o’zbekiston respublikasi soliq tizimi va uning shakllanishini nazariy asoslari

DOCX 13 стр. 46,2 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 46,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

3-mavzu. o’zbekiston respublikasi soliq tizimi va uning shakllanishini nazariy asoslari reja 1. soliq tizimi haqida tushuncha va uning mohiyati 2. soliq tizimini guruhlashning o’ziga xos jihatlari 3. soliqlarning guruhlanishi 4. o’zbekiston respublikasi soliq tizimining shakllanish va rivojlanish bosqichlari 1. soliq tizimi haqida tushuncha va uning mohiyati yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan soliqlar, yig‘imlar, bojlar va boshqa majburiy to‘lovlar hamda ularning tuzilish tamoyillari, usullari, soliq nazoratining yig‘indisi soliq tizimini tashkil etadi. bu ta’rif soliq tizimini keng ma’noda tushunishdir. soliq qonunchiligida soliq tizimi tor ma’noda talqin qilinib, bir xil mohiyatga ega bo‘lgan va markazlashgan pul fondini tashkil etadigan soliq, yig‘im, boj va boshqa majburiy to‘lovlarning yig‘indisi soliq tizimi deb ataladi. soliq tizimiga nisbatan bunday yondashuv ayrim adabiyotlarda ham keltirilganligini ta’kidlash o‘rinli. qayd etilgan ta’rifda soliq va yig‘imlar yagona mohiyat, ya’ni “majburiy xarakterga ega bo‘lgan munosabat” va ularning bir-biri bilan bog‘liqligini hamda uning byudjetga kelib tushishini ko‘rsatadi. bu o‘zbekiston respublikasi soliq kodeksi mazmuniga …

2 / 13

u bilan birga ushbu elementlar soliq tizimining tarkibiy unsurlari ekanligini ta’kidlaydi. soliq tizimini ana shu elementlarning majmuasidan iborat bo‘lgan va ular o‘rtasidagi munosabatlar majmuasidan kelib chiqqan holda ifodalash mumkin. umuman olganda soliq tizimini tarkiban soliqqa tortish tamoyillari, soliq siyosati, soliqqa tortish tizimi, soliq mexanizmi kabilarga ajratish mumkin. ushbu elementlar bevosita mamlakatda amal qilayotgan soliqlarning tarkibini belgilab beradi. soliq tizimining asosi bo‘lgan soliqlar o‘ziga xos xususiyatlariga, bir qator belgilariga ko‘ra guruhlanadi. soliqlarning guruhlanishi ularning obyektiga, xo‘jalik yurituvchi subyektlarning moliyaviy faoliyatiga ta’sir etishiga, undirilish usullari, paydo bo‘lishiga (subyektiga), byudjetga yo‘naltirilishiga va boshqa belgilariga ko‘ra ularning tasniflanishidir. soliqlarni bunday tartibda guruhlarga ajratishdan maqsad ularni taqsimlash tamoyillarini belgilashda, ularning soliq funksiyasi va vazifalarini qay darajada bajarayotganligini baholashda, umuman olganda davlat byudjetini doimiy ravishda va muntazam daromadlar bilan ta’minlashda, shuningdek, xo‘jalik yurituvchi subyektlarning tadbirkorlik faoliyatini cheklab qo‘ymasdan faoliyat ko‘rsatishida soliqlarning har tomonlama ilmiy-nazariy jihatdan o‘rganish, tahlil qilishdan iborat. tarixan soliqlar ijtimoiy-iqtisodiy tuzilishiga qarab yoki boshqacha …

3 / 13

sodiy mohiyati bo‘yicha guruhlash iqtisodiyotga ijobiy va salbiy ta’sir ko‘rsatishni o‘rganishning ilmiy va amaliy uslubidir. soliqlar soliqqa tortish obyektiga qarab uch guruhga bo‘linadi: 1. oborotdan olinadigan soliqlar. bunda soliqlar xo‘jalik yurituvchi subyektlarning bevosita oborotidan undiriladi, ularga qo‘shilgan qiymat solig‘i, aksiz solig‘i, jismoniy shaxslardan transport vositalariga benzin, dizel yoqilg‘isi va suyultirilgan gaz ishlatganlik uchun olinadigan soliq, bojxona bojlari, yig‘imlari va boshqalar kiradi. 2. mol-mulk qiymatlaridan olinadigan soliqlar. bunday soliqlar soliq to‘lovchi subyektlar tasarrufida mavjud bo‘lgan mol-mulkdan, yerdan va boshqalarga nisbatan belgilanadigan soliqlardan iborat. 3. daromaddan olinadigan soliqlar. bunga yuridik shaxslardan olinadigan daromad (foyda) solig‘i, infratuzilmani rivojlantirish solig‘i, jismoniy shaxslarning daromad solig‘i va boshqalar kiradi. mamlakatimizda amal qilayotgan soliqlarning ayrimlari korxonalar xo‘jalik faoliyatining oxirgi moliyaviy natijasidan byudjetga to‘lanadigan aksariyat soliqlar va majburiy to‘lovlar kelgusi davr xarajatlari orqali ishlab chiqarilgan mahsulot tannarxiga qo‘shiladi (yyer solig‘i, mol-mulk solig‘i va boshqalar). shu o‘rinda soliqlarni guruhlashning asosi hisoblangan, ularni xo‘jalik yurituvchi subyektlar moliyaviy faoliyatiga ta’sir etishiga …

