дарёлар

DOC 2.9 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1521522270_70293.doc ) ,..., , ( 2 1 n l l l , l к ав э l = ав l ( ) f l i å + l i l ( ) l h l н н d = - = á 2 1 2 1 h h h - = d . х рт l f = b ы , f f f к у ч а - = ч f у f ( ) , ... 2 2 1 1 f f h f h f h n n урт * + + * + * = h n f f f ,..., , 2 1 n h h h ,..., , 2 1 f h n х ÷ ø ö ç è æ + + + + · d = á 2 ... 2 2 1 1 l l l l h d n l l l …

ди. дарёлар кўпчилик ҳолларда кўллардан, булоқлардан, ботқоқликлардан, музликлардан, доимий қорликлардан бошланади. маълум бир ҳудуддаги дарёлар, уларнинг ирмоқлари, булоқлар, кўллар, ботқоқликлар, музликлар, доимий қорликлар шу ҳудуднинг гидрографик тўрини ҳосил қилади. дарё боши, юқори, ўрта ва қуйи оқими,қуйилиши ўзан аниқ кўринишга эга бўлган ва доимий сув оқими кузатила бошланадиган жой дарё боши деб юритилади. агар дарё икки сойнинг қўшилишидан ҳосил бўлса, дарё боши сифатида улар қўшилган жой қабул қилинади. дарёнинг узунлиги эса катта ирмоқ билан қўшиб ҳисобланади. ҳар қандай дарёни, унинг узунлиги бўйича, бир-биридан фарқ қиладиган умумий белгиларига қараб, қуйидаги уч қисмга-юқори оқим, ўрта оқим ва қуйи оқимларга бўлиш мумкин. тоғ дарёларининг юқори оқимлари учун нисбатан катта нишабликлар хос бўлиб, шу туфайли сувнинг оқиш тезлиги ҳам анча катта бўлади. бу эса ўз навбатида ўзанда эрозия жараёнининг жадал боришига олиб келади. дарёнинг ўрта оқимида унинг нишаблиги ва сувнинг оқиш тезлиги камаяди. энг муҳими, дарёнинг сувлилиги ортади. дарёнинг қуйи оқимида нишаблик ва сувнинг оқиш …

ўлган сувни икки қарама-қарши йўналишдаги ёнбағирлар бўйича тақсимлайдиган энг баланд нуқталар ўрни сувайирғич чизиғини ҳосил қилади. ер куррасининг қуруқлик қисмига ёққан ёғинлардан ҳосил бўлган юза сувларни жаҳон сувайирғич чизиғи қуйидаги икки йўналишда тақсимлайди: 1. тинч-ҳинд океанлари йўналишида; 2. атлантика-шимолий муз океанлари йўналишида. жаҳон сувайирғич чизиғи жанубий америкадаги горн бурнидан бошланиб, анд, кордильера тоғларидан беринг бўғозига, ундан чукотка тизмалари, анадир ясси тоғлари, гидан, становой, яблоновой, марказий осиё тоғликлари, тяншан, помир, копеттоғ, арабистон ярим оролининг шимолий қисми, африкада эса меридиан йўналиши бўйича ўтади. материкнинг жанубий қисмига яқинлаша борганда ҳинд океани қирғоқлари томон бурилади (дунё табиий картасига қаранг). жаҳон сувайирғич чизиғидан ташқари нисбатан кичик ўлчамлардаги қуйидаги сувайирғичлар мавжуд. ички сувайирғичлар-материкларга ёққан ёғинлардан ҳосил бўлган сувни океанга туташ (чекка ҳудуд) ва берк (ички оқимли ҳудуд) ҳавзалар бўйича тақсимлайди. орол-каспий берк ҳавзасини чегаралайдиган сувайирғич чизиғи ички сувайирғичларга мисол бўлади; океан ва денгиз сувайирғичлари-сувни океанлар ва денгизлар ҳавзалари бўйича тақсимлайди; дарё сувайирғичлари-дарёлар сув тўплайдиган ҳавзаларни бир-биридан …

