qadimgi yunon tilshunosligi

PPT 16 pages 2.7 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type PPT

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

qadimgi yunon tilshunosligi. qadimgi rim tilshunosligi qadimgi yunon tilshunosligi. qadimgi rim tilshunosligi reja: 1. qadimgi yunon tilshunosligining ikki davri. 2. qadimgi rim tilshunosligi. qadimgi yunoniston ovrupo tilshunosligi fanining markazi hisoblanadi. faylasuflar va shoirlar vatani bo’lgan qadimgi yunonistonda til masalalari dastavval faylasuflar tomo-nidan o’rganilgan. yunon faylasuflari til masalalarini o’rganish jarayonida tadqiqot muammolarini, yo’nalishlarini ham belgilab oladilarki, bu yo’nalishlar umumiy, nazariy, lisoniy - falsafiy muammolar sifatida namoyon bo’ladi. qadimgi yunonistonda tilshunoslik yunon falsafasining yetakchi qismi sifatida yuzaga keladi va bu sohada juda katta, salmoqli ishlar qilinadi. qadimgi yunonistonda ham qadimgi hindistondagidek matnlarni o’rganish, so’zlarni tahlil qilish, ularga izoh berish, mohiyatini ochish kabi masalalar fonetika, grammatika va leksika sohalari bilan jiddiy shug’ullanishga, shu yo’na-lishlarda muhim tadqiqot ishlarini olib borishga sabab bo’ldi. yunon tilshunosligining taraqqiyoti ikki davrga bo’linadi: falsafiy davr. grammatik davr. yunonistonda tilshunoslikning falsafiy davri ikki asr davom etadi. bunda tilga falsafaning bir qismi sifatida qarash, til hodisalarining mohiyatini falsafiy jihatdan ochish va …

2 / 16

ma‘no orasidagi, predmet bilan uning nomi orasidagi munosabat masalasi edi. tilshunoslikning grammatik davri tilshunoslikning grammatik davri qadimgi yunon tilshunosligida iskandariya davri deb yuritiladi. misr davlatining markazi bo’lgan iskandariya makedoniyalik iskandar nomi bilan bog’liq edi. u bosib olgan sharq mamlakatlarida yunon tili, madaniyati, falsafasining ta‘siri natijasida yunon madaniyati, sharq madaniyati bilan qo’shilib ketib, aralash madaniyat - ellinizm yuzaga keladi. iskandariya ellinizm madaniyatining yirik markazlaridan biri hisoblangan. umuman, bizning eramizgacha bo’lgan iii asrdan boshlab, birorta ham shahar: na afina, na rim yuksak madaniyat namunasi va ilmiy markaz bo’lgan iskandariya shao`ri bilan tenglasholmas, raqobat qilolmas edi. xullas, yunon tilshunosligi, ayniqsa, ellinizm davrida-yunon - sharq davrida (bizning eramizgacha bo’lgan 334-31y) taraqqiy qildi, rivojlandi. aleksandriya grammatika maktabining eng yirik vakillari zenodot, aristarx, dionisiy, apolloniy diskol va boshqalar. dionisiy (bizning eramizgacha bo’lgan 170-90 y). aristarxning shogirdi frakiyalik dionisiy o’zigacha bo’lgan tadqiqotchilarning ishlari va tajribalarini o’rganib, ulardan foydalanib, rimliklar uchun «grammatika san‘ati» nomli sistemalashtirilgan dastlabki yunon grammatikasini …

3 / 16

o’plik sonlarini; fe‘lning uchta: birinchi-nutqni so’zlagan, ikkinchi-nutq yo’naltirilgan va uchinchi-so’z yuritilgan (o’zga) shaxslarni qayd etadi. grammatik zamon esa hozirgi, o’tgan va kelasi zamon kabi turlarga bo’linadi. sifatdoshlar esa fe‘l va otlarga xos bo’lgan belgilarni birlashtiradigan kategoriya sifatida talqin qilinadi. iskandariya maktabi vakillari tilning tovush tomoniga ham katta e‘tibor berishdi. ular tovushlarni akustik printsip asosida tasvirladilar, tovush va harflarni aynan bir narsa hisoblab, ularni unli va undosh tovushlarga ajratdilar. shunga ko’ra harflarni unli tovushlar va undosh tovushlar nomi bilan tasvirladilar. unli harflarni (tovushlarni) o’z holicha talaffuz qilinadigan va o’zini alohida eshitish mumkin bo’lgan tovushlar sifatida, undosh harflarni (tovushlarni) esa unlilar bilangina talaffuz qilinadigan tovushlar sifatida qaradilar. shuningdek, ular bo’g’in, urg’u haqida ham ma‘lumot berishdi tilshunoslikning grammatik davrida iskandariya maktabi vakillari yunon tilining fonetikasi, morfologiyasi va sintaksisi bo’yicha jiddiy tadqiqot ishlarini olib bordilar va qator asarlar yaratdilar. yunon tilshunosligida, ayniqsa, morfologiyaga oid masalalar mukammal ishlangan bo’lib, unga nisbatan fonetika va sintaksis masalalari …