4 / 13

er qa’ridan foydalanganlik uchun soliq va boshqalar. 4. korxonalar foydasidan to‘lanadigan soliqlar: daromad (foyda) solig‘i va boshqalar. 2. soliq tizimini guruhlashning o’ziga xos jihatlari soliq elementlari haqida gap borganda ko‘pincha adabiyotlarda soliqqa tortish tizimi haqida so‘z yuritiladi. soliq tizimi qonun doirasida undiriladigan soliqlarning nazariy jihatdan tuzilish shakllari yig‘indisini anglatadi. u soliq tizimidan amaliy qo‘llanish usullari bilan farq qiladi. chunki ularni undirish usullari davlatning qonunchilik hujjatlari orqali belgilanadigan tamoyillari yigʻindisining ijtimoiy mohiyatini aks ettiradi va u davlatning ijtimoiy-iqtisodiy tizimi hamda bozor iqtisodiy munosabatlarining taraqqiyot bosqichlari bilan aniqlanadi. shu o‘rinda soliqqa tortish tizimi haqida to‘xtalib o‘tadigan bo‘lsak, soliqqa tortish tizimi soliq tizimiga nisbatan tor tushuncha bo‘lib, aslida soliq tizimiga kiradi. soliq tizimi soliqqa oid barcha munosabatlarni qamrab olsa, soliqqa tortish tizimi esa, ushbu munosabatlarni soliqlarni undirish bo‘yicha iqtisodiy-huquqiy munosabatlarni o‘z ichiga oladi. shu jihatdan soliqqa tortish tizimi qonun chiqaruvchi hokimiyat tomonidan qonun yo‘li bilan belgilangan hamda ijro hokimiyati tomonidan soliqlarni tashkil etish …

5 / 13

atining mazmuniga bog‘liq. binobarin, shu ma’noda xuddi soliqlarni vazifalari kabi soliqqa tortish tizimi ham har bir davlatda o‘ziga xos tarzda amal qilishi va tashkil etilishi mumkin. demak, yuqoridagilardan kelib chiqib aytishimiz mumkinki, davlat qonunchiligi bilan belgilangan va uning maxsus idoralari tomonidan undiriladigan soliqlarni tashkil etish usullari, elementlari va tamoyillari majmuiga soliqqa tortish tizimi deb ataladi. soliqqa tortish tizimining asosiy bo‘g‘ini hisoblangan soliq elementlari soliqqa tortishda ifodalanadigan tushunchalar bo‘lib, ular soliq to‘lovchilar va soliqni undiruvchi o‘rtasidagi iqtisodiy-huquqiy munosabatlarda namoyon bo‘ladi. soliq solish tizimi o‘ziga xos funksional elementlarni o‘z tarkibida ifoda qilishi bilan ham ajralib turadi. soliq elementlari: soliq subyekti, soliq obyekti, soliq predmeti, soliq manbai, soliqqa tortish birligi, soliq stavkasi, soliq imtiyozlari, soliq normasi, soliqni to‘lash muddatlari, soliq yuki, soliq bazasini hisoblash usullari, soliqqa tortish usullari va shu kabi tushunchalarni qamrab oladi. quyida soliq elementlarining har biriga qisqacha izoh beramiz. soliq subyekti – soliq to‘lash majburiyati yuklangan yuridik va jismoniy shaxslar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’zbekiston respublikasi soliq tizimi va uning shakllanishini nazariy asoslari"

3-mavzu. o’zbekiston respublikasi soliq tizimi va uning shakllanishini nazariy asoslari reja 1. soliq tizimi haqida tushuncha va uning mohiyati 2. soliq tizimini guruhlashning o’ziga xos jihatlari 3. soliqlarning guruhlanishi 4. o’zbekiston respublikasi soliq tizimining shakllanish va rivojlanish bosqichlari 1. soliq tizimi haqida tushuncha va uning mohiyati yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan soliqlar, yig‘imlar, bojlar va boshqa majburiy to‘lovlar hamda ularning tuzilish tamoyillari, usullari, soliq nazoratining yig‘indisi soliq tizimini tashkil etadi. bu ta’rif soliq tizimini keng ma’noda tushunishdir. soliq qonunchiligida soliq tizimi tor ma’noda talqin qilinib, bir xil mohiyatga ega bo‘lgan va markazlashgan pul fondini tashkil etadigan soliq, yig‘im, boj va boshqa majburiy to‘l...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (46,2 КБ). Чтобы скачать "o’zbekiston respublikasi soliq tizimi va uning shakllanishini nazariy asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’zbekiston respublikasi soliq … DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram