menegmentning rivojlanishi tarikhi va zamonaviy holati

DOC 10 pages 74.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 74.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

1-мавзу. менежментнинг ривожланиш тарихи ва замонавий ҳолати 1.1. менежментнинг тарихий шарт-шароитлари бошқарув одамлар билан бирга пайдо бўлган. у меҳнатни тақсимланиши ва кооперацияланиш жараёнида фаолиятнинг мустақил турига ажралган. бу одамларнинг ижтимоий ишлаб чиқаришдаги фаолиятини ташкил қилиш ва мувофиқлаштириш зарурлиги билан асосланган. бунда улардан бирлари раҳбар, яъни бошқарувчилар, бошқалари эса уларнинг тобелари, яъни бошқариладиганлар бўладилар. бошқарув муаммосини биринчи бўлиб ҳал қилишга қадимги мисрликлар киришганлар. 6 мингга яқин йиллар олдин улар одамлар фаолиятини мақсадга йўналтирилган ҳолда ташкил қилиш, уни режалаштириш ва натижасини назорат қилиш зарурлигини тан олганлар, ҳамда бошқарувни марказлаш-тирмаслик ҳақида масалани қўйганлар. эрамизга қадар 20 асрда мисрга қўшни вавилонда подшоҳ хаммурапи бошқарув ва назорат қилиш зарурияти учун сопол жадваллардаги ҳужжатлар ва гувоҳлик кўрсатмаларини қўллаган, амалдор шахслар томонидан жавоб-гарликни ўз тобеларига ўтказишга йўл кўймасликни тан олган, иш ҳақи даражасини қонунан белгилаган. эрамизга қадар учинчи минг йилликлар билан саналанган сопол жадвалчаларга тижорат битимлари ҳақидаги маълумотлар ва қадимги шумерия қонунлари ёзилган, бу ҳам у ерда …

2 / 10

сосий шароитлар билан боғлиқ: · машинали ишлаб чиқаришни ривожланиши, бошқарувчига талабларни ўсиши, мулк эгаси ва тадбиркорни бошқарувнинг ўсиб боришга қийинчиликларини бартараф қилишга қодир эмаслиги; · бозор субъектларининг катта миқдорини вужудга келиши, ҳажмини ўсиши ва бозор алоқаларини кучайиши; · бошқарувга касбий ёндашув зарурлигини асослаб берувчи рақобатни ўсиши ва бозор иқтисодиётининг барқарорлиги; · йирик корпорацияларни пайдо бўлиши ва шунга кўра фақат ходимларнинг махсус аппарати бажариши мумкин бошқарув ишлари ҳажми ва мураккаблигини кўпайиши,. худди корпорацияда менежмент мулк эгаси- тадбиркорнинг ўзини ўзи бошқаришидан бутунлай ажралади; · мулкни акциядорлар ўртасида жамланиши, бунинг натижасида акциядорлик сармоясини бошқаришнинг янги вазифалари пайдо бўлади; · тадбиркорларни саноат инқилоби даврида яратилган техниканинг афзалликларидан фойдаланишга ҳаракат қилишлари; · ижодий, шўъбаиқувчан одамлар гуруҳларининг ишни самарали бажариш усулларини яратиш истаги. 1.2. менежментнинг илмий мактаблари бошқарув фикри ғоятда номунтазам ҳолда ривожланган. бир неча ёндашувлар мавжуд бўлиб, улар баъзида бир бирларига мос келганлар, баъзида эса бир бирларидан анча фарқланганлар. одамлар ва техника бошқарув объектлари бўлганлар, …

3 / 10

мкин. ҳаммадан аввал, бошқарувда ҳар бир мактабларни ажратиш нуқтаи назардан ёндашув. у, ўз навбатида бошқарувни ҳар бир нуқтаи назардан кўриб чиқувчи қуйидаги бешта мактабни олади: илмий бошқарув, маъмурий бошқарув, инсоний муносабатлар, ҳулқ ҳақидаги фан, ҳамда бошқарув фани, ёки миқдорий усул. илмий бошқарув мактаби (1885-1920). бутун дунёда “мактабни илмий ташкил қилиш” номи билан кенг машҳур бўлган бу мактабни вужудга келиши ва ривожланиши хх асрнинг бошларига тўғри келади. бу мактабнинг бошида америкалик мухандис-тадқиқотчи ф.тейлор (1850-1915) турган, у ўзининг кундалик ишида унумдорлик ва самарадорликни ошириш мақсадида ишлаб чиқариш ва меҳнатни фаоллаштириш муаммоларини ҳал қилган. унинг таълими менежмент замонавий концепциясининг асосий назарий мактаби бўлган. бу мактабнинг кўзга кўринган вакиллари: л.гилберт, ф.гилберт, г. эмерсон, а.гастев (россия)лардир. ф.тейлор ўз номини бутун дунёга машҳур қилган қуйидаги китобларни ёзган. “келишув тизими” (1895), “цех менежменти” (1903), ва “илмий менежмент тамойиллари” (1911). ф.тейлор ўз асарларида капитал ва меҳнат манфаатларини бирга қўшиш, “капиталистик корхоналарда ҳамкорлик фалсафаси”ни амалга оширишга ҳаракат қилган. у …

