hamza hayoti va ijodi

PPTX 19 pages 493.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 493.0 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

1-mavzu: milliy uyg‘onish jadid adabiyoti. hamza hayoti va ijodi hamza hayoti va ijodi reja: hamza hakimzoda niyoziy hayoti va faoliyati hamza adabiy merosi hamza ijodining o‘rganilishi xulosa hamza hakimzoda niyoziy hayoti va faoliyati hamza xx asr o‘zbek adabiyotiga tamal toshini qo‘yganlardan biri. xix asr oxiri xx asr boshidagi o‘zbek madaniyatining eng yirik namoyandalaridan, faol ma’rifatparvar shoir, o‘qituvchi, jamoat arbobi. u she’riyatni hayotga va xalqqa yaqinlashtirish, hozirgi zamon nasrini o‘zbek adabiyotida qaror topdirish, ayniqsa drama, komediya, tragediya yaratish bobida va teatr san’atini rivojlantirishda ulkan izlanishlar va kashfiyotlar qilgan san’atkordir. hamza kompozitor, rejissyor, jurnalist, pedagog va darsliklar muallifi sifatida ham keng ma’lumdir. hamza hakimzoda niyoziy hayoti va faoliyati hamza 1889 yilda 6-martda qo‘qonda tabib oilasida tug‘ildi. otasi ma’rifatli, ilg‘or ziyoli edi. hamza eski maktabda, rus-tuzem maktabida va madrasada o‘qidi, fors, arab va rus tillarini o‘rgandi. shu bilan birga fuzuliy, navoiy, hofiz kabi mashhur sharq shoirlari, furqat, muqimiy asarlari ustida mustaqil mutolaa qildi, …

2 / 19

nda, 1914 yilda marg‘ilonda va yana qo‘qonda maktablar ochib, bolalarni o‘qitishdan boshladi. hamza bu maktablarda dars beribgina qolmasdan, ayni choqda “engil adabiyot”, “o‘qish kitobi”, “qiroat kitobi” (1914—1915) kabi darsliklar ham yozdi. u bir shaharda usuli savtiya maktabini ochib quvg‘in qilinsa, ikkinchi shaharda yana shunday jadid maktabini tashkil qildi, ko‘proq kambag‘al bolalarni va kambag‘allarni o‘qitishga intildi. hamzaning maorif-o‘qitish ishlaridagi yutug‘i shunda bo‘ldiki, islomni usuli savtiya bilan bog‘lay oldi — qur’on va hadislarni faol yordamga tortib, xalqni ilm-ma’rifatga, yangilikka da’vat etdi. ma’rifatparvar sifatida 1913-1914-yillarda hamza chet ellarda afg‘oniston, hindiston, suriya, turkiya mamlakatlarida, makkada sayohatda bo‘ldi, u mamlakatlar hayotida ro‘y berayotgan o‘zgarishlar bilan tanishdi. 1915-1917-yillar davomida hamza qator asarlar yaratib, unda xalq hayoti, uning orzu-intilishlarini ifodaladi, o‘zining insonparvarlik g‘oyalarini xalq tili bilan sodda va ravon uslubda bayon etdi, ommani ilm-ma’rifatga chaqirdi, bid’atni qoraladi. uning “yangi saodat” povesti, “gul” turkumidagi to‘plamlari (“milliy ashulalar uchun milliy she’rlar majmuasi”) shu davrlarda yozilgandir. u ma’rifatparvarlik g‘oyalarini ommalashtirishda …

3 / 19

vvar qorini «muhtaram ustozi oliy», «ma’naviy ota», deb atadi. hamza adabiy merosi hamza dramalari o‘zbek adabiyotiga yangilik bo‘lib kirdi. «zaharli hayot yoxud ishq qurbonlari» asari rosmana fojia, ya’ni tragediyadir. u «istibdod qurbonlari» («loshmon fojialari» trilogiyasining uchinchi qismi, qolganlari topilganicha yo‘q) asarida istibdod to‘g‘risida so‘zlab, rus chinovniklarini qahr-g‘azab bilan fosh etadi va aytish mumkinki, bu davr o‘zbek adabiyotida rus chorizmini hamzadek fosh qilgan yozuvchi bo‘lmasa kerak. o‘zbek adabiyotida haqiqiy ma’nodagi komediya janrining tug‘ilishi va rivoji ham hamza nomi bilan bog‘liq. hamza «asari bilan o‘zbek adabiy “maysaraning ishi” («burungi qozilar yoki maysaraning ishi») otida komediya janriga asos soldi. hamza komediyalari, eng avvalo, o‘zbek xalq ijodi — xalq qo‘g‘irchoq teatri, askiyachilik va nasriddin afandi latifalari, shuningdek, xalqning hazil-hajviy ertaklari zaminida tug‘ildi. shuning uchun komediyalarida xalq ijodi an’analarining salmog‘i katta. ijodiy ishlari: “devon” (1905-14) “ramazon” (1914) “yangi baxt” (1915) “zaharlangan hayot” (1916) “xushbo‘y atirgul” (1919) “boy ila xizmatchi” “maysaraning ishi” (1926) “paranjining sirlari” (1927) …

