avtomobil yo‘llari arxitekturasi

DOCX 26 pages 3.2 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type DOCX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

2-maruza. avtomobil yo‘llari arxitekturasi reja: 1. avtomobil yo‘llarini arxitektura manzarali obodonlashtirish haqidagi tushuncha 2. avtomobil yo‘llarining arxitektura kompozitsiyasi 3. mavjud avtomobil yo‘llarining arxitektura kompozitsiyasi 4. avtomobil yo‘llarining me’moriy kompozitsiyasini loyihalash 5. shovqindan himoyalovchi inshootlarning me’moriy-landshaft va estetik xususiyatlari. 1.avtomobil yo‘llarini arxitektura manzarali obodonlashtirish haqidagi tushuncha avtomobil yo‘li avtomobillarning dinamik xususiyatlarini ishlatishga imkon berish, tejamli yuk tashish sharotini yaratishdan tashqari haydovchilar bilan yo‘lovchilarning ruhiy, jismoniy hamda estetik talablarini ham qondirishi kerak. ma’lumki, avtomobil yo‘li quyidagi qismlardan iborat bo‘ladi: yo‘lning asosiy inshootlari, shu jumladan, yo‘l poyi, yo‘l to‘shamasi bilan qatnov qismi, sun’iy inshootlar, bevosita yo‘l xizmati binolari va qurilmalari; yo‘ldagi sharoit, shu jumladan, harakatni tashkil qilish vositalari, harakat xizmati tizimi va yo‘lni bezash vositalari. harakat xizmati tizimi bezash vositalari bilan birga yo‘lning obodonligini tashkil etadi, ya’ni yo‘ldan foydalanadigan insonlarning me’yordagi hayot faoliyatini, transport vositalari maromida ishlashini ta’minlash imkonini beradigan inshoot va qurilmalardan iborat bo‘ladi. magistral yo‘llarni obod qiladigan inshootlar tarixda ham bo‘lgan. …

2 / 26

llar paydo bo‘ldi. yuk tashish ko‘payib yo‘nalishlar uzaygani uchun haydovchilar, yo‘lovchilar va transport vositalariga xizmat tashkil qilish kerak bo‘ldi. magistral yo‘llarda yoqilg‘i quyish shahobchalari, tamaddixonalar, kafelar, restoranlar, mehmonxonalar qurila boshladi. ular asosan yo‘l o‘tadigan aholi yashash joylarida, tijorat maqsadida qurilardi. avvallari yo‘l tuzilishi bilan harakat xizmati inshootlari bir-biridan mustaqil mavjud edi, ya’ni bunday bo‘lishiga sabab, o‘sha vaqtda yo‘lning ko‘rinishi harakat xavfsizligiga ham, har bitta tizimning tejamli bo‘lishiga ham ta’sir qilmasdi, chunki avtomobillarning soni kam, tezligi esa past bo‘lgan. ikkinchi jahon urushidan keyin butun dunyoda avtomobillar sonining keskin ko‘payishi va ularning tezligini oshishi mavjud yo‘l tarmoqlari transport-foydalanish sifatini yaxshilash vazifasini qo‘ydi, yo‘l qurilishi ko‘paydi, loyiha ishlarining sifati oshdi. xx asrning birinchi yarmida avtomobil yo‘llari landshafti loyihasini tuzish fikri paydo bo‘lib muvaffaqiyat bilan rivojlandi va yo‘l loyihasini tuzish dunyo amaliyotida yetakchi o‘ringa chiqdi. o‘tgan asrning 70-yillarida esa yo‘lning landshaft bilan uyg‘unligi, yo‘l chetining manzarali bo‘lishi haydovchilar charchashini kamaytirishi, harakatning qulay va xavfsiz …

3 / 26

‘lishi kerak. ko‘plik nazariyasidagi eng sodda tushunchalarni ishlatib avtomobil yo‘li loyihasi umumiy tizimida obodonlashtirish o‘rni qanday bo‘lishini tasavvur qilish mumkin. bu tizim quyidagi qismlardan iborat bo‘ladi: yo‘l o‘tgan yerning nazariy ko‘rinishi sifatida qaraladigan manzara: me’morchilik – yo‘lga tugal badiiy ko‘rinish berish uchun foydalaniladigan qurilish san’ati; avtomobil yo‘lini muhandislik inshooti deb qaralishi. bundan tashqari tizim tarkibida yo‘l chiroyli va badiiy bezatilgan bo‘lishini ta’minlaydigan texnik estetika tizimini; yo‘lning manzara bilan uyg‘un bo‘lishini ta’minlaydigan manzara loyihasini va yo‘lni bezashda manzara elementlaridan foydalanish imkonini beradigan manzara me’morchiligini ajratib ko‘rsatish mumkin. texnik estetika, manzara loyihasi va manzara me’morchiligi avtomobil yo‘llari obodonlashtirilishi manzara me’morchiligi loyihasi tizimini tashkil qiladi. yo‘l obodonlashtirilishining manzaraviy me’moriy loyihalash avtomobil yo‘llarida harakatlanishning xavfsiz va qulay bo‘lishiga - ilm va san’at asos bo‘ladi. 2. avtomobil yo‘llarining arxitektura kompozitsiyasi avtomobilning harakat qilish tartibi va xavfsizligi ko‘p jihatdan haydovchi yo‘lni qanday qabul qilishiga, ya’ni «ko‘rish muhiti» qandayligiga bog‘liq bo‘ladi. shahar tashqarisidagi umumiy foydalanadigan yo‘l uzunligini …

