xududiy majmualarning nazariy asoslari fanining maqsadi va vazifalari

DOC 52.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404125539_50886.doc xududiy majmualarning nazariy asoslari fanining maqsadi va vazifalari reja: 1. fanning asosiy maqsadi 2. hududiy ishlab chiqarish majmualarining ahamiyati 3. hududiy ishlab chiqarish majmuasining asoslari 4. hududiy ishlab chiqarish majmualarining iqtisodiy geografiya fanlari tizimidagi o’rni. iqtisodiy va ijtimoiy geografiya asosini bir qator ilmiy g’oya (kontseptsiya), tushuncha va qonuniyatlar tashkil etadi. jamiyat taraqqiyoti, ijtimoiy-iqtisodiy o’zgarishlar murakkablashib va takomillashib boradi. jumladan, iqtisodiy geografiyaning ob‘ekti avvallari ma‘lum bir mamlakat yoki rayonning xo’jalik va aholisi, ishlab chiqarish kuchlarini joylashishidan iborat bo’lgan bo’lsa, keyinchalik u xo’jalik va aholisining hududiy tarkibi: yoki tizimi, hududiy ijtimoiy-iqtisodiy majmualar (komplekslar) shaklini olmoqda. demak, jamiyat taraqqiyoti, ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi va joylashishidagi jarayonlarni o’rganishni taqozo qilmoqda. shunga mos ravishda bu fanning tadqiqot predmet iva vazifalari ham takomillashib bormoqda. shuni alohida qayd qilish joizki, iqtisodiy geografiya fanlari tizimida xichk fundamental fan hisoblanadi, ya‘ni geografiya fanining bosh fundamental tushunchasi hududiy mehnat taqsimoti, shuningdek, iqtisodiy-geografiya o’rni va boshqalar kiradi. hududiy ishlab chiqarish …

n.kolosovskiy ishlab chiqarishining hududiy majmualari (yoki xiim) tushunchasi iqtisodiy rayon o’rnini egallamasligi kerak, ular iqtisodiy rayonlarning asosini tashkil etadi xolos, deb ta‘kidlangan edi. darxaqiqat, xiim o’zining mazmun va mohiyati jihatidan korxonalarning ma‘lum bir nuqtadagi yoki joydagi turg’un birikmasi sifatida iqtisodiy rayondan sezilarli darajada farq qiladi. biroq turli bosqichdagi iqtisodiy rayonlar ham xiim tarzida qurilsa bo’ladi. masalan, mustaqil respublikamizning farg’ona vodiysi toshkent viloyati hududiy ishlab chiqarish majmualari va boshqalar. shuni alohida ta‘kidlash joizki, xiim qaerda vujudga keladi va har qanday joyning ishlab chiqarish korxonalari birlashmasini hududiy majmua deb atash mumkin? bu yerda xichm shakllanishi va paydr bo’lishiga har tomonlama yondashish kerak, ya‘ni xichm larning mohiyatiga ko’ra har xil bo’lishi mumkin. aks holda, talabalarda har xil tushunmovchiliklar bo’lishi mumkin. har qanday iqtisodiy rayon xo’jaligi o’zining mazmuni va maqsadiga muvofiq har tomonlama (kompleks) rivojlanishi lozim, ana shu nuqtai-nazardan iqtisodiy rayonlar xo’jaligini potentsial xichm sifatida ko’rish mumkin. aniq xichm to’g’risida tassavvurga ega bo’lish uchun …

ing har bir hududiy uyg’unligini ularning texnik-iqtisodiy o’ziga xosligisiz va har bir tarmoqning o’ziga xos joylashish xususiyatlarisiz ko’rib chiqish mumkin emas. shunday qilib, avval tarmoqlarni, so’ngra esa xichm larini o’rganish usuli mantiqan to’g’ri bo’lib, undan foydalanish shartdir. tarmoqlarni iqtisodiy geografiya jihatdan tahlil qilish, o’z navbatida, regional yondashuvlik talab qiladi, bu esa ishlab chiqarishni rayonlashtirish emas, balki o’rganilayotgan tarmoqni ikki tomonlama: ya‘ni ham butun iqtisodiyotni, ham rayonning hichk lari nuqtai-nazardan ta‘riflashni taqozo etadi. o’zbekiston iqtisodiy geografiyasi tarmoqlar va rayonlarni iqtisodiyotda tahlil qilish, ishlab chiqarish kuchlarining turli hududiy tizimlariga e‘tiborni kuchaytiradi. bu tizimlar orasida eng umumlashgani (integrallashgani) hichm dir. demak, hichm-muayyan hududdagi moddiy ishlab chiqaruvni va moddiy ishlab chiqarmaydigan turli sohalarning o’zaro chambarchars bog’liq korxonalari majmuasidir. har bir hichm o’ziga xos tabiiy, iqtisodiy va ijtimoiy sharoiti, iqtisodiy geografik o’rni hamda infratuzilmasi (ishlab chiqarishga xizmat ko’rsatuvchi tarmoqlari) bilan ajralib turadi va bu xususiyatlar hichm doirasida bozor iqtisodiyoti davrida iqtisodiy samaradorlikni ta‘minlaydi. tarkib topayotgan …

