тибет тоғлиги

DOC 90,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404130843_51213.doc тибет тоғлиги тибет тоғлиги табиий шароити жуда ҳам ўзига хос бўлган табиий географик областдир. табиатнинг бир бутунлиги, даставвал, орографик яхлитлигига боғлиқ. тибет дунёдаги энг катта ва энг баланд тоғлик бўлиб, уни баланд тизма тоғлар ўраб ва осиёнинг бошқа қисмларидан ажратиб туради. тибет тоғлигининг шимолий чегараси куньлунь системасига кирувчи тоғ тизмаларининг этаги ҳисобланади. жанубда ва жануби-ғарбда тоғликнинг чегараси ҳимолай тоғларининг шимолий этаги бўйлаб ўтади. шимоли-ғарбда тибетни помир-қорақурум тоғ тугуни ўраб олган. тоғликнинг шарқий чегараси деб синатибет тоғларининг шарқий этаги қабул қилинган. бу жуда катта территориянинг ҳамма қисми учун катта абсолют баландлик ва тоғ чўл ҳамда тоғ чала чўл ландшафтларининг энг кенг тарқалганлиги хосдир. тибет тоғлиги палеозой, мезозой ва кайнозой бурмали ҳосилаларидан таркиб топган, лекин рельефининг таркиб топишида неоген ва антропоген даврларида рўй берган вертикал ҳаракатлар энг ,муҳим роль ўйнаган. кайнозой эраси ўрталарида ҳозирги тибет тоғлиги ўрнида баландлиги денгиз сатҳи билан тенг бўлган территория мавжуд эди. умумий кўтарилиш тибет тоғлиги билан …

қопламлари вужудга келди. бу музлар эриши натижасида кўпдан-кўп кўл котловиналари сувга тўлди. шундан кенинги иқлимнинг қурғоқчиллашиши натижасида кўллар майдони қисқариб, улар суви шўрланди. тибет тоғлиги аввало структураси (тузилиши) ва рельефига кўра каттагина ички тафовутларга эга. марказий ва ғарбий тибет (чангтан) ўрта ҳисобда 4500- 5000 метрдаги бир хил баландликда кўтарилган бўлиб, тепалари силлиқланиб қолган тоғ тизмалари ҳамда ғовак жинслар билан тўлган ёки оқмас кўллар эгаллаган тектоник ботиқлардан иборат бир хил манзарали жойдан иборат. шарқий тибет (сикан) учун эса ер юзасининг кескин тектоник ва эрозион парчаланиб кетганлиги хосдир. параллел жойлашган баҳайбат тоғ тизмаларини жуда катта дарасимон водийлар бир-биридан ажратиб туради. бу водийларда материкнинг энг катта дарёлари-хуанхэ, янцзи, меконг оқади. шарқий тибетнинг шимолий қисми совет географик адабиётида синатибет тоғлари номи билан юритилади. юқори янцзи водийсидан жанубга томон унча баланд бўлмаган, лекин рельефи жуда парчаланиб кетган юньнань тоғлиги бошланади. бу тоғлик шарқда пасаяди ва шарқий осиё территориясида давом этади. тибет тоғлигида гейзерлар ва қайноқ …

арёси ирмоқларидан бирининг водийсида 3650 м баландликда лхаса шаҳри жойлашган. тибет жуда баландда ва атрофи тизмалар билан ўралган бўлганлигидан ёғин кам ёғади, ҳаво қуруқ, сийрак бўлади, ҳаво сийраклигидан йилнинг катта қисми совуқ келади, температура кескин ўзгариб туради, кучли шамоллар тез-тез бўлиб, кўпнича бўроиларга айланади. иқлимнинг бу барча хусусиятлари тибетнинг ички, асосан шимолий, ғарбий ва марказий районларида кўзга айниқса яққол ташланиб туради. тибетга ўрганмаган киши учун бу ернинг сийрак ҳавоси кишига жуда оғир таъсир қилади, аммо маҳаллий аҳоли ҳамда ҳайвонот дунёси бунга яхши мослашиб олган. ўлканинг катта қисми учун хос бўлган ҳавонинг қуруқлиги ҳам организмга ёмон таъсир кўрсатади. ҳавонинг қуруқлиги таъсирида баъзи ўсимликлар шу даражада ,қуриб қоладики, қўл теккизилса, кукун бўлиб қстади. қишда ҳаво қуруқ бўлиши билан бирга жўда совуқ бўлади, натижада ундан маҳаллий аҳоли ҳам катта зарар кўрадитери ва тирноқлар ёрилиб-ёрилиб кетади. ёғин миқдори тибетнинг ғарбий қисмида 250 мм дан ошмайди, ёғин бутун ёз ойларида кўпинча қор тарзида ёғади. илиқ …

