biologik suyuqliklar

DOCX 7 pages 29.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.5 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

biologik suyuqliklar (qon, limfa, siydik, orqa miya suyuqligi va boshqalar) o‘ziga xos fizik-kimyoviy xususiyatlarga ega. quyida ularning asosiy fizik xossalari keltirilgan: 1. qovushqoqlik (viskozlik) · biologik suyuqliklarning molekulalararo tortishish kuchlari va tarkibiy elementlari (oqsillar, hujayralar) sababli ular harakatga qarshilik ko‘rsatadi. · masalan, qonning qovushqoqligi suvnikidan taxminan 4-5 marta yuqori bo‘lib, eritrotsitlar soni va plazmadagi oqsillar miqdoriga bog‘liq. 2. sirt tarangligi · biologik suyuqliklar o‘zining sirtini qisqartirishga intiladi, bu esa hujayralarning shakli va harakatlanishiga ta’sir qiladi. · masalan, alveolalarda sirt tarangligi o‘pkadagi gaz almashinuv jarayoniga ta’sir qiladi. 3. oqishlik (reologik xossalar) · biologik suyuqliklar turli sharoitlarda o‘z oqish xususiyatini o‘zgartirishi mumkin. · qon nisbatan nonewton suyuqlik bo‘lib, uning oqish xususiyatlari bosim va qon tomirlari diametriga bog‘liq. 4. optik xossalar · qon va boshqa biologik suyuqliklar yorug‘likni yutish, sochish yoki o‘tkazish qobiliyatiga ega. · masalan, gemoglobinning optik xususiyatlari qonni fotometriya yordamida tekshirish imkonini beradi. 5. elektr o‘tkazuvchanlik · biologik suyuqliklar ionlarning mavjudligi …

2 / 7

$g fizik-kimyoviy xususiyatlarini tushunish uchun muhim parametr hisoblanadi. sirt taranglik suyuqlikning sirtidagi molekulalar o‘zaro tortishish kuchlari bilan bog‘liq bo‘lib, din/sm yoki n/m birliklarida o‘lchanadi. 1. sirt taranglikni o‘lchash usullari a) stalagmometrik usul (tomoqib usuli) prinsipi: tomchi hosil bo‘lishi va tushishi suyuqlikning sirt tarangligi bilan bog‘liq. · maxsus shisha naycha (stalagmometr) orqali ma’lum hajmda suyuqlik tomiziladi. · ma’lum miqdordagi tomchilar soni hisoblanadi. · sirt taranglik quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi: σ=mgnl\sigma = \frac{m g}{n l} bu yerda: · σ\sigma – sirt taranglik (n/m) · mm – tomchilarning umumiy massasi (kg) · gg – erkin tushish tezlanishi (9.81 m/s²) · nn – tomchilar soni · ll – tomchi hosil bo‘lishining uzunligi afzalliklari: oddiy va aniq usul. kamchiliklari: o‘lchov jarayoni uzoq davom etishi va ehtiyotkorlik talab qilishi mumkin. b) kapillyar usul (rinday-pishel usuli) prinsipi: suyuqlikning kapillyar naychadan ko‘tarilishi yoki pastga tushishi sirt taranglik bilan bog‘liq. · nozik kapillyar naycha suyuqlikka botiriladi. · suyuqlik balandligi …$

3 / 7

ranglik (n/m) · ff – maksimal tortish kuchi (n) · rr – halqa radiusi (m) afzalliklari: juda aniq usul. kamchiliklari: murakkab uskunalar talab qiladi. d) piknometrik usul (suyuqlik zichligi orqali bilvosita o‘lchash) prinsipi: suyuqlik zichligi va uning tarkibiga bog‘liq holda sirt taranglikni empirik formulalar orqali aniqlash. bu usul bevosita sirt taranglikni o‘lchamaydi, balki suyuqlik tarkibi va zichligi bo‘yicha hisob-kitob qilinadi. 2. biologik suyuqliklarning sirt tarangligi qiymatlari suyuqlik sirt taranglik (n/m) qon plazmasi 0.058 - 0.072 to‘liq qon 0.055 - 0.068 orqa miya suyuqligi 0.070 - 0.075 limfa 0.050 - 0.065 siydik 0.060 - 0.073 sirt taranglik organizmning fiziologik holatiga bog‘liq bo‘lib, ba’zi kasalliklarda (masalan, diabet, jigar kasalliklari) o‘zgarishi mumkin. ideal suyuqlik modeli ideal suyuqlik – bu fizikada osonroq hisob-kitob qilish va suyuqlik oqimlarini tahlil qilish uchun qo‘llaniladigan nazariy model bo‘lib, u quyidagi farazlarga asoslanadi: ideal suyuqlikning asosiy xususiyatlari 1. siqilmaydiganlik · ideal suyuqlikning zichligi doimiy deb qabul qilinadi, ya’ni u …