, иртиш билан ишим дарёлари орасидаги кичик дарёчалар бош дарёга етиб боролмайди, натижада улар сув тўплайдиган майдон асосий дарёга сув бермайди. дарёларнинг шакл ва ўлчам кўрсаткичлари дарё системасининг шакл ва ўлчам кўрсаткичлари. бир дарё иккинчисидан узунлиги, ирмоқлари сони, уларнинг ер сиртида жойлашиш шакли ва бошқа кўпгина белгилари билан фарқланади. мазкур фарқларни дарё системасининг қуйидаги морфологик ва морфометрик, яъни шакл ва ўлчам кўрсаткичларини солиштириш орқали аниқлаш мумкин: - бош дарё ва унинг узунлиги; - ирмоқлар ва уларнинг узунликлари; - дарёнинг эгрилиги; - дарё тармоқларининг зичлиги; - дарё ёки дарёнинг маълум қисмининг нишаблиги. бош дарёнинг узунлиги (l) унинг бошланишидан қуйилиш жойигача бўлган масофа билан аниқланади. ирмоқларнинг узунликлари ҳам бош дарё узунлиги каби аниқланади. лекин бунда дастлаб ирмоқларнинг тартибларини белгилаб олиш зарур. дарёнинг эгрилиги эгрилик коэффициенти билан ифодаланади. эгрилик коэффициенти деб, дарёнинг бошланиш ва қуйилиш нуқталарини туташтирувчи тўғри чизиқ узунлигининг дарёнинг ҳақиқий узунлигига нисбатига айтилади (19-расм), яъни embed equation.3 бу ерда -дарёнинг бошланиш …

км да; l-дарёнинг шу қисми узунлиги, км да. нишаблик ўлчам бирлигига эга эмас, лекин айрим ҳолларда промилда((0), яъни баландликнинг дарёнинг ҳар 1000 м узунлигига тўғри келадиган ўртача пасайиши кўринишида ифодаланади. дарё нишаблиги, асосан жойнинг рельефига боғлиқ бўлиб, унинг энергияси миқдорининг кўрсаткичидир. тоғ дарёларида нишаблик катта бўлгани учун улар катта энергия манбаларига эга. дарё ҳавзасининг шакл ва ўлчам кўрсаткичлари. дарё ҳавзалари бир-биридан шакллари, ўлчамлари ва бошқа белгилари билан фарқ қилади. ана шу шакл ва ўлчамларни қуйидаги кўрсатгичлар орқали ифодалаш мумкин: - дарё ҳавзасининг майдони; - дарё ҳавзасининг узунлиги; - дарё ҳавзасининг кенглиги; - дарё ҳавзасининг симметриклик даражаси; - дарё ҳавзасининг ўртача баландлиги; - дарё ҳавзасининг ўртача нишаблиги. дарё ҳавзасининг майдони (f) ни аниқлаш учун дастлаб у картада сувайирғич чизиқлари билан чегаралаб олинади. сўнг, масштаб ҳисобга олинган ҳолда, планиметр ёки ўлчов катакчалари (палетка) ёрдамида унинг майдони аниқланади. ўлчам бирлиги-км2. дарё ҳавзасининг узунлиги (lҳ) дарёнинг қуйилиш жойидан сувайирғич чизиғида энг узоқда жойлашган нуқтагача …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "дарёлар"

1521522270_70293.doc ) ,..., , ( 2 1 n l l l , l к ав э l = ав l ( ) f l i å + l i l ( ) l h l н н d = - = á 2 1 2 1 h h h - = d . х рт l f = b ы , f f f к у ч а - = ч f у f ( ) , ... 2 2 1 1 f f h f h f h n n урт * + + * + * = h n f f f ,..., , 2 1 n h h h ,..., , 2 1 f h n х …

DOC format, 2.9 MB. To download "дарёлар", click the Telegram button on the left.

Tags: дарёлар DOC Free download Telegram