lishida taniqli rus iqtisodiy-geografi n.n.kolosovskiyning xizmatlari kattadir. ishlab chiqarishning hududiy birliklari to’g’risidagi ilk bu akademik i.g.aleksandrov mamlakatni elektrlash xaqida fikr bildirgan edi. bu olim va mutaxassis 20-yillarda turli yirik elektr stantsiyalari loyihalashda bevosita ishtirok etib, rayon kombinatlari (rk) to’g’risidagi nazariyasini yaratadi. 30-yillarda esa bu muhim masalani chuqur o’rganib, rayon ishlab chiqarish kombinatlari (richk) barpo etish lozimligini ta‘kidlaydi. keyinchalik n.n.kolosovskiy, i.g.aleksandrov richk to’g’risidagi nazariy ishidan ural, sibir va qozog’iston kabi yirik rayonlar misolida amaliy foydalandi, uni boyitdi vash u asosda o’zining rayon komplekslari (majmualari) to’g’risidagi ilmiy g’oyasini yaratdi. n.n.kolosovskiy 1947 yilda hududiy ishlab chiqarish (aniqrog’i, ishlab chiqarishning hududiy birikmalari yoki komplekslari) mavzusida o’z maqolasini chop ettirdi. uning fikricha, nazariyaning asosiy mohiyatini ma‘lum bir hududda yoki iqtisodiy rayonda ishlab chiqarish korxonalari va aholi punktlari bir-biri bilan bog’liq holda rivojlanishi va joylashishi tashkil etadi. u ishlab chiqarishning hududiy majmuasini iqtisodiy geografiya fanining tarkibiy qismi ekanligini ta‘kidlab, ayni paytda ma‘lum hududda o’rnashgan ishlab chiqarish …

v, o.abdullaev, a.ro’ziev, q.abirqulov, k.n.berdentsev, o.b.otamirzaev, a.s.soliev, sh.n.zokirov, a.m.sodiqov, l.erdonov kabi qator olimlar o’z xissalarini qo’shganlar. ma‘lumki, hududiy mehnat taqsimoti iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning asosiy tushunchasi bo’lib, uning zaminida iqtisodiy rayonlar va hichm lar vujudga keladi. boshqacha qilib aytganda, hududiy mehnat taqsimoti birlamchi, qolgan ikkitasi esa uning natijasi, hosilasidir. n.n.kolosovskiy ishlab chiqarishning hududiy majmualari (yoki hichm) tushunchasi iqtisodiy rayonlar o’rnini egallamasligi kerak, ular iqtisodiy rayonlarning asosini tashkil etadi, xolos deb ta‘kidlagan edi. darxaqiqat, hichm o’zining mazmuni va mohiyati jihatidan, korxonaning ma‘lum bir nuqtadagi yoki joyidagi turg’un birikmasi sifatida iqtisodiy rayonlardan sezilarli darajada farq qiladi. umuman olganda hichk to’g’risida ilmiy nazariya n.n.kolosovskiy yaratgan bo’lib, hozirgi vaqtda ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlantirishda asos bo’lib xizmat qilmoqda. jumladan, hichk larning moddiy texnika asosini, ularning tarkibiy komponentlarini energiya ishlab chiqarish tsikllari (eichk) tashkil etadi. n.n.kolosovskiy fikriga ko’ra har bir tsikl o’zbekistonning biron bir iqtisodiy rayonida navbatma-navbat davom etadigan ishlab chiqarish jarayonlari majmuasidan iborat bo’lib, bunda …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xududiy majmualarning nazariy asoslari fanining maqsadi va vazifalari"

1404125539_50886.doc xududiy majmualarning nazariy asoslari fanining maqsadi va vazifalari reja: 1. fanning asosiy maqsadi 2. hududiy ishlab chiqarish majmualarining ahamiyati 3. hududiy ishlab chiqarish majmuasining asoslari 4. hududiy ishlab chiqarish majmualarining iqtisodiy geografiya fanlari tizimidagi o’rni. iqtisodiy va ijtimoiy geografiya asosini bir qator ilmiy g’oya (kontseptsiya), tushuncha va qonuniyatlar tashkil etadi. jamiyat taraqqiyoti, ijtimoiy-iqtisodiy o’zgarishlar murakkablashib va takomillashib boradi. jumladan, iqtisodiy geografiyaning ob‘ekti avvallari ma‘lum bir mamlakat yoki rayonning xo’jalik va aholisi, ishlab chiqarish kuchlarini joylashishidan iborat bo’lgan bo’lsa, keyinchalik u xo’jalik va aholisining hududiy tarkibi: yoki tizimi, hududiy ijtimoiy-iqtisodiy m...

DOC format, 52.5 KB. To download "xududiy majmualarning nazariy asoslari fanining maqsadi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: xududiy majmualarning nazariy a… DOC Free download Telegram