4 / 26

lni bosib o‘tish uchun zarur bo‘ladigan vaqt bilan bo‘lingan deb qabul qilinadi. ya’ni, idrok bir tomondan avtomobil harakati tezligiga, boshqa tomondan esa manzara elementlari kattaligiga bog‘liq bo‘ladi. avtomobil yo‘llari arxitekturasi ikkita maqsadga xizmat qilishi kerak: butun yo‘l bo‘ylab yo‘l yoqasidagi manzara bilan uyg‘un bo‘ladigan yaxlit me’morchilik ansamblini yaratish; harakat xavfsiz va qulay bo‘lishini ta’minlash. yo‘l me’morlik loyihasini tuzish ikkita miqyosda boradi: birinchidan trassa belgilanganda uning atrof manzaradagi asosiy, yirik elementlar bilan uyg‘un bo‘lishi hisobga olinadi, ikkinchidan esa alohida yo‘l uchastkalarining batafsil loyihasi yo‘l o‘sha qismidagi muhit bilan bog‘lanib tuziladi. ikkinchi vazifa birinchisidan oson emas, sababi uni hal qilish uchun bir-birini istisno qiladigan ikkita usul ishlatiladi – ya’ni yo‘l atrofdagi binolar, yashil muhitga mos qilinadi yoki mavjud yoki loyihasi tuzilayotgan avtomobil yo‘li qanday bo‘lishiga qarab binolar quriladi, yo‘l ko‘kalamzorlashtiriladi va bezatiladi. yo‘l arxitekturasidagi maqsad uning quyidagi asosiy qismlarini hosil qildi: yo‘lning arxitektura kompozitsiyasini tuzish; makonda yo‘l o‘tkazish; yo‘lni manzaraga uyg‘un qilish …

5 / 26

sh bilan bog‘liqligi belgilangan, egri chiziqlar radiusi me’yorlab qo‘yilgan, rejadagi burilish burchaklari va yo‘lning uzun qismi o‘rtacha egriligi darajasi ham belgilab qo‘yilgan. kompozitsiya deganda hamma elementlari bir-biriga bog‘langan va uyg‘un birlikni tashkil etadigan yaxlit asarni hosil qilish tushuniladi. kompozitsiyaning asosi ob’ektning vazifasi va konstruksiyasiga mos hajm va borliqdagi tuzilishi bilan tektonikasidan iborat bo‘ladi. asosiy kompozitsiyaning vositalari miqyos, ohang, kontrast, nozik farq, simmetriya va asimmetriya kompozitsiyaning o‘lchamga muvofiq va uyg‘un bo‘lishini ta’minlaydi. miqyos – yo‘l barcha ko‘rinishlarining yo‘l bo‘yidagi manzaraga muvofiq bo‘lishi, avtomobil o‘lchamining yo‘l elementlariga, insonning esa «kichik» arxitektura ko‘rinishlari elementlariga muvofiq bo‘lishini bildiradi. shaklning uchta asosiy holati bo‘lishi mumkin: uchta koordinata uzunligining nisbatan teng bo‘lishi bilan xususiyatlanadigan hajmiy ko‘rinish; bitta o‘lchami ikkita boshqasiga bo‘ysunadigan yassilik ko‘rinishi; o‘lchamlardan biri katta bo‘ladigan chiziqli ko‘rinish. yo‘lda yuradiganlar uchun yo‘l qoplamasi yassi ko‘ringani bilan yo‘l chiziqli ko‘rinish hisoblanadi. unda yana xizmat ko‘rsatadigan binolar, xizmat ko‘rsatish tizimi imoratlari yoki kesishgan yo‘lni baland ko‘tarilgan joylar …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "avtomobil yo‘llari arxitekturasi"

2-maruza. avtomobil yo‘llari arxitekturasi reja: 1. avtomobil yo‘llarini arxitektura manzarali obodonlashtirish haqidagi tushuncha 2. avtomobil yo‘llarining arxitektura kompozitsiyasi 3. mavjud avtomobil yo‘llarining arxitektura kompozitsiyasi 4. avtomobil yo‘llarining me’moriy kompozitsiyasini loyihalash 5. shovqindan himoyalovchi inshootlarning me’moriy-landshaft va estetik xususiyatlari. 1.avtomobil yo‘llarini arxitektura manzarali obodonlashtirish haqidagi tushuncha avtomobil yo‘li avtomobillarning dinamik xususiyatlarini ishlatishga imkon berish, tejamli yuk tashish sharotini yaratishdan tashqari haydovchilar bilan yo‘lovchilarning ruhiy, jismoniy hamda estetik talablarini ham qondirishi kerak. ma’lumki, avtomobil yo‘li quyidagi qismlardan iborat bo‘ladi: yo‘lning asosiy inshootlari, ...

This file contains 26 pages in DOCX format (3.2 MB). To download "avtomobil yo‘llari arxitekturasi", click the Telegram button on the left.

Tags: avtomobil yo‘llari arxitekturasi DOCX 26 pages Free download Telegram