4 / 19

ishada aks etgan mazmun boʻyicha qayta tiklagan. bu variantning yuzaga kelishi, yaʼni muallifi tirik boʻlmagan, asl nusxasi yoʻqolgan asarning boshqa bir inson tomonidan tiklanishi jahon adabiy tajribasida koʻrilmagan hodisadir. shoir miraziz aʼzam komil yashin hamza ijodini targʻib qilishda qanchalik katta rol oʻynagan boʻlsa, uning ijodini buzib koʻrsatishga ham oʻz hissasini qoʻshganligini taʼkidlagan musiqa hamzaning qalamiga bir necha oʻnlab qoʻshiqlar mansub. ammo musiqiy merosining barchasi ham saqlanib qolmagan. u butun oʻzbekiston boʻylab sayohat qilib, xalq qoʻshiqlarini toʻplagan. baʼzi qoʻshiqlari 1931-yil „fargʻona, buxoro va xiva qoʻshiqlari“ toʻplamidan joy olgan. qoʻshiqlarining ayrimlari taniqli oʻzbek sanʼatkorlaridan yozib olingan hamzaning o‘ldirilishi shu yili shohimardonga yuboriladi. u yerda maktab, maorif ishlari, xotin-qizlar ozodligi masalalari bilan shugʻullanadi. moddiy va maʼnaviy qiyinchilikni boshdan kechiradi. 1929-yil 18-martda niyoziy shohimardonda hazrat ali maqbarasi poyida oʻldirilgan. hamza oʻlimi haqida tarixchilar turlicha fikr bildirgan. ayrimlar u millatchilar va islom fundamentalistlari tomonidan toshboʻron qilib oʻldirilganligini taʼkidlashsa, yozuvchi nabijon boqiy hamzaning oʻlimi haqida shunday …

5 / 19

. atir gul; 2. oq gul; 3. qizil gul; 4. pushti gul; 5. sariq gul; 6. yashil gul; 7. safsar gul. yig‘la, turkiston yig‘la, yig‘la, turkiston, yig‘la, turkiston, ruhsiz tanlar tebransun, yig‘la, turkiston. turgil, darddan jismingni sog‘la, turkiston, donish o‘tiga bag‘ring dog‘la, turkiston. belga himmat kamarin bog‘la, turkiston, ma’rifatga yetmoqni chog‘la, turkiston yig‘la, yig‘la, turkiston, yig‘la, turkiston, ruhsiz tanlar tebransun, yig‘la, turkiston. turkiston yaxshi holin yo‘qotgan, oqibatsiz turkiston, istiqbolin ushotgan, ofiyatsiz turkiston, o‘z jismiga o‘q otgan, hamiyatsiz turkiston, zillat loyiga botgan, ey g‘ayratsiz turkiston! zulmat toshi yog‘ilsa-da, ko‘zi ochulmaz, ruhsiz tandur, xanjar ursa, qoni sochulmaz. “devoni nihoniy”ning ikki qo‘lyozmasi “devoni nihoniy”ning ikki qo‘lyozma nusxasi yetib kelgan. biri – toshkentda o‘zbekiston fa abu rayhon beruniy nomidagi sharqshunoslik instituti qo‘lyozmalar fondida 8989 inventar raqami ostida saqlanmoqda. (bu nodir qo‘lyozma 1948 yilda g‘afur g‘ulom tomonidan topilgan bo‘lib, hamza ijodi haqidagi qarashlarni ancha aniqlashtirgani bilan ahamiyatlidir). ikkinchisi esa – qo‘qon adabiyot muzeyi qo‘lyozmalar bo‘limidan …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hamza hayoti va ijodi"

1-mavzu: milliy uyg‘onish jadid adabiyoti. hamza hayoti va ijodi hamza hayoti va ijodi reja: hamza hakimzoda niyoziy hayoti va faoliyati hamza adabiy merosi hamza ijodining o‘rganilishi xulosa hamza hakimzoda niyoziy hayoti va faoliyati hamza xx asr o‘zbek adabiyotiga tamal toshini qo‘yganlardan biri. xix asr oxiri xx asr boshidagi o‘zbek madaniyatining eng yirik namoyandalaridan, faol ma’rifatparvar shoir, o‘qituvchi, jamoat arbobi. u she’riyatni hayotga va xalqqa yaqinlashtirish, hozirgi zamon nasrini o‘zbek adabiyotida qaror topdirish, ayniqsa drama, komediya, tragediya yaratish bobida va teatr san’atini rivojlantirishda ulkan izlanishlar va kashfiyotlar qilgan san’atkordir. hamza kompozitor, rejissyor, jurnalist, pedagog va darsliklar muallifi sifatida ham keng ma’lumdir. hamza hakimzo...

This file contains 19 pages in PPTX format (493.0 KB). To download "hamza hayoti va ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: hamza hayoti va ijodi PPTX 19 pages Free download Telegram