xayol haqida ma'lumotlar

PPT 48 pages 329.0 KB Free download

48 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 329.0 KB

File type PPT

Pages 48

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 48

шахс иқтисодий ижтимоийлашувига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омиллар 19.00.05 – ижтимоий психология, этнопсихология mavzu: xayol (fantaziya) 9 - ma’ruza reja: 1. xayol to‘g‘risida umumiy tushuncha. 2. xayol qilish jarayoni. 3. xayol turlari. 4. xayol qilishdagi individual farqlar. 5. xayolning ahamiyati. 6. xayolning o‘sishi. 1.xayol to’g’risida umumiy tushuncha. bizning ongimizda o'zimiz ilgari idrok qilgan obyektlar to‘g‘risidagina emas, shu bilan birga, biz idrok qilmagan obyektlar (narsalar, voqealar, shaxslar, joylar va shu kabilar) to‘g‘risida ham tasavvurlar bor. masalan, garchi biz antarktikada, janubiy qutbda bo'lmagan, mirniy pasyolkasidagi tadqiqotchilarning hayotini va ishini ko‘rmagan bo‘lsak ham, lekin ular haqida bizning tasavvurimiz bor. vatanimizning uzoq o'tmishidagi voqealar to‘g‘risidagi tasavvurga egamiz, o‘n, yuz va ming yillardan keyin nimalar bo'lishini tasavvur qilamiz va hokazo. biz kosmik kemalarning oyga va boshqa planetalarga uchishini tasavvur qilishimiz mumkin. bu tasavvurlarni xayolimiz yaratib beradi, xotira tasavvurlaridan farq qilgan bu tasavvurlar xayol tasavvurlari yoki fantaziya tasavvurlari deb ataladi. xayol vujudga keltirayotgan obrazlar (tasavvurlar) faqat ongning …

2 / 48

atida rivojlanib kelgan. odamlar o'z ehtiyojlarini qondirmoq uchun odam aralashmasdanoq tabiat berayotgan mahsuldan ham ko'ra ko‘proq mahsul olish niyatida tevarak-atrof olamni o'zgartirganlar va uni o'zlariga buysundirganlar. o'zgartirmoq va yaratmoq uchun esa istalgan narsani oldindan tasavvur qilish, shunday o'zgartirishga qanday yo‘llar bilan erishishni va uning natijalarini tasavvur qilish lozim bo'lgan. bora-bora odamning xilma-xil ehtiyojlari — ijtimoiy, bilish, estetik va shu kabi ehtiyojlari rivojlana borgan sari xayol ham rivojlana borgan. jamiyatdagi odamlarning ijodiy faoliyatida namoyon bo'layotgan xayol ham ijtimoiy hayot sharoitiga va umumiy madaniy rivojlanish darajasiga qarab, shu jamiyatdagi odamlarning asosiy intilishlariga qarab, alohida xarakter, alohida yo'nalish kasb qilaveradi. 2. xayol qilish jarayoni. xayol tasavvurlarining idrok obrazlaridan va xotira tasavvurlaridan farqi shuki, xayol tasavvurlari tajribamizda orttirilgan obyektlarga ega emas. xo‘sh, odamlarning ongida bu obrazlar qayerdan va qanday qilib paydo bo'ladi, degan savol tug'iladi. albatta, bu obrazlar biror manbaga ega bo'lmay, yo'q narsadan paydo bo'lishi mumkin emas. muayyan bir ehtiyoj mavjud bo'lgan taqdirda …

3 / 48

da yangi tasavvurlar hosil bo'ladi. xayolning spetsifik faoliyati xotira tasavvurlarini o'ziga xos analiz va sintez qilishdan iborat bo'ladi. xayol uchun material bo'ladigan tasavvurlar xayol yaratib berayotgan obrazlarga, ko'pincha, to'liq holda kirmasdan, balki qisman kiradi. shu sababli, xayol jarayonida mavjud tasavvurlarni gavdalantirish bilan birlikda yoki uning ketidan analiz qilish, ya’ni tasavvurlarni bo'lak-bo'lak qilib bo'lish va shu tasavvurlarning ayrim qismlarini hamda elementlarini ajratib olish faoliyati ro'y beradi. so'ngra xayolning sintez qilish faoliyati ro'y beradi. muayyan tasavvurdan ajratib olingan elementlarni boshqa tasavvurlar bilan yoki boshqa tasavvurlarning elementlari bilan qo'shish va bir turkum qilish jarayoni ro'y beradi. mana shunday sintez qilish faoliyatida yangi tasavvur — xayol tasavvuri vujudga keladi. xayolning sintez qiluvchi faoliyatining oddiy shakli agglyutinatsiyadir. agglyutinatsiya — ayrim elementlarni yoki bir necha buyumlarning qismlarini bitta obraz qilib qo'shish va shularning kombinatsiyasidir. masalan, xalq xayolining mahsuli bo'lgan rusalka (suv parisi) obrazi xotin (bosh va gavdasi), baliq (dumi) va yashil suv o‘simligi (sochlari) obrazlaridan yaratilgan. …