4 / 16

n tilshunosligidagi analogiya va anomaliya maktablaridagi munozaralar ham rim tilshunosligida davom ettirildi. qadimgi rim tilshunosligining vakillari: yuliy tsezar, mark terentsiy varron, mark fabiy, kvintilian, eliya donata, verriy flakk, pristsian va boshqalardir. yuliy tsezar (eramizdan ilgarigi 100-44 y). qadimgi rimning taniqli davlat arbobi, lashkarboshisi va notig’i yuliy tsezar «analogiya haqida» nomli grammatik asarini yozdi. u so’z va predmet munosabati masalasida analogiya1 tarafdori sifatida tanildi. mark terentsiy varron (eramizdan ilgarigi 116-27 y). mark varron 25 kitobdan iborat «lotin tili haqida» asarini yaratdi. shu kungacha bu asarning 6 tasi yetib keldi. kitobda analogistlar va anomalistlar orasidagi nazariy tortishuv, munozara mukammal bayon qilinadi. u ham yuliy tsezar kabi analogiya tarafdori edi. varron so’z o’zgarishini analogiyaga, so’z yasalishini esa anomaliyaga kiritadi. eliya donata (bizning eramizgacha iv asrning o’rtalari). eliya donata grammatikaga oid keng qamrovli mashhur asarini yozadi va uni «grammatika san‘ati» deb nomlaydi. ushbu asar to’liq va qisqartirilgan variantlarda bizning zamonamizgacha yetib kelgan. verriy flakk …

5 / 16

n tilidan tarjima qilingan bo’lsa - da, ularning grammatikalarida ayrim yangiliklar, yangicha qarashlar uco`rab turadi. jumladan, rim tilshunoslari yunon tilshunoslaridan farqli holda rim grammatikasiga alohida stilistikani (uslubshunoslikni) kiritdilar. rim grammatikachilari so’z turkumiga undovlarni ham kiritdi. ammo yunon tiliga xos bo’lgan artiklni chiqarib tashladilar. chunki lotin tilida artikl yo’q edi. demak, lotin tili uchun ham 8 ta so’z turkumi xos bo’lib qoldi. rim tilshunoslari son turkumini ikkiga: tub son va tartib songa bo’lib o’rganishdi. yuliy tsezar lotin tiliga yunon tilida mavjud bo’lmagan ablativ (ajratish) kelishigini kiritdi va kelishiklar sonini oltitaga yetkazdi. rim filologlari grammatikaga oid terminlarni ham yunon tilidagi terminlar asosida yaratdilar. jumladan, yunon va rim grammatikasiga oid ayrim terminlar ruscha va o’zbekcha tarjimalari bilan quyidagilar: onoma, nomen-imya, ot; rema, verbum - glagol, fe‘l (qadimgi rus tilida nutq); antonomia, pronomen-mestoimenie, olmosh; nomen adjektivum-imya priglagatelnoe, sifat; epirryoma, adverbium-narechie, ravish; artron, artikulum - artikl; prodesis, praepositio-predlog, old ko’makchi, old qo’shimcha; syndesmos, conjunctio-soyuz, bog’lovchi; …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi yunon tilshunosligi"

qadimgi yunon tilshunosligi. qadimgi rim tilshunosligi qadimgi yunon tilshunosligi. qadimgi rim tilshunosligi reja: 1. qadimgi yunon tilshunosligining ikki davri. 2. qadimgi rim tilshunosligi. qadimgi yunoniston ovrupo tilshunosligi fanining markazi hisoblanadi. faylasuflar va shoirlar vatani bo’lgan qadimgi yunonistonda til masalalari dastavval faylasuflar tomo-nidan o’rganilgan. yunon faylasuflari til masalalarini o’rganish jarayonida tadqiqot muammolarini, yo’nalishlarini ham belgilab oladilarki, bu yo’nalishlar umumiy, nazariy, lisoniy - falsafiy muammolar sifatida namoyon bo’ladi. qadimgi yunonistonda tilshunoslik yunon falsafasining yetakchi qismi sifatida yuzaga keladi va bu sohada juda katta, salmoqli ishlar qilinadi. qadimgi yunonistonda ham qadimgi hindistondagidek matnlarni o’rg...

This file contains 16 pages in PPT format (2.7 MB). To download "qadimgi yunon tilshunosligi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi yunon tilshunosligi PPT 16 pages Free download Telegram