pul aylanmasi va uning tarkibi

DOCX 25 pages 321.6 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 321.6 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

iii bob. pul aylanmasi va uning tarkibi 3.1. pul aylanmasining mohiyati naqd pulsiz va naqd pul o‗tkazish yo‗li bilan amalga oshiriladigan to‗lovlarning yig‗indisi pul aylanmasini tashkil qiladi. pul aylanmasi tarkibi naqd pul va naqd pulsiz shaklida amalga oshiriladigan aylanmalarni o‗z ichiga oladi. naqd pul aylanmasi – bu qog‗oz pullar va tanga pullar vositasida amalga oshirilib, naqd pullar harakati jarayonida namoyon bo‗ladi. naqd pul aylanmasi asosan jismoniy shaxslar va yuridik shaxslar o‗rtasida vujudga keladigan ayirboshlash munosabatlarini amalga oshirishga xizmat qiladi. naqd pulsiz aylanmalar – bu kredit muassasalarida ochilgan hisobraqamlar yordamida pullarni hisobdan hisobga ko‗chirish orqali amalga oshiriladi. pul doimiy ravishda ―harakatda‖ bo‗ladi, bu harakat davomida juda ko‗plab tovar va xizmatlarni sotish va sotib olish jarayonida bevosita ishtirok etib, sotuvchi va sotib oluvchilarga xizmat qiladi. hususan, pul o‗z harakati jarayonida bozordagi talab va taklifdan kelib chiqqan holda tovarlar va xizmatlar bahosini belgilaydi, bu pulning qiymat o‗lchovi, muomala vositasi va to‗lov vositasi funksiyalari …

2 / 25

ga keladigan iqtisodiy munosabatlar, ya‘ni aylanmalar hisoblanadi. pul aylanmasi subyektlari o‗rtasida amalga oshiriladigan iqtisodiy munosabatlar naqd va naqd pulsiz ko‗rinishida amalga oshiriladi. xorijiy mamlakatlar iqtisodiy adabiyotdarida pul aylanmasi deyarli o‗rganilmaydi. buning asosiy sabablaridan biri, balki mazkur mamlakatlar bank muassasalarida hisob – kitoblarni amalga oshirishda pul aylanmasi naqd va naqd pulsiz ko‗rinishi shakllari o‗rtasida farq mavjud emasligi bo‗lishi mumkin. haqiqatda ham rivojlangan va ayrim rivojlanayotgan mamlakatlar banklarida naqd va naqdsiz pul hisob – kitoblarni amalga oshirish o‗rtasida farq mavjud emas. shu bilan birga, mdh mamlakatlari iqtisodiy adabiyotlarining deyarli barchasida ―pul aylanmasi‖ va ―to‗lov aylanmasi‖ alohida – alohida o‗rganiladi. ularni bir – biridan farqlashda asosiy e‘tibor hisob – kitoblarni amalga oshirishda naqd pulni ishtirok etishi yoki etmasligiga qaratiladi. pul aylanmasida bevosita naqd pullar to‗lovlarni amalga oshirishda ishtirok etadi. keyingi yillarda hisob – kitoblarni amalga oshirishda plastik kartochkalar, hisob – kitob cheklarni joriy etilishi pul aylanmasi tarkibida naqd pulli hisob – kitoblar ulushining …

3 / 25

nalish, tovar – pul munosabatlarining aks etishiga ko‗ra, tovarli pul oboroti va tovarsiz pul oborotlari ko‗rinishida namoyon bo‗ladi. pul aylanmasi tarkibida naqd pulli yoki naqd pulsiz hisob – kitoblar hajmining past yoki yuqori ekanligi qator omillar bilan izohlanadi. xususan, ular quyidagilardan iborat: 1. mamlakatning ijtimoiy – iqtisodiy rivojlanish holati, aholining ma‘naviy, iqtisodiy va huquqiy ongi; 1. milliy iqtisodiyotni boshqarish tartibi va rivojlanganlik darajasi; 1. mamlakat bank tizimining rivojlanganlik darajasi va unga aholi ishonchining mustahkamligi; –real sektorning rivojlanganligi va iqtisodiyotning raqobatbardoshligi; 1. markaziy bankning pul – kredit siyosatini amalga oshirish bo‗yicha mustaqilligining ta‘minlanganlik darajasi. naqd pul va naqd pulsiz hisob – kitoblari o‗rtasida juda yaqin bog‗liqlik mavjud bo‗lib, naqd pullar naqdsiz pul ko‗rinishiga, naqdsiz pullar naqd pul ko‗rinishiga o‗tish orqali ular doimiy ravishda bir – birini to‗ldirib turadi. masalan, korxona va tashkilotlarning bankdagi naqdsiz pullari ishchi xodimlarga naqd pul va unga tenglashtirilgan mablag‗lar ko‗rinishida beriladi. aholining qo‗lidagi naqd pullar esa banklarga …

