milliy dinlar

DOC 13 pages 140.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 140.0 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

2-mavzu 2-mavzu. milliy dinlar reja 1. yahudiylik dinining yuzaga kelishi. 2. yahudiylik dinining muqaddas kitobi, ta'limoti, an'ana va marosimlari. 3. markaziy osiyoda yahudiylik. 4. vedalar. braxmanlik. hinduiylik, jayniylik. sikxiylik ta'limoti va manbalari. 5. konfutsiylik ta'limoti va uning xitoy milliy diniga aylanish jarayonlari. 6. daochilik – falsafiy ta'limot. “dao” tushunchasi tahlili. 7. sintoiylik. yapon xalqi an'analari. kami kulti tayanch tushunchalar:iudaizm, dovud, tavrot, falastin, iosif, yaxve, yakkaxudolik, navuxodonosor, muso, markaziy osiyoda yaxudiylik, vedalar, braxmanlik, hinduiylik, jaynizm, sikxiylik, konfutsiylik, daosizm, dao tushunchasi, sintoiylik, an’ana, kami culti yahudiylik dinining yuzaga kelishi. iudaizm dini falastinda miloddan avvalgi ii ming yillikning oxirlari – i ming yillikning boshlarida vujudga kelgan. «iudaizm» atamasi yahudiy qabilalar ittifoqiga kirgan (ruvit, simon, levin va iuda singari) 12 qabilaning eng kattasi nomidan olingan. miloddan avvalgi x asrda ular iuda qabilasi atrofida birlashtirilgan. qabila vakili dovud isroil-yahudiy davlatining podshohi lavozimini egallagan. miloddan avvalgi xiii asrda yahudiy ko‘chmanchi qabilalari falastinga bostirib kelishiga qadar totemizm, …

2 / 13

i bilan quddusdagi iudaizmning bosh ibodatxonasi vayron qilingan. yahudiylarning bir qismi mesopotamiyaga majburan ko‘chirilgan. isroilda mustaqillik uchun kurash boshlangan. iudaizm dini yahudiylarning davlat mustaqilligini qayta tiklash va majburan ko‘chirib yuborilgan yurtdoshlarini vataniga qaytarish uchun kurashida (diaspora) mafkura vazifasini bajargan. shu vaqtdan boshlab yakkaxudolik g‘oyasi yahudiylarni birlashtiruvchi diniy mafkura sifatida jamiyatda mustahkamlangan. 2. yahudiylik dinining muqaddas kitobi, ta'limoti, an'ana va marosimlari. iudaizm dini aqidalari va marosimlari muqaddas manbalarda bayon qilingan. ular muqaddas bitiklar (tanak) va muqaddas rivoyatlar (talmud – qadimgi yaxudiy tilida lameyd – o‘rganish degan ma’noni anglatadi)ga bo‘linadi. tanak – xristianlikning muqaddas kitobi injil (bibliya)ning eski ahd qismiga kiritilgan. tanak manbalarda tavrot deb qayd etiladi. tavrot miloddan avvalgi x–v asrlarda yozilgan va quyidagi kitoblardan iborat: borliq, chiqish, loviy, sonlar, ikkinchi qonun. miloddan avvalgi v asrda muqaddas bitik yagona to‘plam sifatida dastxat qilingan. tavrotning qismlarida yaxvening yagonaligi, olamning yaratilishi, adam va yevaning jannatdan quvilganligi, ularning avlodlarini sarguzashtlari hamda xudo bilan murakkab …

3 / 13

boqiy hayotga hukmron ilohiy jamiyatni qurish messiyasini bajaruvchi xalq mas’uliyati yuklatilganligi aqidasi mavjud. binobarin, unga asoslanib ravvinlar (qadimgi yahudiy tilida rabbi – mening ustozim degan ma’noni anglatadi), ya’ni ruhoniylar miloddan avvalgi 444 yilda yahudiylarning boshqa xalqlar bilan quda-andachilik munosabati o‘rnatishini taqiqlovchi qonun qabul qilinishiga erishganlar. masalaning diqqatga sazovor jihati shundaki, bir tomondan, bu qonun yahudiylarni boshqa xalqlarga qarshi qo‘yish (hatto ularning ta’qibi)ga sabab bo‘lsa, ikkinchi tomondan, xalqni qiyin sinovlarni yengib o‘tish yo‘lida jipslashtiruvchi vosita vazifasini bajargan. yaxve musaga sinay tog‘ida «ahdnoma» bergan. ahdnomaning mazmuni tavrotning «chiqish» va «ikkinchi qonun» qismlarida qayd etilgan. u o‘nta diniy aqidalar, axloqiy-huquqiy normalardan tuzilgan. ular quyidagilardan iborat: 1) faqat yaxvega sig‘inish; 2) yaxvedan boshqa osmondagi, yerdagi, suvdagi yoki undan pastda turgan narsalar va mavjudotlarni ilohiylashtirmaslik, ularning butlarini yaratmaslik va sig‘inmaslik; 3) xudoning nomini besabab tilga olmaslik; 4) haftaning olti kunida ishlab, shanba kunida xudoga sig‘inishni unutmaslik (zero, xudo dunyoni olti kun davomida yaratib, yettinchi kunida …

