markaziy bank va uning funksiyalari

DOCX 19 pages 34.7 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.7 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

markaziy bank va uning funksiyalari 1. markaziy banklaming vujudga kelishi mamlakat bank tizimining asosiy bo‘g‘ini markaziy bank hisoblanadi. markaziy bank bevosita mijozlarga bank xizmatlarini ko'rsatmaydi, ayrim davlat tashkilotlari bundan mustasno. barcha mamlakatlarda markaziy banklaming bajaradigan vazifalari va funksiyalari deyarli bir xil bolib, ular turli mamlakatlarda turli nomda yuritilishi mumkin. xususan, hozirgi kunda, bizga malumki, dunyoning turli mamlakatlarida ushbu banklar “markaziy bank”, “xalq banki”, “emission banki”, “milliy banki”, “zaxira banki”, “davlat banki” tarzida yuritiladi. masalan, aqshda federal zaxira tizimi, angliyada angliya banki, yevropada yevropa markaziy banki, 0 ‘zbekistonda markaziy bank, qozog‘istonda milliy bank va hokazo. markaziy banklaming vujudga kelish tarixiga e’tibor qaratadigan bolsak, ular mamlakatda pul muomalasini tartibga solib turuvchi moliyaviy muassasa sifatida vujudga keldi. malumki, dastlabki banklar, yanada aniqroq qilib aytadigan bolsak, tijorat banklari mustaqil ravishda qog‘oz pullami emissiya qilgan. har bir tijorat banki muomalaga о‘zining “banknota”larini (bank bileti) chiqarishgan. oldingi bolimdan malumki, banknota - bu ushbu bankning unda ko'rsatilgan …

2 / 19

. biroq, vaqt ortishi bilan tijorat banklari tomonidan muomalaga chiqarilgan qog'oz pullaming hajmi va turi juda ko'payib ketgan. bu o'z navbatida pullaming qadrsizlanishini, ayrim hollarda tijorat banklarining bankrot holatiga tushib qolishi iqtisodiyotda pul muomasalasini buzilishiga va boshqa qator salbiy holatlami vujudga kelishiga sabab bolgan. bulaming barchasi mamlakatda pul emissiyasini markazlashgan holda amalga oshirish va pul muomalasini tartibga solish zaruriyatini keltirib chiqaradi. bu o'z navbatida, tijorat banklari bazasida markaziy banklarning vujudga kelishiga sabab boldi, markaziy banklarning vujudga kelishi davlatga pul emissiyasini markazlashgan holda amalga oshirish va pul muomalasini tartibga solish imkoniyatini berdi. masalan, aqshda 1836 va 1860 yillarda 2500 dan ortiq shtat banklari tashkil etilib, ulaming 100 dan ortig'i birinchi o“n yil ichida yopilib ketgan. shu davrda banklar mustaqil ravishda muomalaga pul chiqarish huquqiga ega bolib, muomalada ulaming 5500 dan ortiq turli pul belgilari amal qilgan. banklarning stixiyali ravishda pul muomalasini tashkil etishi, umumiy nazoratning mavjud emasligi ulami inqirozga yuz tutishiga, …

3 / 19

tilganligi qayd qilingan69. ushbu bank oltin tangalar asosida depozit sertiflkatlarini muomalaga chiqargan, mazkur depozit sertifikatlari butun shvetsiya hududida tolov vositasini bajargan bolib, taqdim qiluvchiga oltin tanga berilishi bilan kafolatlangan. dastlabki emission bank 1694 yilda angliya banki sifatida tashkil etilgan bolib, ushbu bank muomalaga pullami emissiya qilish va banklaming tijorat veksellarini royxatga olish bilan shuglillangan. milliy iqtisodiyotning rivojlanishi, mamlakatlar o'rtasida xalqaro savdo va hisob-kitoblaming rivojlanishi markaziy banklar zimmasiga qo'shimcha vazifalami yuklash zaruriyatini keltirib chiqardi. endi markaziy banklar emission bank vazifasini bajarishdan tashqari mamlakatda kredit muassasalari faoliyatini tartibga solish, iqtisodiyotda pul-kredit siyosatini amalga oshirish bilan shug'ullanadi. davlat mamlakat milliy valyutasini muomalaga chiqarish, uni tartibga solish, kredit muassasalari faoliyatini nazorat qilish, hisob-kitoblami tashkil etish bilan bogliq qator qonunlami qabul qildi. shu tarzda davlat kredit muassasalari faoliyatini tashkil etish va pul muomalasini amalga oshirish bo'yicha barcha ishlami toliq o'z qoliga oldi. markaziy banklaming tashkil topish shakliga e’tibor qaratadigan bolsak, ular davlat kapitali asosida tashkil …