бетнинг жанубида ўлканинг энг сернам ва илиқ районлари жойлашган. лхасада йиллик ёғин миқдори 500 мм га яқин. лекин ёғин миқдори йилдан-йилга ўзгариб туради. ёз ойларининг ўртача температураси +16, +17°с, қиш ойларининг ўртача температураси 0°с атрофида бўлади. жануби-шарққа борилган сари температура деярли ўзгармайди, лекин йиллик ёғин миқдори 800- 1000 мм гача кўпаяди. тибет тоғлигининг айрим қисмлари рельефи ва иқлимидаги тафовутлар уларнинг оқар сувларида, тупроқлари, ўсимликлари ҳамда ҳайвонот дунёсининг турларида ўз ифодасини топган. бироқ тибет территориясида таркиб топган иқлимдаги тафовутларнинг энг муҳим оқибати дарёлардаги фарқдир. тибетнинг антропоген даврида иқлими қуруқлашган ғарбий, шимолий ва марказий районларида дарёлар қуриган, камайиб кетган ва ало-ҳида-алоҳида ички оқим ҳавзаларига бўлиниб қолган. ўлканинг осиёнинг энг йирик дарёлари бошланадиган шарқий ва жанубий қисмлари тинч ва ҳинд океанлари ҳавзаларига қарайди. тибет тоғлигида қолдиқ кўллар кўп бўлиб, улардан кичик дарёлар бошланиб, бошқа кўлларга қуйилади. кўп кўлларнинг суви шўр, ўзлари саёз, сув сатҳи фаслдан-фаслга ва йилдан-йилга анчагина ўзгариб туради. деярли барча кўлларнинг …

ти-бет тоғлигининг шарқий қисми учун айниқса хосдир, бу ерда ер юзаси чуқур даралар билан жуда ўйилиб кетган. тибетнинг энг серсув дарёси-юқори брахмапутра (цанг-по), бу дарёда 3000-3500 м баландликда кема қатнаши мумкин. цангпо водийси тибетдаги қадимги маданият ва деҳқончилик маркази. иқлим қурғоқчил бўлганлиги сабабли тибетда қор чизиғи жуда баландда-5500 ва ҳатто 6000 м (экватордагидан ҳам баланд)да жойлашган бўлса ҳам музликлар, айниқса ғарбда ва жанубда кўп. жанубда музликларнинг кўп бўлишига баландликдан ташқари ёғин миқдорининг кўплиги ҳам ёрдам беради. шарққа томон борган сари тоғларнинг пасайиши билан бирга музликлар sa доимий қорлар миқдори ҳам камаяди. тибетнинг бир хил манзарали баланд тоғ қуруқ даштлари, ўтлоқлари ва чўллари орасида музликлар, доимий қорлар, кўл ва шўрхоклар оқ ёки ҳаво ранг доғлар каби кўзга ташланиб туради. фақат шарқий ва жанубий районларда ёғин миқдорининг кўпайиши билан водийларда ўрмонлар ва бой маданий ўсимликлар пайдо бўлади. лекин бу районларда ҳам сувайирғичлар бир хил манзараси билан дарё водийларидан кескин ажралиб туради. тибетнинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тибет тоғлиги"

1404130843_51213.doc тибет тоғлиги тибет тоғлиги табиий шароити жуда ҳам ўзига хос бўлган табиий географик областдир. табиатнинг бир бутунлиги, даставвал, орографик яхлитлигига боғлиқ. тибет дунёдаги энг катта ва энг баланд тоғлик бўлиб, уни баланд тизма тоғлар ўраб ва осиёнинг бошқа қисмларидан ажратиб туради. тибет тоғлигининг шимолий чегараси куньлунь системасига кирувчи тоғ тизмаларининг этаги ҳисобланади. жанубда ва жануби-ғарбда тоғликнинг чегараси ҳимолай тоғларининг шимолий этаги бўйлаб ўтади. шимоли-ғарбда тибетни помир-қорақурум тоғ тугуни ўраб олган. тоғликнинг шарқий чегараси деб синатибет тоғларининг шарқий этаги қабул қилинган. бу жуда катта территориянинг ҳамма қисми учун катта абсолют баландлик ва тоғ чўл ҳамда тоғ чала чўл ландшафтларининг энг кенг тарқалганлиги хосдир. ти...

Формат DOC, 90,5 КБ. Чтобы скачать "тибет тоғлиги", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тибет тоғлиги DOC Бесплатная загрузка Telegram