Back

o’lchashlar birliligini ta’minlash tizimi. uzunlikning yassi-parallel uch o’lchovlari (plitachalar) to’plamini tuzish

DOC 5 pages 101.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 5
1-laboratoriya ishi 1-laboratoriya ishi o’lchashlar birliligini ta’minlash tizimi. uzunlikning yassi-parallel uch o’lchovlari (plitachalar) to’plamini tuzish ishning maqsadi o’lchashlar birliligini ta’minlash tizimi bilan tanishish. o’lchov birligini etalondan ishchi o’lchov asboblariga uzatish, uzunlikning yassi-parallel uch o’lchovlaridan foydalanishni o’rganish, berilgan detallarning chakka o’lchamlari uchun plitachalar to’plamini tuzishni o‘rganish. nazariy ma‘lumotlar o’zbekiston o’lchashlar birliligini ta’minlash tizimi (o’z o’btt)- bu o’zbekiston respublikasining xalq-xojalik kompleksining samarali iqtisodiy rivojlanishi talablaridan kelib chiqqan, o’lchashlar birliligiga erishish va uni asrash ilmiy-asoslangan, texnik maqbul va iqtisodiy maqsadga muvofiq me’yorlar, qoidalar va protseduralar tizimidir. o’lchashlar birliligini ta’minlash tizimining asosiy nizomlari o’z rst 8.001-1998 “o’z o’dt. o’lchashlar birliligini ta’minlash tizimi. asosiy nizomlar”da bayon etilgan. o’z o’btt ning huquqiy asosi o’zbekiston respublikasining metrologiya sohasidagi qonunlari va hujjatlaridan iborat. 28 dekabr 1993 yilda o’zbekiston respublikasining “metrologiya to’g’risida” qonunining qabul qilinishi o’zbekistonda o’lchashlar birliligini ta’minlash tizimi (o’z o’btt)ning qonuniy asosini yaratdi. 1992 yilda o’lchovlar va tarozilar xv11 bosh anjumanida uzunlik birligining yangi ta‘rifi qabul qilindi: …
2 / 5
t bo’ladi. kelvin shkalasi asosiy shkala sifatida qabul qilinishi bilan etalon o’lchashlarning xatoligi kamida 50 marta kamayadi. sekund (sek) – vaqtning asosiy birligi sifatida qabul qilingan. sekund – seziy-133 atomi asosiy holatining ikki o’ta nozik sathlari orasidagi bir-biriga o’tishiga muvofiq keladigan nurlanishning 9 192 631 770 davriga teng. kilogramm (kg) – massaning asosiy birligi sifatida qabul qilingan bo’lib, massa birligining etaloni sifatida «arxiv kilogramm» 1872 yilda tayyorlangan bo’lib, toza suvning 40с dagi 1 dm3 hajmga to’g’ri keladigan massasiga teng hisoblangan. u balandligi va diametri 39 mm ga teng bo’lgan platina tsilindrdan iborat. undan olingan nusxalar esa platina va iridiy qotishmasidan tayyorlangan (platina 90%, iridiy 10%) bo’lib, uning balandligi va diametri teng, ya‘ni 30 mm qilib olingan. xalqaro birliklar tizimi (si) da uzunlik, harorat, vaqt va massa birliklaridan tashqari quyidagi asosiy birliklar ham qabul qilingan: kandela (kd) – yorug’lik kuchini o’lchash uchun; amper (a) – elektr tokining kuchini o’lchash uchun; mol …
3 / 5
slash ishlari o’tkazilishi shart. ishlab chiqarish korxonalarida o’lchash asboblarini qiyoslash va sozlash (masalan, nisbiy usulda o’lchashda) uzunlikning yassi-parallel uch o’lchovlari, qisqacha plitacha deb ataladigan o’lchovlar yordamida amalga oshiriladi. uning muhim vazifalaridan biri xalqaro uzunlik etaloni o’lchamini – metrni ishlab chiqarishda o’lchanayotgan buyumlargacha tadbiq etishga imkon berishidadir. plitacha po’latdan yoki qattiq qotishmadan yasalgan to’g’ri to’rtburchak bo’lib, uning ikki tomoni o’zgarmas kattalikda, balandligi bo’yicha o’lchamlari turlichadir. uzunlining yassi-parallel uch o’lchovlari o’zlarining ishlanish aniqligi bo’yicha, ya‘ni ularni ishlab chiqarish joizliklarining kattaligiga qarab turt (0; 1; 2 va 3) sinfga va ish o’lchamlarini baholash darajasi (attestatlash) bo’yicha, ya‘ni plitachaning o’z o’lchamining qanday aniqlik bilan o’lchanishiga qarab razryadlar (1; 2; 3; 4; 5) ga bo’linadi. o’lchamlari eng aniq baholangan plitachalarga birinchi razryad beriladi, 5- razryad plitachalarning o’lchamlari esa qo’polroq baholanadi. masalan, nominal o’lchami 100 mm bo’lgan 1 – razryad plitachaning 100 mm dan iborat o’lchami 0,1 mkm gacha aniqlik bilan aniqlangan (attestatlangan), 5- razryad plitachasining …
4 / 5
icha bo’ladi birinchi plitachaning o’lchami 1,001 mm, ikkinchisiniki 1,002; uchinchisiniki 1,003 mm va hokazo, oxirgi 10- plitachaning o’lchami 1,009 mm bo’ladi. boshqa, masalan 87 dona plitachali to’plamlarda (1- jadval) o’lchamlari bir-biridan 0,001; 0,1 mm farq qiladigan plitachalar bo’ladi. plitachalardan turli o’lchamli to’plamlar tuzib olish mumkin, bu maqsadda bir necha plitacha bir-biriga ishqalab yopishtiriladi va shu yusinda ikki, uch ko’pi bilan 4–5 plitachadan iborat to’plam tuziladi (1.2-rasm). bir-biriga ishqalab yopishtirilgan plitachalar to’plami tarqalib ketmaydi, chunki ularning obdon yaxshi jilvirlangan sirtlarining yuzalari yaxshilab spirt bilan tozalab, toza latta bilan artilganda ulardagi molekulalar bir-biriga yaqinlashadi va molekulalararo tortish kuchi hosil bo’lib bir-biriga yopishib qoladi. yondosh ikki plitachaning tutinish kuchi shu qadar zo’rki, ularni bir-biriga nisbatan siljitilmasa, bir-biridan ajratib bo’lmaydi. 1.2-rasm. uzunlikning yassi-parallel uch o’lchovlari: a- shayba ustidagi plitka; b – ishqalab yopishtirilgan plitkalar; v- plitachalarni ishqalab yopishtirish. 1-jadval to’plam o’lchovlarining nominal o’lchamlari, mm to’plam aniq- lik sinfi 0,5 1,005 1; 1,01; 1,02; 1,03; …
5 / 5
llarini amalga oshiramiz: 17,105 - 1,005 (1- plitacha) ----------- 16,1 - 1,1 (2- plitacha) ------------ 15 (3- plitacha) topshiriq. berilgan variantlar bo’yicha o’lchamlar uchun plitachalar to’plamini tuzing va uning yig’indi xatoligini hisoblang. variantlar variant № 1 2 3 4 5 6 7 o’lcham 50,215 43,125 66,345 33,545 69,105 110,305 30,910 66,435 47,775 45,610 56,345 78,715 30,105 79,985 19,565 120,905 88,225 21,225 25,495 55,555 97,985 variant № 8 9 10 11 12 13 14 o’lcham 45,595 59,465 109,865 60,790 89,795 20,125 80,810 123,005 30,455 85,105 21,115 101,305 105,160 47,635 13,315 130,190 67,875 44,445 125,450 91,195 22,285 topshiriqni bajarish tartibi: 1. berilgan variant bo’yicha o’lchamlar uchun plitachalar tanlang. 2. tanlangan plitachalardan to’plam hosil qiling. 3. quyidagi formulaga ko’ra har qaysi to’plam o’lchamining yig’indi xatoligini hisoblang (ilovadagi 9- jadvaldan foydalanib): ish bo’yicha hisobot mazmuni 1. fizik kattaliklarning asosiy va qo’shimcha birliklari; 2. uzunlikning yassi-parallel uch o’lchovlari va ishchi o’lchov asboblarini qiyoslash sxemasining strukturasi; …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’lchashlar birliligini ta’minlash tizimi. uzunlikning yassi-parallel uch o’lchovlari (plitachalar) to’plamini tuzish"