4 / 19

yaqin aloqada faoliyat yuritsada, mamlakatda pul-kredit siyosatini amalga oshirishda davlatdan mustaqil bolishi muhim hisoblanadi. agar davlat markaziy banklaming pul-kredit siyosatiga bevosita aralashsa, ularga pul-kredit siyosatini amalga oshirish bo'yicha zarur darajadagi mustaqillikni bermasa mamlakat milliy valyutasi va pul muomalasi barqarorligini ta’minlashda qator muammolar vujudga keladi. shu jihatdan, markaziy banklar iqtisodiy va huquqiy jihatdan mustaqil hisoblanadi, ulaming davlatga bogliqligi yoki mustaqilligi turli mamlakatlarda turlichadir. odatda mamlakat parlamentiga hisobdor bolgan markaziy banklar ko'proq mustaqil hisoblanadi (aqsh, rossiya, o'zbekiston), mamlakat moliya vazirligiga hisobdor bolgan markaziy banklar mustaqilligi nisbatan pastroq hisoblanadi, dunyoda bunday banklar ko'pchilikni tashkil etadi. markaziy bank pul-kredit siyosatini amalga oshirishda u yoki bu darajada davlatdan mustaqil bolgani bilan o'zining pul-kredit siyosati orqali hukumatning ijtimoiy- iqtisodiy rivojlantirish rejasini, siyosatini qollab-quwatlashga bevosita va bilvosita mas’ul hisoblanadi. shunday ekan, markaziy bank tomonidan amalga oshirilayotgan pul-kredit siyosati hukumatning makroiqtisodiy darajadagi siyosatini amalga oshirish nuqtai nazaridan ishlab chiqilishi va amaliyotga joriy etilishi lozim boladi. malumki, markaziy bankning …

5 / 19

notlami emissiya qilish funksiyasi bilan bogliq bolib, uning hajmi iqtisodiyotdagi pul massasining hajmi bilan belgilanadi. ya’ni, iqtisodiyotdagi pul massasi va tovar massasi o'rtasidagi o'zaro bogliklikni ta’minlanishi milliy valyutaning barqarorligi va tolov qobiliyatining mustahkamligiga bevosita va bilvosita ta’sir qiladi. markaziy bankning pul-kredit munosabatlarini tartibga solish funksiyasining asosiy maqsadi milliy valyutaning barqarorligini ta’minlashga qaratilgan bolib, ushbu funksiya qator pul-kredit instrumentlari orqali amalga oshiriladi. ushbu instrumentlar sifatida: 1) tijorat banklariga nisbatan o'matilgan majburiy zaxira siyosati; 2) tijorat banklarini qayta moliyalash siyosati (hisob stavkasi); 3) ochiq bozordagi siyosati; 4) valyuta va depozit siyosatlarini keltirish maqsadga muvofiq. 12.2. markaziy bankning funksiyalari markaziy bank banklaming banki sifatida mamlakatdagi barcha kredit muassasalariga litsenziya beradi va ulami qaytarib oladi, shuningdek, tegishli iqtisodiy me’yorlar asosida kredit muassasalari faoliyatini tartibga solib, ulaming ustidan tegishli nazoratni amalga oshiradi. markaziy bank hukumatning banki funksiyasini bajarishda asosiy e’tibor hukumatning oltin va valyuta zaxiralarini saqlash va ulami tasarruf qilish, shuningdek, davlat byudjeti taqchilligini qoplash …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy bank va uning funksiyalari"

markaziy bank va uning funksiyalari 1. markaziy banklaming vujudga kelishi mamlakat bank tizimining asosiy bo‘g‘ini markaziy bank hisoblanadi. markaziy bank bevosita mijozlarga bank xizmatlarini ko'rsatmaydi, ayrim davlat tashkilotlari bundan mustasno. barcha mamlakatlarda markaziy banklaming bajaradigan vazifalari va funksiyalari deyarli bir xil bolib, ular turli mamlakatlarda turli nomda yuritilishi mumkin. xususan, hozirgi kunda, bizga malumki, dunyoning turli mamlakatlarida ushbu banklar “markaziy bank”, “xalq banki”, “emission banki”, “milliy banki”, “zaxira banki”, “davlat banki” tarzida yuritiladi. masalan, aqshda federal zaxira tizimi, angliyada angliya banki, yevropada yevropa markaziy banki, 0 ‘zbekistonda markaziy bank, qozog‘istonda milliy bank va hokazo. markaziy banklaming vu...

This file contains 19 pages in DOCX format (34.7 KB). To download "markaziy bank va uning funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy bank va uning funksiya… DOCX 19 pages Free download Telegram