elementar fizika

PPTX 12 pages 443.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 443.3 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

elementar fizika bajardi:qurbonbekov xasan tekshirdi: farmonov o’tkir mavzu:shredinger tenglamasi. 1 1. shredinger hayoti. 2. shredinger tenglamasi. 3.shredinger atom modelining xususiyatlari. reja: . shredinger hayoti hikoya qilinishicha, 1926-yilda avstriyalik nazariyotchi fizik ervin shryodinger syurix shahrida tashkillangan xalqaro ilmiy seminarda mikrodunyodagi obyektlar tabiatiga ko‘ra zarracha emas,balki to‘lqin xossalarini namoyon qilishi haqidagi g‘alati g‘oyalar haqida ma'ruza o‘qiydi. uning fikrlari aksariyat fiziklar uchun anglash qiyin bo‘lgan uydirma singari yangragan. masalaning asl mohiyatidan bexabar ba'zi ham kasblari esa shryodingerni ochiqchasiga kalaka qilishga ham jazm qilishgan. chunonchi, seminarda hozir bo‘lgan keksa fizik-akademiklardan biri so‘z olib, "shryodinger, nahotki aytayotganlaringizning barchasi bo‘lmag‘ur safsata ekanini o‘zingiz sezmayapsiz? yoki bizlarni to‘lqinlarni to‘lqin tenglamalari orqali ifodalanishini bilmaydi deb o‘ylaysizmi?" - deb kesatiq qilgan ekan zamonaviy fizikadagi eng asosiy tenglamalardan biri bo‘lgan mashhur shryodinger tenglamalarining yuzaga kelishi haqida fizik olimlar ichida o‘ziga xos folklor shakllangan. haqiqatan ham, mohiyatiga e'tibor qaratilsa, shryodinger tenglamalari o‘zaro ziddiyatli g‘oyalarni uyg‘unlashtirayotganga o‘xshaydi. aslida ushbu tenglamalar orqali odamzot …

2 / 12

tashilishida zarralar ishtirok etadi. ikkinchi xil energiya tashishda - to‘lqinlar vositachilik qiladi. masalan, kuchli radiouzatkichlar orqali tarqatiladigan radioto‘lqinlarni shunga misol qilib keltirish mumkin. lo‘ndasini aytganda, siz bilan biz yashayotgan makrodunyoda energiya tashish vositalari qat'iy ikki turga bo‘linadi: korpuskulyar va to‘lqin. (korpuskulyar deganda energiyani zarralar, ya'ni, materiya tomonidan tashilishi nazarda tutiladi.) bunday munosabat albatta shryodingerning nafsoniyatiga tekkan va u o‘z g‘oyalarining haq ekanini isbotlash uchun alamzadalik ustiga yanada kuchli ishtiyoq bilan izlana boshlagan. uning maqsadi - zarrachalarning kvant mexanikasi doirasidagi to‘lqin tabiatini matematik tenglama vositasida bayon qilib berish edi. ta'kidlash joizki, olim ushbu vazifani qoyilmaqom qilib uddaladi. . energiyaning to‘lqinlar vositasida tashilishi uchun fizikada tenglamalarning alohida turkumi mavjud. bunday tenglamalar to‘lqin tenglamalari deyiladi. tabiatdagi to‘lqinlarning hech bir istisnosiz, barcha-barchasi, okean suvlari to‘lqinlaridan tortib zilzilalarning seysmik to‘lqinlarigacha, hamda olis galaktikalardan kelayotgan radioto‘lqinlar ham aynan to‘lqin tenglamalari orqali ifodalanadi. biz bu izohni keltirishimizdan maqsad, subatom olamiga taalluqli fizik hodisalarni, shu jumladan, kvant dunyosidagi …

3 / 12

nglamasi shredinger tenglamasi— kvant mexanikaning asosiy tenglamasi. e. shredinger taklif qilgan (1926). kvant mexanikada mikrozarra (electron neytron atom yadro va boshqalar ) ning holati to’l- qin funksiya yoki ksifunksiya (v) bilan tavsiflanadi. shredinger tenglamasi oldindan ma’lum bo’lgan munosabatlar- dan nazariy keltirib chiqarilmaydi. balki uni boshlang’ich asosiy deb hisoblab, uning to’g’riligini undan kelib chiqadigan natija- larning tajriba ma’lumotlariga juda aniq mos tushishi bilan isbotlanadi. tushunish osonroq bo‘lishi uchun, bu o‘rinda men shryodinger tenglamasining soddalashtirilgan ko‘rinishini keltirib o‘taman. tenglamaning mazkur sodda ko‘rinishi fizikada "bir o‘lchamli statsionar shryodinger tenglamasi" deyiladi. ehtimollikning tarqalishi uchun to‘lqin funksiyasi yunon alifbosidagi ψ ("psi") harfi bilan belgilanadi va u quyidagi differensial tenglamaning yechimiga teng bo‘ladi: bu yerda: x - masofa; h - plank doimiysi; m - massa, e - zarrachaning to‘liq energiyasi, u esa zarrachaning potensial energiyasi. agar sizga tenglama tushunarsiz bo‘lgan bo‘lsa, buning hecham xijolat bo‘ladigan joyi yo‘q (uni aslida ayrim fizik mutaxassislar ham tushunishmaydi ). shunchaki, …

4 / 12

b chiqdi. -elektronlar doimiy ravishda harakatlanadi, ya'ni atom ichida sobit yoki aniqlangan holatga ega emas. -ushbu model elektronning joylashishini oldindan aytib bermaydi va atom ichida yuradigan yo'lini ham tasvirlamaydi. u faqat elektronni topish uchun ehtimollik zonasini o'rnatadi. -bu ehtimollik sohalari atom orbitallari deb ataladi. orbitallar atom yadrosi atrofida tarjima harakatini tavsiflaydi. -ushbu atom orbitallari har xil energiya darajasi va pastki darajalariga ega va ularni elektron bulutlar orasida aniqlash mumkin. -model yadroning barqarorligini o'ylamaydi, faqat atom ichidagi elektronlar harakati bilan bog'liq bo'lgan kvant mexanikasini tushuntirishni anglatadi. shredinger atom modeli xususiyatlari shredinger atom modeli zamonaviy atom modeli e’tiborigiz uchun raxmat image1.jpeg image2.png image3.png image4.png image5.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 12

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elementar fizika"

elementar fizika bajardi:qurbonbekov xasan tekshirdi: farmonov o’tkir mavzu:shredinger tenglamasi. 1 1. shredinger hayoti. 2. shredinger tenglamasi. 3.shredinger atom modelining xususiyatlari. reja: . shredinger hayoti hikoya qilinishicha, 1926-yilda avstriyalik nazariyotchi fizik ervin shryodinger syurix shahrida tashkillangan xalqaro ilmiy seminarda mikrodunyodagi obyektlar tabiatiga ko‘ra zarracha emas,balki to‘lqin xossalarini namoyon qilishi haqidagi g‘alati g‘oyalar haqida ma'ruza o‘qiydi. uning fikrlari aksariyat fiziklar uchun anglash qiyin bo‘lgan uydirma singari yangragan. masalaning asl mohiyatidan bexabar ba'zi ham kasblari esa shryodingerni ochiqchasiga kalaka qilishga ham jazm qilishgan. chunonchi, seminarda hozir bo‘lgan keksa fizik-akademiklardan biri so‘z olib, "shryodinge...

This file contains 12 pages in PPTX format (443.3 KB). To download "elementar fizika", click the Telegram button on the left.

Tags: elementar fizika PPTX 12 pages Free download Telegram