4 / 25

bilan izohlanadi. o‗zbekistonda pul muomalasini tashkil etish va naqd pulli hisob – kitoblarni amalga oshirish tartibi o‗zbekiston respublikasi markaziy banki boshqaruvining 2005 yil 20 avgustdagi 18/1 – sonli qarori bilan tasdiqlangan, adliya vazirligida 2005 yil 10 oktyabrda 1518 – son bilan ro‗yxatga olingan ―o‗zbekiston respublikasida banklar tomonidan pul muomalasiga doir ishlarni tashkil etish to‗g‗risida‖gi (avvalgi 6 – sonli) yo‗riqnomasi asosida amalga oshiriladi. markaziy bank pul muomalasini tartibga solishda va naqd pulli hisob – kitoblarni tashkil etishda quyidagi ishlarni bajaradi: 1. naqd pul aylanmasini xomcho‗t (prognoz) qiladi; 1. pul muomalasini tashkil etadi va tartibga soladi; 1. naqd pullarni tijorat banklariga jo‗natish, qabul qilish, saqlash va samarali foydalanish ustidan nazoratni tashkil etadi. naqd pul aylanmasini xomcho„t (prognoz) qilish tartibi. naqd pul aylanmasini xomcho‗t qilish tijorat banklarining aylanma kassalarini xomcho‗tini tuzish yo‗li bilan amalga oshiriladi. markaziy bank hisob – kitob kassa markazlari (hkkm) va tijorat banklarining tegishli hududlar bo‗yicha aylanma kassalarni xomcho‗tini amalga …

5 / 25

larini to‗liq ravishda bajarmasligi aholi va mijozlarning ularga bo‗lgan ishonchini pasayishiga sabab bo‗ladi. banklar yuridik shaxslardan olgan choraklik aylanma kassa xomcho‗tini oyma – oy taqsimlab chiqadilar. bunda quyidagilar hisobga olinadi: 1. har bir oyning ish kunlari soni va boshqa xususiyatlari; 1. chakana tovar aylanmasi, ish haqi fondlari hajmining oylar bo‗yicha o‗zgarib turishi mumkinligi; 1. aholining soliqlar, yig‗imlar va boshqa majburiy to‗lovlarni to‗lash muddatlari. tijorat banklari aylanma kassa xomcho‗tini yangi chorak boshlanishidan 15 kun oldin markaziy bankning hududiy bosh boshqarmalariga taqdim etadi, ular esa qoraqalpog‗iston respublikasi, toshkent shahri va viloyatlar bo‗yicha umumlashtirilgan aylanma kassa xomcho‗tlarini chorak boshlanishidan kamida 5 kun oldin respublika markaziy bankiga taqdim etadilar. tijorat banklari va markaziy bankning hududiy bosh boshqarmalari kassa aylanmalari xomcho‗ti bilan birgalikda tushuntirish xatlarini ham qo‗shib jo‗natishlari lozim. tushuntirish xati qisqa bo‗lishi kerak, unda kassa aylanmalarining to‗liq asoslangan xomcho‗ti hamda o‗tgan yilning tegishli davriga nisbatan o‗zgarishlarga tushuntirishlar beriladi. pul muomalasini tashkil etish va tartibga …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pul aylanmasi va uning tarkibi"

iii bob. pul aylanmasi va uning tarkibi 3.1. pul aylanmasining mohiyati naqd pulsiz va naqd pul o‗tkazish yo‗li bilan amalga oshiriladigan to‗lovlarning yig‗indisi pul aylanmasini tashkil qiladi. pul aylanmasi tarkibi naqd pul va naqd pulsiz shaklida amalga oshiriladigan aylanmalarni o‗z ichiga oladi. naqd pul aylanmasi – bu qog‗oz pullar va tanga pullar vositasida amalga oshirilib, naqd pullar harakati jarayonida namoyon bo‗ladi. naqd pul aylanmasi asosan jismoniy shaxslar va yuridik shaxslar o‗rtasida vujudga keladigan ayirboshlash munosabatlarini amalga oshirishga xizmat qiladi. naqd pulsiz aylanmalar – bu kredit muassasalarida ochilgan hisobraqamlar yordamida pullarni hisobdan hisobga ko‗chirish orqali amalga oshiriladi. pul doimiy ravishda ―harakatda‖ bo‗ladi, bu harakat davomida juda...

This file contains 25 pages in DOCX format (321.6 KB). To download "pul aylanmasi va uning tarkibi", click the Telegram button on the left.

Tags: pul aylanmasi va uning tarkibi DOCX 25 pages Free download Telegram