buddaviylik va xristianlikning tarixi va falasafasi

DOCX 23 pages 137.7 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 137.7 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

3-mavzu: buddaviylik va xristian dini tarixi va falsafasi. reja: 1. buddaviylik (buddizm)ning kelib chiqishi va ta’limoti. 2. xristianlik va uning ta’limoti hamda marosimlari. 3. xristianlikning yo’nalishlari. (katoliklik, pravoslavlik, protestantlik. таynch tushunchalar buddaviylik, “hayot – bu azob-uqubat”, meditatsiya, axloq normalari, donishmandlik. мaxayana, xinayana, lamaizm, xristianlik, iso masih (isus xristos), “injil”, xristianlikda sirli marosimlar (tainstva), cho‘qintirish (kreshenie) , evxaristiya (yun. non va sharob totish marosimi) ruschada – miropomazanie), tavba-tazarru qilish marosimi, ruhoniy unvonini berish marosimi, nikoh marosimi, rojdestvo – isoning tug‘ilishi, pasxa, katolik cherkov.i, protestantlik (protestantizm) - (lot. norozi bo‘lish, kelishmaslik) buddaviylik (buddizm) – uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, miloddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, indoneziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodja, birma, tayland, laosda va qisman evropa va amerika qit’alarida, rossiyaning shimoliy davlatlaridan tashqari, buryatiya, qalmiqiyada istiqomat qiladilar. hozirgi kunda …

2 / 23

smidan dinga buddaviylik nomi berilgan. hozirgi kunda buddaning beshta biografiyasi ma’lumdir: “maxavostu” – milodning ii asrida yozilgan, “lalitavistara” - milodning ii-iii asrlarida yuzaga kelgan, “buddaxacharita” - budda faylasuflaridan biri ashvagxoshey tomonidan milodning i-ii asrlarida yaratilgan, “nidanakatxa” – milodning i asrida yozilgan va “abnixishkramansutra”. budda mil. avv. 563 yilda tug‘ilib, 483 yilda vafot etgan. siddxartxa shakya qabilasining podshosi shuddxodananing o‘g‘li edi. uning saroyi himolay tog‘lari etagida kapilavasti degan qishloqda bo‘lgan (hozirda nepal hududida). onasi - malika mayya. podshoh o‘g‘lini orzu-havaslar og‘ushida tarbiyalab, uni hech bir kamchiliksiz katta qiladi. siddxartxa ulg‘ayib qo‘shni podshohlardan birining qizi yashadxaraga uylanadi va o‘g‘il ko‘rib, unga raxula deb ism qo‘yadi. hech bir qiyinchilik va kamchilik ko‘rmay o‘sgan siddxartxa bir kuni keksa chol, bemor hamda og‘ir mehnatli rohibni uchratadi, va nihoyat, bir kishining vafotiga guvoh bo‘ladi. bundan qattiq ta’sirlangan shahzoda insoniyatni qiyinchilik va azobdan qutqarish yo‘llarini axtarib saroyni tashlab ketadi. bu vaqtda u 30 yoshda edi. u besh …

3 / 23

va yana qayta yaratardi. mana endi budda kimga qarshi kurashish kerakligini angladi. shu ondan u budda – “nurlangan” deb ataldi. u tagida o‘tirgan daraxt esa – “nurlangan daraxt” - botxa deb atala boshladi. budda o‘zining birinchi da’vatini varanasi yaqinidagi rishipatana bog‘ida, o‘zining besh rohib do‘stlariga qildi va ular uning birinchi shogirdlari bo‘ldilar. shu kundan boshlab budda o‘z shogirdlari bilan qishloqma-qishloq yurib o‘z ta’limotni tarqatib, o‘ziga yangi izdoshlar orttiradi. budda 40 yil davomida o‘z ta’limotini hindistonning turli joylariga etkazadi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o‘tdi. uning jasadi, hind udumiga ko‘ra, u erda kuydirilib, uning xoki 8 ta budda jamoalariga bo‘lib yuborildi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona barpo etishgan. budda ta’limotining asosi “hayot – bu azob-uqubat” va “najot yo‘li mavjud” degan g‘oyadir. buddaviylik qonuniyatlariga ko‘ra, inson o‘ziga moslashgan mavjudot bo‘lib, o‘zida tug‘iladi, o‘zini-o‘zi halok qiladi yoki qutqaradi. bu narsa buddaning ilk da’vatida mujassamlashgan 4 haqiqatda o‘z …

