sezgilar to'g'risida umumiy tushuncha

PPT 59 стр. 366,0 КБ Бесплатная загрузка

59 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 366,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 59

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 59

шахс иқтисодий ижтимоийлашувига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омиллар 19.00.05 – ижтимоий психология, этнопсихология 4-mavzu: sezgilar to'g'risida umumiy tushuncha reja: 1. sezgilar haqida umumiy tushuncha. 2. sezgi turlari. 3. bilishda sezgilarning ahamiyati. tevarak-atrofimizda bo‘lgan va bizga ta’sir etib turadigan narsa va hodisalarning xilma-xil xossalari bor. bu xossalar ko‘ruv, eshituv, tuyg‘u organlari va shunga o'xshash sezgi organlari yordami bilan ongimizda bevosita aks etadi. sezgi organlarimizga ta’sir etadigan narsalardagi ayrim xossalarning miyamizda shu tariqa bevosita aks etishi sezgi deb ataladi. biz qizil, yashil ranglarni, shirin, achchiq ta’mlarni, og‘ir-yengilni, issiq-sovuqni va shu kabilarni sezamiz. sezgi organiga ta’sir etib, sezgini vujudga keltiradigan har bir narsa (yoki hodisa) qo‘zg‘ovchi deb ataladi, uning ta’siri esa qo‘zg‘alish deb yuritiladi. sezish jarayoni quyidagicha ro‘y beradi: 1) narsa yoki hodisalar sezgi organlariga (retseptorga) ta’sir etib, tegishli sezuvchi nervning chekka (periferi) uchlarini qo‘zg‘aydi; 2) shu yerda kelib chiqqan qo‘zg‘alish o‘sha nervning o‘tkazuvchi yo‘li orqali bosh miya po‘stining tegishli markaziy hujayralar sistemasiga o‘tadi; …

2 / 59

uzur qiladi. ba’zi sezgilarda hissiy ton juda kuchli bo’ladi. masalan, ortiqcha to‘yish, ochiqish, og'riq sezgilari shundaydir. 2. sezgi turlari sezgilar xilma-xil bo’ladi. turli-tuman sezgini qaysi sezgi organlari yordami bilan hosil qilsak, ularni o'sha organlarga qarab odatda, quyidagi turlarga, ya’ni ko'rish sezgilari, eshitish sezgilari, hid bilish sezgilari, ta’m (maza) bilish sezgilari, teri sezgilari, muskul-harakat sezgilari va organik sezgilarga ajratiladi. sezgi organlari qayerda ekanligiga va qayerdan qo'zg'alishiga qarab, ularni uch guruhga ajratish mumkin: 1)eksteroretseptorlar, 2)proprioretseptorlar va 3) interoretseptorlar. eksteroretseptorlar organizmning sirtida bo’ladi — ko'rish, eshitish, hid bilish, ta’m (maza) bilish, teri sezgisi, muskul harakat sezgisi va organik sezgi organlari shu jumladandir. bu a’zolar tashqi sezgi a’zolari deb ataladi. organizmimizdan tashqaridagi narsa va hodisalarning xossalari ana shu a’zolar yordami bilan aks ettiriladi. shu a’zolar orqali kelib chiqadigan sezgilar (ko'rish, eshitish sezgilari va hokazo) eksterioretseptiv sezgilar deb ataladi. proprioretseptorlar muskul, pay va boylamlarda bo’ladi. organizmimiz va undagi ayrim a’zolarning turli harakatlarini va vaziyatini ana …

3 / 59

zma orqali o'tib, singanda hosil bo’ladigan ranglar xromatik ranglar deb ataladi. xromatik ranglar kamalak ranglari bo'lib, bunga qizil, zarg‘aldoq, sariq, yashil, havorang, ko‘k va binafsha ranglar kiradi. bu ranglarning turlari nihoyatda xilma-xil bo'lib, juda ko'pdir. oq rang bilan qora rang, shuningdek, xilma-xil hamma kulranglar axromatik ranglar deb ataladi. ko‘rish sezgilarining organi - ko'zdir. bu organ ko'z soqqasi bilan undan chiqadigan ko'ruv nervidan iborat. ko'z soqqasida uchta parda, ya’ni: tashqi, tomirli va to'r parda bor. tashqi pardaning tiniqmas (oq) qismi sklera (qotgan yoki qattiq parda) deb ataladi. tashqi pardaning oldingi birmuncha qavariq qismi tiniq (muguz) parda deb ataladi. tashqi pardaning orqasida tomirli parda bor. tomirli pardaning oldingi qismi rangdor parda deb ataladi. rangdor pardaning rangiga qarab, kishilarning ko'k ko'z, qo'y ko'z, qora ko'z deb ataymiz va hokazo. rangdor pardaning o'rtasida yumaloq teshik bor, qorachiq deb ataladigan ana shu teshikdan ko'zning ichiga yorug'lik nurlari o'tadi. yorug'likning oz�ko'pligiga qarab, qorachiq kengayishi va torayishi …

