxonaning faoliyat ko`rsatishi ustidan nazoratni u bilan o`zaro bog`liq korxonalar, asosiy yetkazib beruvchilar, sotish firmalari va iste’molchilar amalga oshirishadi. qayta guruhlashgan mulkchilik shakli paydo bo`lishining asosiy ma’nosi aktivlarni tezkor qayta guruhlash hamda xatarlarni xijerlash va taqsimlash imkonini beruvchi passivlarni birlashtirish uchun zamin yaratishdan iborat. xususan, korxonalarning o`zaro katta hajmdagi qarzlarini bartaraf etishda korxonalarga faoliyat ko`rsatishni davom etish imkonini beruvchi o`zaro nazorat mexanizmlarining mavjud bo`lishini nazarda tutadi. shuningdek, bankrotlik ehtimoli yuzaga kelgan taqdirda esa korxona aktivlarni qayta guruhlagan holda, majburiyatlarni bajarish uchun resurslarning topilishi osonlashadi. 6.3 . transaksiya xarajatlari va ularning turlari k ouz teoremasini ifodalashda transaksiya xarajatlari hisobga olinmaganligi sababli navbatdagi tahlilda transaksiya xarajatlariga e’tibor qaratiladi. eng umumiy ta’rifga ko`ra, «transaksiya xarajatlari» - bu mexanik tizimlardagi ishqalanish tushunchasining ekvivalenti. ba’zan, «ishqalanish» atamasidan iqtisodiy agentlar o`rtasidagi …

5 / 7

`lishini izohlashning kamida uchta varianti mavjud: transaksiya xarajatlari nazariyasining yondashuvi, ijtimoiy tanlov nazariyasining yondashuvi va kelishuvlar nazariyasining yondashuvi. ayniqsa neoklassik iqtisodiy nazariya xarajatlarning faqat bitta turi – ishlab chiqarish xarajatlari mavjudligini nazarda tutishini hisobga olsak, yakdillikning bunday mavjud emasligi yaqqol namoyon bo`ladi. shuning uchun transaksiya xarajatlarining mavjud bo`lishini faraz qilish neoklassikaning yo uning «qat’iy negizi»ga yoki uning «himoya qobig`i»ga taalluqli fikrlarining o`zgarishi bilan bog`liq. transaksiya xarajatlari nazariyasiga nisbatan yondashuv axborot olish uchun xarajatlar mavjud emas va shaxslar bitim to`g`risidagi axborotga to`liq ega bo`ladilar degan neoklassik fikrning o`zgarishi bilan bog`liq. bu yerda sotuvchilar va narxlarni identifikatsiyalash xarajatlari - axborot xarajatlari mavjudligini ehtimol tutish muhim holat hisoblanadi. bozorda sotuvchilar va xaridorlarning soni, tovarning bir xillik darajasi, ularning bozorda ishtirok etishi vaqti, bozorning geografik davomiyligi axborot xarajatlarining miqdorini belgilab beruvchi asosiy omillar bo`lib hisoblanadi. bunda oqilona tanlov modeli o`zgarmaydi, lekin unga qo`shimcha shartlar kiritiladi: bitim haqidagi qo`shimcha axborotni qidirib topish xarajatlari axborotga ega …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "transaksiya va transaksiya xarajatlari"

5- bob. transaksiya va transaksiya xarajatlari 6.1 . mulkdorlar o`rtasida huquqlarning taqsimlanishi 6.2 . kouz teoremasi 6.3 . transaksiya xarajatlari 6.1 . mulkdorlar o`rtasida huquqlarning taqsimlanishi respublikamizda o`tish davri islohotlari sharoitida resursga nisbatan mulkchilik huquqini, odatda, alohida huquqlar egalari hisoblangan bir necha mulkdorlar o`rtasida taqsimlash amaliyoti keng qo`llanildi. ushbu taqsimlashda qanday tamoyillar asosida tartibga solish va uning hamma vaqt ham mulkdan samarali foydalanish uchun zamin yaratishi asosiy o`rin egalladi. mamlakatimizda davlat korxonalarini davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish, ayniqsa mulkchilik huquqlarini tafsirlash bo`yicha bosqichmabosqich amalga oshirilgan «o`zbek modeli»ga asos solindi. yirik davlat korxonalar...

This file contains 7 pages in DOCX format (23.8 KB). To download "transaksiya va transaksiya xarajatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: transaksiya va transaksiya xara… DOCX 7 pages Free download Telegram