oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari

PPT 22 pages 267.5 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 267.5 KB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

6-ma’ruza. oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari 6-ma’ruza. oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari elementlarning od o’zgarishi bilan boradigan reaksiyalarga oks.-qayt. reaks. deyiladi. 0 +1 -1 +2 -1 0 zn+2hcl= zncl2 + h2 0 +6 +2 +6 +4 cu + h2so4 = cuso4-2 + so2 + h2o oksid.-qayt. reaks. nazariyasi 1. agar atom-molekula yoki ion o’zidan elektron bersa bunday reksiyalar oksidl. reaksiyalari deyiladi. oksidlanish reaksiyalarida ayni elementning od ortadi. shu zarrachalarning o’zi qaytaruvchilar deyiladi. 2. agar atom, molekula, yoki ion o’ziga elektron qabul qilsa bunday jarayon qaytarilish deyiladi. bunda ayni zarrachaning od kamayadi. shu atom, molekula yoki ion oksidlovchi deyiladi. 3. oksidl.- qayt. reaksiyalari bir paytni o’zida sodir bo’ladi. oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini tenglashtirish ikki xil usuli bor: elektron balans usuli; yarim reaksiyalar usuli. 0 +5 +2 +2 3 cu+ 8hno3 = 3 cu(no3)2 + 2 no + 4 h2o +7 +1 -1 +2 0 -1 2 kmno4 ++16 hcl = 2mncl2 + 5cl2 + 2 kcl+ 8 h2o 4nh3+5o2= …

2 / 22

ang. kmno4, kaliy manganat k2mno4 хrом (vi)окsidi cro3, kaliy хrомаti k2cro4, kaliy diхromati k2cro7; nitrat kislotasi hno3 va uning tuzlari; kislorod о2,ozon о3, vodorod peroksidi н2о2 va uning tuzlari; sulfatkis.h 2so4(kons). mis(ii) oksidi cuo, kumush oksidi ag2o; qo’rg’oshin oksidi pbo2; aucl3,agcl; ammoniy persulfati (nh4)2s2o8 gipoxloritlar kclo; xloratlar kclo3; perxloratlar kclo4; zar suvi (3hcl+hno3); hno3 va hf aralashmasi anoddagi elektr toki. gazlar orasida: 3h2+n2=2nh3 4nh3+5o2=4no+6h2o 2so2+o2=2so3 qattiq moddalar va gazlar : 2mg(q)+o2(g)=2mgo(q) 2sb(q)+3ci2(g)=2sbci3(q) qattiq moddalar bilan suyuqliklar : 4hci(s)+mno2(q)=ci2(g)+ mn ci2(s)+2h2o(s) 16hci(s)+2kmno4(q)=5ci2(g)+2mnci2(s)+8h2o(s)+2kci(s) faqat qattiq moddalar : 2ai(q)+ fe2o3(q)=ai2o3(q)+2fe(q) c(q)+2pbo(q)= 2pb(q)+co2(g) eritmada: 3na3aso3+k2cr2o7+4h2so4= 3na3aso4+cr2(so4)3+4h2o+k2so4 2nacro2+3h2o2+2naoh=2na2cro4+4h2o od turlicha bo’lgan bir xil atomlardan iborat moddalar orasida: 2h2s+h2so3=3s+3h2o 5hci+hcio3=3ci2+3h2o disproporsiyalanish yoki o’z-o’zidan oksidl. –qayt. reaks. bitta element atomlarining o’zi ham oksidlovchi va ham qaytaruvchi bo’ladi. 3k2mno4+2h2o=2kmno4+mno2+4koh3kcio=2kci+kcio3 3hno2=hno3+2no+h2o 4 na2so3=3na2so4+na2s 6naoh+3s=2na2s+na2so3+3h2o 2koh+ci2=kci+koci+h2o 6koh+3ci2→5kci+kcio3+3h2o ichki molekulyar-oksid. qayt. reaks. od o’zgarayotgan turli xil atomlar bitta modda molekulasi tarkibiga kiradi: 2kno3=2 kno2+ o2 4hno3=4no2+2h2o+o2 2 ba(no3)2=2bao+4no2+o2 (nh4)2cr2o7=cr2o3+n2+4h2o 2hgo= 2hg+o2 …