4 / 7

$shbu tenglama suyuqlikning siqilmaydiganligini ko‘rsatadi: trubaning tor joyida tezlik ortadi, keng joyida esa kamayadi. 2. bernulli tenglamasi p+12ρv2+ρgh=constp + \frac{1}{2} \rho v^2 + \rho g h = \text{const} · p – bosim, ρ – zichlik, v – tezlik, g – erkin tushish tezlanishi, h – balandlik. · bu tenglama ideal suyuqlikning energiya saqlanish qonuniga asoslanib, oqim davomida bosim, tezlik va balandlik o‘zgarishlarini tavsiflaydi. 3. euler tenglamasi · suyuqlik zarrachalarining harakat tenglamasi bo‘lib, qovushqoqlik yo‘qligi sharoitida harakatlanayotgan suyuqlik uchun qo‘llaniladi: ρdvdt=−∇p+ρg\rho \frac{dv}{dt} = -\nabla p + \rho g · bu tenglama suyuqlikka ta’sir qilayotgan kuchlarni tasvirlaydi. ideal va real suyuqliklar solishtirilishi xususiyat ideal suyuqlik real suyuqlik qovushqoqlik yo‘q bor (masalan, qon qovushqoq suyuqlik) siqiluvchanlik yo‘q gazsimon va ba’zi suyuqliklarda bor oqim xususiyati faqat laminar laminar yoki turbulent energiya yo‘qotishlar yo‘q ishqalanish tufayli yo‘qotishlar mavjud ideal suyuqlik modeli qayerda ishlatiladi? · gidrodinamika: suv va havoning harakatini tahlil qilish. · aerodinamika: samolyot qanotlari …$

5 / 7

$ashqi bosim ta’sirida o‘z hajmini o‘zgartirmaydi. · bu gidrodinamik hisob-kitoblarni soddalashtirishga yordam beradi. 2. ichki ishqalanishning (qovushqoqlikning) yo‘qligi · ideal suyuqlikda molekulalar orasida hech qanday ichki qarshilik (qovushqoqlik) bo‘lmaydi. · real suyuqliklarda qovushqoqlik mavjud bo‘lib, oqim tezligini va energiya yo‘qotishlarni belgilaydi. 3. har qanday kichik kuch ta’sirida harakatlanishi · agar ideal suyuqlik ustida juda kichik kuch ta’sir etsa ham, u darhol harakatga keladi. 4. turbulentsiyasiz harakat (laminar oqim) · ideal suyuqlikning oqimi har doim tartibli va laminar bo‘lib, girdoblar hosil bo‘lmaydi. · real suyuqliklarda esa yuqori tezliklarda turbulentsiya paydo bo‘lishi mumkin. ideal suyuqlik modeli qo‘llaniladigan asosiy qonunlar 1. continuity equation (davomiylik tenglamasi) s1v1=s2v2s_1 v_1 = s_2 v_2 · s – kesim yuzi, v – tezlik. · ushbu tenglama suyuqlikning siqilmaydiganligini ko‘rsatadi: trubaning tor joyida tezlik ortadi, keng joyida esa kamayadi. 2. bernulli tenglamasi p+12ρv2+ρgh=constp + \frac{1}{2} \rho v^2 + \rho g h = \text{const} · p – bosim, ρ – …$

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologik suyuqliklar"

biologik suyuqliklar (qon, limfa, siydik, orqa miya suyuqligi va boshqalar) o‘ziga xos fizik-kimyoviy xususiyatlarga ega. quyida ularning asosiy fizik xossalari keltirilgan: 1. qovushqoqlik (viskozlik) · biologik suyuqliklarning molekulalararo tortishish kuchlari va tarkibiy elementlari (oqsillar, hujayralar) sababli ular harakatga qarshilik ko‘rsatadi. · masalan, qonning qovushqoqligi suvnikidan taxminan 4-5 marta yuqori bo‘lib, eritrotsitlar soni va plazmadagi oqsillar miqdoriga bog‘liq. 2. sirt tarangligi · biologik suyuqliklar o‘zining sirtini qisqartirishga intiladi, bu esa hujayralarning shakli va harakatlanishiga ta’sir qiladi. · masalan, alveolalarda sirt tarangligi o‘pkadagi gaz almashinuv jarayoniga ta’sir qiladi. 3. oqishlik (reologik xossalar) · biologik suyuqliklar turli sharo...

This file contains 7 pages in DOCX format (29.5 KB). To download "biologik suyuqliklar", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik suyuqliklar DOCX 7 pages Free download Telegram