4 / 48

«yanchib aralashtirganman» va shu tariqa natasha obrazi kelib chiqqan», — deb yozgan edi. xotira tasavvurlarini qayta ishlash, yangi obrazlar yaratish jarayonida xayol faoliyati tasavvur qilinadigan buyumlarni kattalashtirishda yoki kichraytirishda ifodalanishi mumkin. bu kattalashtirish yoki kichraytirish ba’zi hollarda buyumning hamma qismlariga nisbatan mutanosib, proporsional bo'lishi mumkin. chunonchi, rus ertaklarida pahlavonlarni «qad ko'targan daraxtdan baland, sayr qilib yurgan bulutdan sal past» qilib ko'rsatiladi. mahmur «qozi muhammad rajab to'g'risida...» nomli hajviy she’rida qozi muhammadning bo'yini terakka o'xshatib, «bo'yi chunonam uzunki, misli terak, osmon shipiga ilsang bo'ladi tirgak» deydi. sviftning «gulliverning sayohati» romanidagi juda katta odamlar bilan liliputlarning obrazlari mana shunday obrazlardir. o'zbek xalq ertaklaridagi «boshi bulutga tegadigan pahlavonlar» yoki «kichkina mitti xonxo'jani yiqitti» so'zlarida ifodalangan yoki ertakdagi “no’xat polvon” obrazlari ham shunday obrazlardir. kattalashtirish yoki kichraytirish mutanosib bo'lmasligi, proporsional bo‘lmasligi ham mumkin, xayol jarayonida buyumning faqat ayrim qismlarigina kattalashtirilishi yoki kichraytirilishi mumkin. buyumning faqat bir qismini bunday kattalashtirish yoki kichraytirishni aksentirovka deyiladi. aksentirovka, …

5 / 48

ning xarakterli xususiyati yana shuki, u bevosita vaziyatdan «ajralib» chiqa oladi va makon hamda zamon jihatidan hozirgi vaziyatdan uzoqlashgan yangi vaziyatga «o‘ta oladi». shuning uchun ham ko'pincha «xayol osmonida sayr qilib yurish kabi bir narsa»,— deb gapiradilar. xayol faoliyati tufayli biz, hozirgi paytda bizning oldimizda bo'lmagan narsalarning obrazlarini yaratamiz. biz bu obrazlarni uzoq o'tmishga nazar tashlab, tarixiy voqealarni, tarixiy shaxslarni tasavvur qilib yaratishimiz yoki kelajakka — ertagi, bundan bir yil, besh yil va yuz yillar keyingi davrga - o'z turmushimizning kelajagiga nazar tashlab, o'z kelajagimizning obrazlarini va ideallarini yaratishimiz mumkin. biz jahonning hamma mamlakatlarini xayolimizda kezib chiqib, geografik obyektlarning obrazlarini yaratamiz, yulduzlar va planetalar hamda raketalarda bo'lishi mumkin bo'lgan hayotni tasavvur qilib, yulduzlar olamida kezamiz. xayolning bunday «ko'chish» qobiliyatining qay darajada o'sganligi xayolning nechog'li keng va boy bo'lishini ko'rsatadi. xayol jarayonlaridagi odam tafakkuri katta o'rin oladi. biror yangi obraz yoki tasavvurlar sistemasini yaratishda odamning o'ylab qo'ygan biror murodi amalga oshiriladi, …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xayol haqida ma'lumotlar"

шахс иқтисодий ижтимоийлашувига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омиллар 19.00.05 – ижтимоий психология, этнопсихология mavzu: xayol (fantaziya) 9 - ma’ruza reja: 1. xayol to‘g‘risida umumiy tushuncha. 2. xayol qilish jarayoni. 3. xayol turlari. 4. xayol qilishdagi individual farqlar. 5. xayolning ahamiyati. 6. xayolning o‘sishi. 1.xayol to’g’risida umumiy tushuncha. bizning ongimizda o'zimiz ilgari idrok qilgan obyektlar to‘g‘risidagina emas, shu bilan birga, biz idrok qilmagan obyektlar (narsalar, voqealar, shaxslar, joylar va shu kabilar) to‘g‘risida ham tasavvurlar bor. masalan, garchi biz antarktikada, janubiy qutbda bo'lmagan, mirniy pasyolkasidagi tadqiqotchilarning hayotini va ishini ko‘rmagan bo‘lsak ham, lekin ular haqida bizning tasavvurimiz bor. vatanimizning uzoq o'tmishidagi...

This file contains 48 pages in PPT format (329.0 KB). To download "xayol haqida ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: xayol haqida ma'lumotlar PPT 48 pages Free download Telegram