3 / 22

di [о]+2н ++2 e  н2о mno4-+8h++5e mn2+ + 4h2o 2) neytral va ishqoriy sharoitda oksidlovchi tarkibidagi ortiqcha kislorod suv molekulasi bilan bog’lanib gidroksid ionini hosil qiladi va qaytariladi: [o] +h2o +2e  2oh- mno4-+2h2o+3e  mno2+4oh- 3) kislotali va neytral sharoitda qaytaruvchi tarkibidagi yetishmayotgan kislorodni suvdan olib vodorod ionini hosil qiladi: h2o - 2e  [o ] +2h+ so3 2- + h2o -2e  so42- + 2h+ 4) kuchli ishqoriy muhitda qaytaruvchi yetishmayotgan kislorodni gidroksid ionidan olib oksidlanadi va suv hosil qiladi: 2oh - -2e  [o] + h2o so32-+2oh- - 2e  so42-+h2o j- + 6oh- -6e  jo3 - + 3h2o 1-misol. kno2+kmno4+h2so4=mnso4+kno3+k2so4+2h2o no2-+mno4-+h+  no3-+ mn2++ ….. no2-+h2o-2eno3- +2h+ 5 mno4-+8h++5emn2++4h2o 2 5no2-+ 2mno4-+ 6h+ = 5no2- +2mn2+ + 3h2o 5k+ + 2k++ 3so4 2- = 5k+ + 2so42-+ 2k+ + so42- 5kno2+2kmno4+3h2so4=5kno3+2mnso4+k2so4+3h2o 2-misol. 2kmno4+3na2so3+h2o=3na2so4+2mno2+2koh mno4-+ so32-+h2o→mno2+ so42-+…… mno4-+2h2o+3emno2+4oh- 2 so32-+h2o -2e so42-+2h+ 3 2mno4-+3so32-+h2o=2mno2+so42-+2oh- 2kmno4+3na2so3+h2o=3na2so4+2mno2+2koh …

4 / 22

mno4→mno2(neytral) kmno4→k2mno4(ishqoriy) mno2→ mnso4 mnso4→mno2; mnso4 →k2mno4 mnso4 →kmno4 mno2→ kmno4 (kislotali) mno2→ k2mno4 (ishqoriy) k2mno4→kmno4 k2cr2o7→cr2(so4)3 kucli kislotali(h2so4) cr3+birikmalari crci3 (ishqoriy) → k2cro4 pb+4 birikmalari pb4+ → pb2+ pb2+ birikmalari pb2+ → pb4+ sn4+ birikmalari snci4→ snci2 sn2+ birikmalari snci2 → snci4 k3aso4 k3aso3; as2s3 5h2o2+2kmno4+3h2so4=5o2+2mnso4+h2so4+8h2o 7-misol. h2o2+[fe(cn) 6]3-+oh-=o2+[fe(cn)6]4-+……… h2o2+2oh--2eo2+2h2o 1 [ fe(cn)6]3-+1e [fe(cn)6]4- 2 h2o2+2oh-+2[fe(cn)6] 3-=o2+2h2o+2[fe(cn)6]4- h2o2+2k3[fe(cn)6]+2koh=o2+2k4[fe(cn)6]+2h2o oksidlovchi va qaytaruvchining ekvivalenti oksidlovchi yoki qaytaruvchining ekvivalenti deb , ularning 1 mol elektronlariga mos keladigan miqdorga aytiladi. misol fe2++cr2o72-+h+→fe3++cr3++…… fe 2+-efe3+ 6 cr2o72-+14h++6e 2cr3++7h2o 1 6fe2++cr2o72-+14h+  6fe3++2cr3++7h2o molekulyar holda yozilsa: 6feso4+k2cr2o7+7h2so4=3fe2(so4)3+cr2(so4)3+k2so4+7h2o oks-chi ekvivalenti : qayt-chi ekvivalenti : e k2cr2o7=м/6=294/6=49g/моl e feso4=m/1=152 g/mol. e= м/n 3-jadval. 298 k da standart oksidl.-qayt. (elektrod) potentsiallari elektroddagi yarim reaksiya oks/red, v elektroddagi yarim reaksiya oks/re li++elio k++eko ba2++2ebao ca2++2ecao na++enao la3++3elao mg2++2emgo h2+2e2h- al3++3ealo mn2++2emno zn2++2ezno fe2++2efeo cr3++ecr2+ co2++2ecoo pbso4+2e  pb+so42- ni2++2enio sn2++2esno pb2++2epbo 2h++2eh2o so42-+4h++2e  h2so3+h2o hg2cl2+2e- 2hg+2cl- cu2++2e-cuo i2+2e2i- …

