sezgilarning nerv-fiziologik asoslari

PPT 52 sahifa 7,5 MB Bepul yuklash

52 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 7,5 MB

Fayl turi PPT

Sahifalar 52

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 52

презентация powerpoint sulaymanova d.n. sezgi - atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a'zolarimizga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini miyamizda aks ettirilishi sezgilarning nerv - fiziologik asoslari analizator - tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo’lgan qo’zg’alishni psixik jarayonga, ya'ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mexanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo’lib, ular quyidagilardan iborat: i.p.pavlov periferik (reseptor) - tashqi quvvatni nerv jarayoniga o’tkazadigan maxsus transformator qismi; analizatorning periferik bo’limining markaziy analizator bilan bog’laydigan yo’llarni ochadigan afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar; analizatorning periferik bo’limlaridan keladigan nerv signallarining qayta ishlanishi sodir bo’ladigan qobiq osti va qobiq bo’limlari. sezgilar tasnifi va turlari ch.sherrington tashqi muhitdagi narsa va hodisalarning xususiyatlarini aks ettirishga moslashgan hamda reseptorlari tananing sirtqi qismida joylashgan sezgilar, ya’ni ekstroreseptiv sezgilar ichki tana a'zolari holatlarini aks ettiruvchi hamda reseptorlari ichki tana a’zolarida, to’qimalarda joylashgan sezgilar, ya’ni interoreseptiv sezgilar tanamiz va gavdamizning …

2 / 52

ya bilan birgalikda k.m.bikov, v.n. chernigovkiylar tomonidan atroflicha o’rganilgan. ularning fikriga ko’ra, bu narsalarning barchasi shartli reflektor faoliyati mexanizmlaridan kelib chiqadi. proprioreseptiv sezgilar gavdaning fazodagi holati to’g’risida signallar bilan ta’minlab turadi. ular inson harakatining boshqaruvchisi hisoblanib va afferent asosini tashkil qiladi. pereferik reseptorlar muskullar, pay va bo’g’imlarda joylashgan bo’lib, maxsus tanachalar shakliga ega va ular puchchini tanachalari deb ataladi. proprioreseptorlar harakatning afferent asosi ekanligini a.orbeli tomonidan, hayvonlarda p.k.anoxin, odamlarda esa n.a.bernshteynlar tomonidan o’rganilgan. psixologik ma’lumotlarga ko’ra, gavdaning fazodagi holati, sezgirligi statik sezgilarda o’z ifodasini topadi. uning markazi ichki quloq kanallarida joylashgan bo’lib, ular o’zaro bir-biriga perpendikulyar bo’shliqda tutash holatda yotadi. ekstroreseptiv sezgilar intermodal, nospesifik sezgi turkumlariga ham ajratiladi. masalan, eshitish organi orqali 10-15 sekundga tebranishni sezish mumkin, lekin quloq bilan emas, balki suyaklar yordamida (miya qopg’og’i, tirsak, tizza uchlari) payqash - vibratsiya sezgilari deyiladi. masalan, karlarni tovushlarni idrok qilishi. odatda vibratsion sezgirlik intermodal sezgi deb ham nomlanadi. uning quyidagi ko’rinishlari …

3 / 52

kni sezish ko’rish sezgilari orqali amalga oshadi va seziladigan ranglar xromatik va axromatik turlarga bo’linadi. odatda oq rang, qora rang, kulrang va ularning turlicha ko’rinishlari axromatik ranglar deb nomlanadi. psixofiziologik qonunga ko’ra yoruqlik nurlari uchburchak shisha prizma orqali o’tib singanda hosil bo’ladigan rang xromatik ranglar deb atalib, ularga kamalak ranglar, ya'ni qizil, zarg’aldoq, sariq, yashil, havo rang, ko’k, binafsha tuslarini qamrab oladi. inson ko’zining to’r pardasida 130 millionga yaqin tayoqcha va 7 millionga yaqin kolbacha bor deb taxmin qilinadi. kolbachalar yordami bilan xromatik, ya’ni kunduzgi ranglar ko’riladi. tayoqchalar yoruqlikni yaxshi sezuvchan bo’lib, xira va qorong’u paytlarda o’z funksiyasini bajaradi, axromatik ranglarni aks ettiradi. uch rangli sezgi nazariyasi odam ko’zi ranglarning taxminan, 380 millimikrondan 780 millimikrongacha uzunlikdagi to’lqinlarning ta’sirini sezadi. uch rangli sezgi nazariyasining asosiy qoidalari 1756-yilda m.v.lomonosov tomonidan bayon qilingan bo’lsa, 1856-yildan keyin nemis fizigi g.gelmgols tomonidan uni to’la isbotlab berilgan. ushbu nazariyaga binoan to’r pardaning kolbachalarida uchta asosiy element …