1-laboratoriya ishi 1-laboratoriya ishi o’lchashlar birliligini ta’minlash tizimi. uzunlikning yassi-parallel uch o’lchovlari (plitachalar) to’plamini tuzish ishning maqsadi o’lchashlar birliligini ta’minlash tizimi bilan tanishish. o’lchov birligini etalondan ishchi o’lchov asboblariga uzatish, uzunlikning yassi-parallel uch o’lchovlaridan foydalanishni o’rganish, berilgan detallarning chakka o’lchamlari uchun plitachalar to’plamini tuzishni o‘rganish. nazariy ma‘lumotlar o’zbekiston o’lchashlar birliligini ta’minlash tizimi (o’z o’btt)- bu o’zbekiston respublikasining xalq-xojalik kompleksining samarali iqtisodiy rivojlanishi talablaridan kelib chiqqan, o’lchashlar birliligiga erishish va uni asrash ilmiy-asoslangan, texnik maqbul va iqtisodiy maqsadga muvofiq me’yorlar, qoidalar va prot...

This file contains 5 pages in DOC format (101.5 KB). To download "o’lchashlar birliligini ta’minlash tizimi. uzunlikning yassi-parallel uch o’lchovlari (plitachalar) to’plamini tuzish", click the Telegram button on the left.

Tags: o’lchashlar birliligini ta’minl… DOC 5 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
o’lchashlar birliligini taminlash boyicha davlat tizimi — DOCX DOCX
o’lchashlar birliligini taminlash boyicha davlat tizimi
— 22.4 KB
o’zbekiston respublikasi o’lchashlar bir xilligini ta’minlash davlat tizimi. metrologiya bo’yicha asosiy atamalar va ta’riflar — PPTX PPTX
o’zbekiston respublikasi o’lchashlar bir xilligini ta’minlash davlat tizimi. metrologiya bo’yicha asosiy atamalar va ta’riflar
— 353.9 KB