4 / 13

olish uchun kurashi davri bo‘lsa kerak. iudaizmning muqaddas rivoyatlari talmud (qadimgi yahudiy tilidagi lameyd so‘zidan olingan bo‘lib, o‘rganish, tahlil qilish degan ma’nolarni anglatadi) hisoblanadi. diaspora davrida tavrotning matnlariga sharhlardan tuzilgan. miloddan avvalgi ii–i asrlarda talmud og‘zaki an’ana shaklida yoyila boshladi. milodiy iii–v asrlarda dastxat qilingan. jinoiy va fuqaroviy munosabatlarni tartibga soluvchi qonunlar, axloq normalari, diniy aqidalar va qoidalarning sharhlari, oilaviy va shaxsiy hayot masalalari yuzasidan maslahatlardan tuzilgan. diniy aqidalarni tafsir qilish keyingi davrlarda ham davom ettirilgan. o‘rta asrlarda iudaizm o‘zining eski mazmunini saqlab qolgan holda biroz o‘zgargan. xi–xii asrlarda iudaizmda hukmronlik qilgan ravvinlar uning ko‘p tomonlarini qayta ishlab chiqqanlar. o‘rta asrning ko‘zga ko‘ringan faylasuflaridan biri bo‘lgan ravvin maymond iudaizmning 13 ta asosiy aqidasini tuzib chiqqan. ular quyidagilardan iborat: 1) olamni yaratuvchi xudo bor; 2) u bitta; 3) u jismsiz; 4) u ibtidosiz; 5) faqat xudoning bir o‘ziga sig‘inish kerak; 6) tabiiy sir – haqiqat; 7) muso payg‘ambarlarning eng ulug‘i; 8) …

5 / 13

an vaqtdan boshlaboq iudaizmning yahudiy xalqi «xudoning arzandasi» degan da’vosini bayroq qilib olgan. sionizm o‘zaro bog‘langan ikkita maqsadni ishlab chiqib, ularni izchil amalga oshirib kelmoqda. bu maqsadlar quyidagicha: 1) tarixiy sabablarga ko‘ra turli tomonlarga ketib, o‘sha joylarda ko‘p asrlardan buyon yashayotgan yahudiylarni o‘z yurtlariga, ya’ni ajdodlarining vataniga qaytarib kelish va isroil davlatini yer yuzidagi jannatga aylantirishga xizmat qildirish; 2) agar shaxs yahudiy millatiga mansub bo‘lsa-yu, ammo yashab turgan joyidan isroilga ko‘chib kela olmasa, uni o‘sha yerdan turib isroilni iqtisodiy, siyosiy, ma’naviy va harbiy jihatdan qo‘llab-quvvatlashga hissa qo‘shishga da’vat qilish. iudaizmda yahudiylarning kundalik turmushi bilan bog‘liq munosabatlarni tartibga solishga katta e’tibor beriladi. masalan, har bir dindor taom iste’mol qilish, jinsiy munosabatlar, jamoat joylari, ibodatxonalardagi xulq-atvor qoidalari va hokazolarni tartibga soladigan 365 ta taqiq va 248 ta buyruqlarni yoddan bilishi kerak. mazkur dinda diniy bayramlarga alohida e’tibor beriladi. ularning asosiylari quyidagilardan iborat: shabbat (shanbalik) – dam olish kuni va bunda har qanday …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy dinlar"

2-mavzu 2-mavzu. milliy dinlar reja 1. yahudiylik dinining yuzaga kelishi. 2. yahudiylik dinining muqaddas kitobi, ta'limoti, an'ana va marosimlari. 3. markaziy osiyoda yahudiylik. 4. vedalar. braxmanlik. hinduiylik, jayniylik. sikxiylik ta'limoti va manbalari. 5. konfutsiylik ta'limoti va uning xitoy milliy diniga aylanish jarayonlari. 6. daochilik – falsafiy ta'limot. “dao” tushunchasi tahlili. 7. sintoiylik. yapon xalqi an'analari. kami kulti tayanch tushunchalar:iudaizm, dovud, tavrot, falastin, iosif, yaxve, yakkaxudolik, navuxodonosor, muso, markaziy osiyoda yaxudiylik, vedalar, braxmanlik, hinduiylik, jaynizm, sikxiylik, konfutsiylik, daosizm, dao tushunchasi, sintoiylik, an’ana, kami culti yahudiylik dinining yuzaga kelishi. iudaizm dini falastinda miloddan avvalgi ii ming yillikni...

This file contains 13 pages in DOC format (140.0 KB). To download "milliy dinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy dinlar DOC 13 pages Free download Telegram