4 / 52

a'sirida harakat va statik sezgilar vujudga keladi. statik sezgilar gavdaning fazodagi holatini sezish va muvozanat saqlash sezgilari deb ataladi. gavdaning fazodagi holatini bilish va muvozanat saqlash sezgisi uchun ichki quloqdagi vestibulyar apparat retseptor vazifasini bajaradi. vestibulyar apparat quloq dahlizi yarim doira kanallaridan tashkil topgan bo’ladi, sezuvchi nerv tarmoqlari esa gavdaning fazodagi harakatini va holatini boshqaradi. gavda muvozanatini saqlashda alohida ahamiyat kasb etib, ular endolimfada suzib yuradigan mayda ohaktosh kristallardan tashkil topgan. organik sezgilar organik sezgilarning reseptorlari ichki organlarda, qizilo’ngach, me’da, ichak, qon tomirlari, o’pka va shu kabilarda joylashgan bo’ladi. ichki organlardagi jarayonlar organik sezgilar reseptorlarining qo’zg’atuvchilaridir. ularga quyidagilar kiradi: a) og’riq sezgilar; b) chanqoq sezgilari; v) noxush tuyg’ular; g) ochlikni sezish. pozitiv negativ kuchsiz qo’zg’atuvchi ta'siri ostida sezgirlik oshadi qo’zg’atuvchining davomiy ta'siridan sezgirlik yo’qoladi kuchli qo’zg’atuvchi ta'siridan sezgirlikning susayishi analizatorlarning o’zaro munosabati va mashq qilishi natijasida sezgirlikning kuchayishi sensibilizasiyaning adaptasiyadan farqi: adaptasiyada sezgirlik oshadi yoki kamayadi, sensibilizasiyada esa faqat oshadi. …

5 / 52

rokidan hosil bo’lgan obrazlar ilgarigi idroklarida vujudga kelgan va xotirasida saqlanib qolgan obrazlar bilan taqqoslab ko’radi. agar hozirgi idrokdan hosil bo’lgan obraz ilgari xuddi shu narsani idrok qilishdan vujudga keltirilgan obrazga to’la mos kelsa, ayni choqda idrok qilayotgan narsasini taniydi. aksincha, agar hozirgi idrokdan hosil bo’lgan obraz ilgarigi obrazga mos kelmasa, ya’ni ayni chog’da idrok qilayotgan narsani odam tanimasa idrok davom ettirila beradi. idrok jarayonida odamning diqqati, xotirasi, tafakkuri, xayoli, hissiyoti va irodasi ishtirok etadi. sezgilar eng oddiy elementar psixik jarayondir. idrok esa sezgilarga qaraganda murakkab psixik jarayon hisoblanadi. ya’ni: idrokning nerv fiziologik asosi idrok ham sezgi kabi reflektor jarayon hisoblanadi. i.p.pavlov bo’yicha idrokning negizini tevarak-atrofimizdagi narsa va hodisalar reseptorlarga ta’sir etishi natijasida bosh miyaning katta yarim sharlari qobig’ida hosil bo’ladigan shartli reflekslarning muvaqqat nerv bog’lanishlari tashkil etadi. tashqi olamdagi narsalar va hodisalar kompleks qo’zg’atuvchi sifatida xizmat qiladi. analizatorlarning qobiq bo’linmalar o’zagida ana shu kompleks qo’zg’atuvchilarning murakkab tahlili va sintezi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 52 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sezgilarning nerv-fiziologik asoslari" haqida

презентация powerpoint sulaymanova d.n. sezgi - atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a'zolarimizga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini miyamizda aks ettirilishi sezgilarning nerv - fiziologik asoslari analizator - tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo’lgan qo’zg’alishni psixik jarayonga, ya'ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mexanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo’lib, ular quyidagilardan iborat: i.p.pavlov periferik (reseptor) - tashqi quvvatni nerv jarayoniga o’tkazadigan maxsus transformator qismi; analizatorning periferik bo’limining markaziy analizator bilan bog’laydigan yo’llarni ochadigan afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar; a...

Bu fayl PPT formatida 52 sahifadan iborat (7,5 MB). "sezgilarning nerv-fiziologik asoslari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sezgilarning nerv-fiziologik as… PPT 52 sahifa Bepul yuklash Telegram