4 / 10

иқий воситаси сифатида қараган. у, агар илмий менежмент тизими тўлиқ ҳажмда қабул қилинса, бу нарса томонлар ўртасидаги барча баҳслар ва зиддиятларни ҳал қилади деб ўйлаган. шундай қилиб, ушбу мактаблар учун қуйидаги аломатлар хосдир: · маъмурият ҳал қилиши керак бўлган вазифаларни белгилаш; · субъетивизм ва авторитар усулларни илмий қоидаларга алмаштириш; · бошқарувни саноат меҳнати соҳасига айлантириш; · меҳнатни тақсимлаш ва ихтисослаштириш, ходимларни тор вазифаларни бажаришга йўналтириш; · фаолиятни қатъиан тартибга солиш; · вазифаларни бажариш учун энг яхши, энг тўғри бажарадиган ходимларни мақсадга қаратилган холда танлаб олиш, уларни ўқитиш; · хўжалик вазифаларини ҳал қилишнинг энг яхши усулларини белгилаш учун илмий таҳлилдан фойдаланиш; · ишларни режалаштириш; · ходимларни рағбатлантириш. бошқарувнинг классик ёки маъмурий мактаби (1920-1950). уни ривожлантиришига француз олими а.файоль ва немец социологи м.вебер энг катта улуш қўшганлар. бу мактабнинг вакиллари ташкилот-ларнинг умумий таърифлари ва қонуниятларини аниқлашга ҳаракат қилганлар. уларнинг мақсади бошқарувнинг иккита жиҳатига дахлдор бўлган универсал тамойилларни яратишдан иборат бўлган. биринчиси-ташкилотни бошқаришнинг …

5 / 10

лади деб ишонганлар. улар бевосита бошлиқларнинг самарали ҳаракатлари, ходимлар билан маслаҳатлашишлар ва уларга ишда мулоқот қилишга кенгроқ имкониятларни беришни ўз ичига олувчи инсоний муносабатларни бошқариш усулларидан фойдаланишга тавсия берганлар. аҳлоқий фанлар ёки бихевиористик мактаб (1950 йилдан ҳозирги вақтгача). энг кўзга кўринган вакиллари – ф.герцберг, р.лайкерт, д. мак грегор. ушбу мактаб инсоний муносабатлар мактабидан анча узоқлашиб кетган. ушбу ёндашувга кўра ходимга ташкилотларни бошқаришга нисбатан аҳлоқий фанлар концепцияларини қўллаш асосида ўзининг шахсий имкониятларини ҳис қилишга кўпроқ даражада ёрдам кўрсатиш керак. бу мактабнинг асосий мақсади ташкилот фаолияти самарадорлигини унинг инсоний ресурслари самарадорлигини ошириш йўли билан оширишдан иборат. унинг асосий қоидаси: аҳлоқ ҳақидаги фанни тўғри қўллаш ҳамма вақт, ҳам алоҳида ходимнинг, ҳам умуман ташкилотнинг самарадорлигини ошишига ёрдам бериши керак. бошқарув фани мактаби ёки миқдорий усул (1950 йилдан ҳозирги вақтгача). энг кўзга кўринган олимлари р.акофф, н.винер, в.порето ҳамда в.глушков ва л.канторавич (ссср). мактаб бошқарувда аниқ фанлар - математика. статистика, мухандислик фанлари маълумотларидан фойдаланишга асосланади ва …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "menegmentning rivojlanishi tarikhi va zamonaviy holati"

1-мавзу. менежментнинг ривожланиш тарихи ва замонавий ҳолати 1.1. менежментнинг тарихий шарт-шароитлари бошқарув одамлар билан бирга пайдо бўлган. у меҳнатни тақсимланиши ва кооперацияланиш жараёнида фаолиятнинг мустақил турига ажралган. бу одамларнинг ижтимоий ишлаб чиқаришдаги фаолиятини ташкил қилиш ва мувофиқлаштириш зарурлиги билан асосланган. бунда улардан бирлари раҳбар, яъни бошқарувчилар, бошқалари эса уларнинг тобелари, яъни бошқариладиганлар бўладилар. бошқарув муаммосини биринчи бўлиб ҳал қилишга қадимги мисрликлар киришганлар. 6 мингга яқин йиллар олдин улар одамлар фаолиятини мақсадга йўналтирилган ҳолда ташкил қилиш, уни режалаштириш ва натижасини назорат қилиш зарурлигини тан олганлар, ҳамда бошқарувни марказлаш-тирмаслик ҳақида масалани қўйганлар. эрамизга қадар 20 асрда м...

This file contains 10 pages in DOC format (74.0 KB). To download "menegmentning rivojlanishi tarikhi va zamonaviy holati", click the Telegram button on the left.

Tags: menegmentning rivojlanishi tari… DOC 10 pages Free download Telegram