5 / 22

oh- +2,87 +1,78 +1,69 +1,68 +1,51 +1,46 +1,44 +1,36 +1,33 +1,23 +1,21 +1,09 +0,99 +0,96 +0,91 +0,80 +0,80 +0,77 +0,68 +0,59 oksidl.-qayt. reaks. potensiallari misol. zn- 2e zn2+ cu2++2есu е zn/zn2+= -0.763 v ; e cu/cu2+=+0,337 v reaksiyasi uchun: е сu/сu2+- е zn/zn2+= 0.337 - (-0.763) = 1.1 v 2 fecl3+sncl2= 2 fecl2+ sncl4 reaksiyasi olinsa e fe2+/fe3+= +0,77 v e sn4+/sn2+=+0,15 v agar 2nacl+ fe2(so4)3=2feso4+ cl2+na2so4 2cl- + fe3+ = cl2 +fe2+ 2cl-/cl2 uchun e= +1,36 v; fe3+/fe2+ uchun e= +0,77 v; oksid-chining standart elektrod potensiali qayt-chinikidan kichik reaksiya to’g’ri yonalish bo’yicha bormaydi. oqr ahamiyati. tirik organizmdagi barcha reaksiyalar oqr iboratdir. nafas olish, ovqat hazm qilish, turli biokimyoviy sintezlar. mikroelementlar yetishmasligi oqr yo’nalishida o’zgarishlar ro’y berishi bilan bog’langan. oqr klinik analizda ishlatiladigan qondagi kalsiyni aniqlash, siydik kislotasi, katalaza va peroksidaza fermentlari, xlor, xlorli ohak, ichimlik suvlardagi qoldiq xlorni aniqlash va oksidimetriya usullarida qo’llaniladi. 6 6 3 3 2 7 …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari"

6-ma’ruza. oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari 6-ma’ruza. oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari elementlarning od o’zgarishi bilan boradigan reaksiyalarga oks.-qayt. reaks. deyiladi. 0 +1 -1 +2 -1 0 zn+2hcl= zncl2 + h2 0 +6 +2 +6 +4 cu + h2so4 = cuso4-2 + so2 + h2o oksid.-qayt. reaks. nazariyasi 1. agar atom-molekula yoki ion o’zidan elektron bersa bunday reksiyalar oksidl. reaksiyalari deyiladi. oksidlanish reaksiyalarida ayni elementning od ortadi. shu zarrachalarning o’zi qaytaruvchilar deyiladi. 2. agar atom, molekula, yoki ion o’ziga elektron qabul qilsa bunday jarayon qaytarilish deyiladi. bunda ayni zarrachaning od kamayadi. shu atom, molekula yoki ion oksidlovchi deyiladi. 3. oksidl.- qayt. reaksiyalari bir paytni o’zida sodir bo’ladi. oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini tenglas...

This file contains 22 pages in PPT format (267.5 KB). To download "oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: oksidlanish-qaytarilish reaksiy… PPT 22 pages Free download Telegram