4 / 59

'linadi. oddiy tovushlar tonlar (yoki mikrotovushlar) deb ataladi, masalan, kamertonni jaranglatganimizda tonni sezamiz. ohangli tovushlar murakkab tovush bo'lib, ular bir necha tondan tarkib topadi. shu tonlardan biri asosiy ton bo'lib, tovushning balandligini va kuchini belgilab beradi, boshqalari birga qo'shiluvchi tovushlar bo'lib, obertonlar deb ataladi. obertonlar turli asboblardan, masalan, royal, skripka, gitaradan chiqadigan bir xil balandlikdagi tovushlarning o‘ziga xosligini belgilaydi. tovushlarning ana shu tariqa o‘ziga xosligi tembr deb ataladi. nutq tovushlari ohangli tovushlar (asosan, unli tovushlar) bilan shovqinlardan iborat (shovqinlarda undosh tovushlar ko‘proq bo'ladi). eshitish sezgilari organi quloq bo'lib, u uch qismdan: tashqi quloq, o‘rta quloq va ichki quloqdan iboratdir. tashqi quloq — quloq suprasi bilan eshituv yo‘lidan iborat. tashqi quloq havo to‘lqinlarini yig'uvchi karnay desa bo'ladi. tashqi quloq bilan o'rta quloq o'rtasida bir parda bor, u nog‘ora parda yoki o'rta quloq pardasi deb ataladi. o‘rta quloq — nog'ora parda va unga yopishgan uchta suyakcha: bolg'acha, sandon va uzangidan iborat. nog'ora …

5 / 59

ariga o'xshaydi. asosiy membranani yuqori tomondan maxsus tayoqchasimon hujayralar berkitib turadi, bu hujayralar kortiy duralari deb ataladi. asosiy membrananing tolalari endolimfaga eng ingichka qillari botib turadigan maxsus hujayralar yordami bilan kortiy duralari orqali eshitish nerviga bog'lanadi. eshitish markazlari bosh miya po'stining chekka bo'lagidadir. � � eshitish sezgilarining fizik sababi - havo to'lqinlarining harakati bo'lib, bu havo to'lqinlari tovush chiqaruvchi jismlar tebranganda hosil bo'ladi. musiqiy tovushlar to'lqinlarning tekis, ritmik harakatlari natijasida hosil bo'ladi, shovqinli tovushlar esa to'lqinlarning notekis harakatlaridan tug'iladi. tovush balandligi asosiy tonning balandligi bilan belgilanadi. ton balandligi tovush to'lqinlarining vaqt birligi hisobi bilan tezlik darajasiga (chastotasiga) bog'liq. tovush chiqaruvchi jismlar tebranish tezligi (chastotasi) qancha ko'p bo'lsa, eshitiladigan tovush shuncha yuqori bo'ladi. sekundiga 16-20 dan tortib 20000-22000 tebranish bo'lganda odam qulog'i tonlarni seza oladi. sekundiga 100 dan tortib, 5000 gacha tebranuvchi o'rtacha balandlikdagi tonlarning farqi, ayniqsa, yaqqol seziladi. musiqa asboblari (royal) soniyasiga 20 dan tortib, 4200 gacha tebranish doirasida 7 …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 59 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sezgilar to'g'risida umumiy tushuncha"

шахс иқтисодий ижтимоийлашувига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омиллар 19.00.05 – ижтимоий психология, этнопсихология 4-mavzu: sezgilar to'g'risida umumiy tushuncha reja: 1. sezgilar haqida umumiy tushuncha. 2. sezgi turlari. 3. bilishda sezgilarning ahamiyati. tevarak-atrofimizda bo‘lgan va bizga ta’sir etib turadigan narsa va hodisalarning xilma-xil xossalari bor. bu xossalar ko‘ruv, eshituv, tuyg‘u organlari va shunga o'xshash sezgi organlari yordami bilan ongimizda bevosita aks etadi. sezgi organlarimizga ta’sir etadigan narsalardagi ayrim xossalarning miyamizda shu tariqa bevosita aks etishi sezgi deb ataladi. biz qizil, yashil ranglarni, shirin, achchiq ta’mlarni, og‘ir-yengilni, issiq-sovuqni va shu kabilarni sezamiz. sezgi organiga ta’sir etib, sezgini vujudga keltiradigan har b...

Этот файл содержит 59 стр. в формате PPT (366,0 КБ). Чтобы скачать "sezgilar to'g'risida umumiy tushuncha", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sezgilar to'g'risida umumiy tus… PPT 59 стр. Бесплатная загрузка Telegram