тафаккур таҳлилига когнитив ёндашув

DOC 7 pages 73.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 73.0 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

9- мавзу: тафаккур таҳлилига когнитив ёндашув режа: 1. интеллект ва тафаккур. интеллектнинг моделлари. 2. интеллект коеффитсиенти тушунчаси. интеллектуал тестлар, уларнинг турлари ва тузилиши. интеллектни о’лчаш муаммолари. 3. когнтив услуб ҳақидаги тасаввурлар, когнитив услуб турлари. 4. ижодий тафаккур ва интеллект. 5.креативлик кўрсаткичларини ўлчаш ва методикалари. 6.тафаккурнинг хусусиятлари ва шахслилик характерицикаси. “фикрловчи шахс” типлари ҳақида тасаввурлар. ижодкор шахснинг эмпирик тавсифи. ҳозирги кунда бу соҳадаги фақат яхлит назарий таълимотгина фаннинг амалиётга сезиларли таъсирини таъминлай олиши мумкинлиги ҳақидаги тезис ҳар томонлама тан олинмоқда. шу сабабли айни вақтда жаҳон психологиясида интеллектуал (ақлий), у билан чамбарчас боғлиқ бўлган индивидуал ривожланиш кўринишларининг назарий асосларини жадал суратда ишлаб чиқишга алоҳида аҳамият берилмоқда. психолог н.и.чуприкова - «ақлий ривожланишнинг марказий масаласи-айнан ёш хусусиятлари тараққиётининг таълим-тарбия таъсирида ўзгарадиган ва ривожланадиган таркибини ўрганишдан иборат» - деб таъкидлайди . ҳозирги замон психологияси тараққиётнинг бу мураккаб маҳсули субъектнинг ички когнитив тузилишини ташкил этади, деб ҳисоблайди. ақлий қобилиятнинг индивидуал услуби бу-инсоннинг онтогенезда шаклланадиган, нисбатан ўзгармас, …

2 / 7

шахснинг мотивацион жабҳасини жонлантиради ва ишга ижобий муносабатда бўлишни шакллантириш имконини беради. чет эл психологиясида индивидуал услуб муаммоларини тадқиқ этиш икки йўналишда олиб борилган. биринчи йўналиш «индивиднинг ҳаёт услуби»ни тадқиқ этишдан иборат бўлиб, у а.адлернинг «хатти-ҳаракат услуби». иккинчи йўналиш - «индивидуал билиш услубларини тадқиқ этиш» ҳисобланади. бу йўналишда н.а.witkin, r.w.gardner (1971-1982)лар тадқиқот олиб борганлар. чет эл психологлари индивидуал фаолият услубини шахс индивидуал хусусиятларининг комплекс (умумий) характеристикаси сифатида ўрганганлар. жумладан, а.аdler, c.shuhy (1972-1976) инсон мотивацион сферасининг мазмуний жиҳати, olport c.b. (1937-1960) шахс хусусияти, thomas a., s.chess (1977) темперамент хусусияти, witkin h.l., r.gardner (1960-1971-1982) билиш услубларининг индивидуал фарқлари сифатида чуқур ўрганганлар.( 67) адабиётлар таҳлили шуни кўрсатади, ақлий фаолият услуби чет эл психологиясида 1950 йиллардан буён тадқиқотлар объекти бўлиб, қисқа вақт ичида ўз аҳамиятини турли фаолиятларда, шунингдек, айнан интеллектуал фаолиятда ҳам намоён қилди. юқорида таъкидланганидек, ақлий фаолият услубидаги индивидуал тафовутлар виткин ва гарднерлар томонидан ўрганилиб, билиш услубларининг баъзи параметрлари аниқланган. хусусан виткин (1960) …

3 / 7

хос бўлиб боради. маълумки, и.п.павлов томонидан (1849-1936) психик акс эттиришнинг икки сигнал системаси ҳақидаги таълимотга асос солинди. ушбу таълимотга биноан ташқи қўзғатувчиларнинг таъсирига инсон биринчи ва иккинчи сигнал системасининг фаолияти асосида жавоб қайтаради. демак қўзғатувчи таъсирига жавоб қайтариш хусусияти биологик жиҳатдан маълум даражада шартланган ҳисобланади. аммо ана шу шартланганлик хусусиятини ривожлантириш имкониятлари инсонда мавжудми деган савол туғилади. бундай имкониятни топиш ва мақсадга мувофиқ равишда жорий этиш йўлларини излаш муҳимдир. бунинг учун эса бизнинг назаримизда, энг аввало, албатта шахснинг билиш жараёнларида қайси сигналлар системасининг фаолияти устун эканлигини аниқлаш лозим. ақлий фаолиятнинг индивидуал услубини ўрганишнинг кейинги босқичи в.с.мерлин томонидан «интеграл индивидуаллик» назариясининг яратилиши билан боғлиқдир. ақлий фаолиятнинг индивидуал услуби - бу янги босқич нуқтаи назаридада интеграл индивидуаллик системасида белгиланган ролни бажарувчи яхлит бирликни ташкил қилиб тараққиётни таъминловчи ҳодиса сифатида қаралади. в.с.мерлин фикрига кўра - «ақлий фаолиятнинг индивидуал услуби туфайли турли даражадаги индивидуаллик ўртасидаги алоқа характери ўзгаради, улар ўртасидаги зиддият йўқолади» . фаолият …