4 / 23

si, orzular va intilishlar sababli kelajak hayot uchun karma hozirlaydi. demak, qayta tug‘ilish, yangitdan qiynoqlarga duchor bo‘lish davom etadi. buddaviylar fikricha, buddadan keyin hech kim nirvana holatiga erisha olmagan. uchinchi haqiqat - “qiynoqlarni tugatish mumkin”. yaxshi yoki yomon niyatlar, intilishlardan butunlay uzilish nirvana holatiga to‘g‘ri keladi. bu holatda inson qayta tug‘ilishdan to‘xtaydi. nirvana holati, buddaviylar fikricha, “hayot g‘ildiragidan” tashqariga chiqish, “men” degan fikrdan ajralib, insonning hissiy tuyg‘ullarini to‘la tugatishdir. to‘rtinchi haqiqat - qiynoqlardan qutilish yo‘li mavjuddir. bu yo‘l - “sakkizta narsaga amal qilish, fikrni to‘g‘ri jamlash”. bu yo‘ldan borgan inson budda yo‘lini tutadi. bu sakkiz narsaga amal qilish meditatsiya deb nomlanadi. · buddaviylik ta’limoti asosan uch qismdan iborat: · meditatsiya, · axloq normalari, · donishmandlik. meditatsiya 1. to‘g‘ri tushunish 2. to‘g‘ri muomalada bo‘lish. 3. to‘g‘ri o‘zini tutish – o‘zingniki bo‘lmagan narsani olmaslik, ortiqcha hissiyotga berilmaslik; 4. to‘g‘ri anglash – o‘z tanasi va ruhiga o‘zini yo‘qotib qo‘ymaydigan darajada nazoratda bo‘lish hamda …

5 / 23

olatiga erishadi. nirvana so‘zma-so‘z “o‘chish, so‘nish” ma’nolarini anglatadi. unda hayotning har qanday ko‘rinishiga intilish yo‘qoladi. buddaviylikning yo‘nalishlari: · maxayana · xinayana · lamaizm iii-vi asrlarda buddaviylik xitoy hududida keng tarqaldi. bu vaqtda poytaxt yaqinidagi loyana hamda chanani kabi shaharlarda 180 ga yaqin budda ibodatxonalari hamda diniy markazlar faoliyat yuritgan. maxayananing shakllanishida kushon davlatining roli katta bo‘lgan. mana shu erdan, kushon davlatidan, ayniqsa, kanishkaning hukmronlik davridan so‘ng buddaviylikning maxayana yo‘nalishi sharqda, markaziy osiyoning davlat va shaharlariga tarqala boshladi. buyuk ipak yo‘li orqali birinchi buddaviylik targ‘ibotchilari xitoyga kelgan edilar. keyingi buddaviylar buddaviylikning xitoyda paydo bo‘lishi haqida ko‘plab rivoyatlar va afsonalar to‘qiganlar. biroq xitoy manbalarida ham, buddaviylar rivoyatlarida ham xitoydagi birinchi buddaviy haqida biror aniq ma’lumot mavjud emas. mazkur eslatmalar ichida mashhurrog‘i imperator min-dining tushi haqidagi xabar hisoblanadi. aytilishicha, u tushida oltindan yasalgan bir but ko‘rgan, uning budda ekanligini maslahatchisi fuidan so‘rab bilgach, milodning 60-yillarida budda haqida ma’lumotlar hamda diniy matnlar keltirish uchun …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddaviylik va xristianlikning tarixi va falasafasi"

3-mavzu: buddaviylik va xristian dini tarixi va falsafasi. reja: 1. buddaviylik (buddizm)ning kelib chiqishi va ta’limoti. 2. xristianlik va uning ta’limoti hamda marosimlari. 3. xristianlikning yo’nalishlari. (katoliklik, pravoslavlik, protestantlik. таynch tushunchalar buddaviylik, “hayot – bu azob-uqubat”, meditatsiya, axloq normalari, donishmandlik. мaxayana, xinayana, lamaizm, xristianlik, iso masih (isus xristos), “injil”, xristianlikda sirli marosimlar (tainstva), cho‘qintirish (kreshenie) , evxaristiya (yun. non va sharob totish marosimi) ruschada – miropomazanie), tavba-tazarru qilish marosimi, ruhoniy unvonini berish marosimi, nikoh marosimi, rojdestvo – isoning tug‘ilishi, pasxa, katolik cherkov.i, protestantlik (protestantizm) - (lot. norozi bo‘lish, kelishmaslik) buddaviylik (...

This file contains 23 pages in DOCX format (137.7 KB). To download "buddaviylik va xristianlikning tarixi va falasafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: buddaviylik va xristianlikning … DOCX 23 pages Free download Telegram