4 / 7

м индивидуал психологик хусусиятларининг шаклланиши билан боғлиқдир», - деб таъкидлайди а.климов . ақлий фаолиятнинг индивидуал услуби ҳақидаги тадқиқотларда кўпинча е.а.климов томонидан берилган икки хил таъриф келтирилади. тор маънода бу тушунча «берилган фаолиятни муваффақиятли амалга оширишга ҳаракат қилаётган кишида шаклланадиган типологик хусусиятлар билан шартланган барқарор услублар системаси»ни ташкил этади. кенг маънода эса «ўзининг типологик жиҳатдан шартланган индивидуаллигини фаолиятнинг ташқи ва предметли шароити билан энг муваффақиятли барқарорлаштириш мақсадида онгли ёки стихияли тарзда ҳаракат қиладиган психологик воситаларнинг ўзига хос системаси хисобланади» . е.а.климовнинг таъкидлашича «фаолиятнинг индивидуал услуби» назариясининг асосчилари л.с.выготский, а.н.леонтьев, п.я.гальперин, б.м.теплов, в.с.мерлин ва бошқаларнинг ғоялари қуйидагилардан иборат: 1. фаолиятни муваффақиятли бажаришга ёрдам берадиган, лекин амалий жиҳатдан тарбиялаб бўлмайдиган нерв системасининг ўзгармас шахсий сифати. 2. турли хил усул билан охирги натижаси бир хил қийматга эга бўлган фаолиятга мослашиш йўли. 3. суст тараққий этган қобилиятларнинг ўрнини тўлдириш (компенсаторлик) билан бартараф этиш учун кенг имконият 4. фақат ички имконият ва ташқи шароит эвазига шахсни …

5 / 7

ларининг комплекс фаолияти) келаётган ахборотни қандай қабул қилишига, қайта ишлашига ва рўёбга чиқаришига боғлиқ бўлади. когнитив тузилма тушунчаси мазмунан и.п.павлов яратган олий нерв фаолияти назариясидаги анализаторлар тушунчасига мос келади. яъни когнитив тузилма ҳиссий йўл билан берилмаган, фақат бавосита билишга тааллуқли бўлиб, у тасаввурларда воқеа ва ҳодисаларни яратади, анализ ва синтез қилади, умумлаштиради. шу билан бир қаторда физиологик нуқтаи назардан когнитив тузилма анализаторлар фаолияти асосида шаклланиб, генетик жиҳатдан белгиланган ривожланиш имкониятларини рўёбга чиқаради. когнитив тузилма шахснинг ички имкониятлари йўналишини, ахборотни қабул қилиш, қайта ишлаш услуби ва хусусиятларини ифодаловчи омил бўлганлиги сабабли, бу соҳа кенг ўрганилган. жумладан, психологлар в.с.мерлин, е.а.климов, н.с.лейтес, э.а.голубева, н.и.чуприкова, в.в.печенков, б.чудновский, м.а.холодная кабилар шахсдаги интеллектуал хусусиятларнинг шаклланиши ва ривожланишида ички ақлий билиш усулбининг аҳамиятини атрофлича таҳлил қилганлар. атоқли рус психологи л.с.выготский: «боланинг қандай қилиб катталар ёрдами билан билим ва кўникмаларни эгаллашлари, бундай ёрдамни турлича қабул қилишларига қараб (баъзи болалар бундай ёрдамни олишларига қарамай, жуда секинлик билан олға силжийдилар, …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "тафаккур таҳлилига когнитив ёндашув"

9- мавзу: тафаккур таҳлилига когнитив ёндашув режа: 1. интеллект ва тафаккур. интеллектнинг моделлари. 2. интеллект коеффитсиенти тушунчаси. интеллектуал тестлар, уларнинг турлари ва тузилиши. интеллектни о’лчаш муаммолари. 3. когнтив услуб ҳақидаги тасаввурлар, когнитив услуб турлари. 4. ижодий тафаккур ва интеллект. 5.креативлик кўрсаткичларини ўлчаш ва методикалари. 6.тафаккурнинг хусусиятлари ва шахслилик характерицикаси. “фикрловчи шахс” типлари ҳақида тасаввурлар. ижодкор шахснинг эмпирик тавсифи. ҳозирги кунда бу соҳадаги фақат яхлит назарий таълимотгина фаннинг амалиётга сезиларли таъсирини таъминлай олиши мумкинлиги ҳақидаги тезис ҳар томонлама тан олинмоқда. шу сабабли айни вақтда жаҳон психологиясида интеллектуал (ақлий), у билан чамбарчас боғлиқ бўлган индивидуал ривожланиш кўр...

This file contains 7 pages in DOC format (73.0 KB). To download "тафаккур таҳлилига когнитив ёндашув", click the Telegram button on the left.

Tags: тафаккур таҳлилига когнитив ёнд… DOC 7 pages Free download Telegram