rashod nuri guntekinning “choliqushi” asari tahlili

PPTX 26 sahifa 1,4 MB Bepul yuklash

26 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,4 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 26

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 26

rashod nuri guntekinning “choliqushi” asari tahlili rashod nuri guntekinning “choliqushi” asari tahlili 412-guruh talabasi mamadiyorova zebo rashod nuri guntekin rashod nuri guntekin (1892, istanbul — 1956, london) — turk yozuvchisi, dramaturg, tarjimon, adabiyotshunos. dastlabki asarlari („eski oshna“, 1917; „xanjar“, 1918; „sirli qoʻl“, 1921 va boshqalar)da kiborlar jamiyatiga xos illatlar fosh etilgan. yozuvchining mashhur asarlaridan biri „choliqushi“ (1922) romanida turk qishloqlarining yorqin manzarasi chizilgan, asar qahramonlari hayoti, sarguzashtlari tasvirlangan. yozuvchining eng mashhur asari hisoblangan ushbu roman 1922-yilda “vaqt” gazetasida bo‘lim-bo‘lim e’lon qilina boshlangan. asar birinchi marta 1923-yilda kitob holida chop etilgan. yozuvchining o‘zgartirishlaridan keyin 1937-yilda “choliqushi” romani mukammal holga keltirilgan. “choliqushi” ishqiy mavzuda yozilgan asar bo‘lishi bilan birgalikda o‘sha davrning ijtimoiy muammolariga mohirona tanqidiy yondasha olgan roman sifatida ham muhimdir. “choliqushi” turkiyada yangi va modern davrning boshlanishini ifodalagan asar hisoblanadi. choliqushi janri: roman muallif ijodiy metodi: realizm asarning tematik tasnifi ijtimoiy-psixologik asar mavzusi asarda bosh qahramon feridening boshidan o`tkazgan kechinmalari hamda …

2 / 26

mana shu kechinmalarga g`ururi, nafrati, qaysarligi sabab qilib olingan. asar sarlavhasi asarning bosh qahramoni bo`lmish feride tabiatan ozod erkin bo`lib yashashni xohlaydigan mard, jasur obraz sifatida talqin qilingan. shuning uchun ham yozuvchi ushbu asarni “choliqushi” deb nomlagan. portret va personaj tasviri ko`pchilik asarlardagi bosh qahramon qiz obrazi sodda, ko`ngilchan, muloyim qilib tasvirlanadi. lekin rashod nuri guntekin feride obrazini buning aksi qilib yoritgan, ya`ni uni qat`iyatli, jur`atli, mard, o`zini xafa qildirib qo`ymaydigan, hayot qiyinchiliklariga chidamli va shu bilan birga ich ichidan o`zi ham tan ololmaydigan sevgisining asirasi sifatida gavdalantirgan. kamron obrazini esa buing aksi, biroz bo`shroq, muloyim, qat`iyatsiz lekin shu bilan birga oliyjanob inson qilib tasvirlagan. yozuvchi tomonidan bu ikki qarama-qarshi obrazlarning psixologiyasi juda kuchli va aniq qilib ochib berilgan. asardagi voqealar rivojida muallif va bosh qahramon qiz o`rtasida kontrast holatlari ham berib o`tilgan. ya`ni, feridening og`ir va mashaqqatli safarlaridagi qiyinchiliklari bilan birga muallif tomonidan ba`zi so`lim joylarning chiroyli tabiati, go`zal …

3 / 26

r, men sening bir parchang edim” kabi jumlalarni keltirib o`tish mumkin. shuningdek, asarda boshqa obrazlar tomonidan xalq tili ham keltirilgan. ya`ni, harbiy doktor xayrullohbeyning ferideni husniga atab aytgan gaplari: “onang sut emizish o`rniga, yuzingni sutga chayganmi, qizim shunchalik ham chiroyli bo`lasanmi xuddi bir qultum suvdek yutib yuborgudek go`zal ekansan” bundan tashqari, uning chiroyiga atab “gul ba shakar”, “ipak qurti” kabi nomlarni qo`yishadi. muallif sodda tilda kitobxonga tushunarli bo`lishi uchun asarni ushbu jumlalar orqali xalq tili bilan boyitgan. ichki monologning qahramon tuyg`u va kechinmalarini ochishdagi vazifasi yozuvchi bosh qahramon feridening holati, uning his-tuyg`ularini feridening monologlari orqali ochib bergan. feride ko‘shkdan ayrilgach, salkam besh yil yaqinlaridan ayri yashaydi. bu holatdan tez-tez shikoyat qilgan feride musofirlik va yolg‘izlikdan ancha azoblanadi: “ufqda oqshomning xiralashgan moviyligi uzra sekingina tutayotgan tutunga o‘xshash tog‘larni tomosha qila boshladim”. choliqushiga bu tog‘lardan yana musofirlik hidi kela boshladi. musofirlik hidi, ya`ni asar voqealari feridening musofirlikda o`tgan kechinmalari va qiyinchiliklari asosiga …

4 / 26

a tushib qolishi uchun zamin yaratgan, ya`ni, asar qahramonlarining tashqi ko`rnishi, fe`l-atvori, xatti-harakatlaridan tortib boshidan o`tkazgan kechinmalarigacha va har bir aytib o`tilgan joylarning tasviri, holati juda ham chiroyli, aniq va durdona so`zlardan foydalanilgan holatda yozilgan. shuning uchun ham bunday jumlalar o`quvchi uchun o`z ta`sirini ko`rsatishga xizmat qiladi. xronotop “choliqushi” romanida bo‘lib o‘tgan voqealar xx asrning ilk choragiga tegishlidir. feridening qushadasida yashagan paytda birinchi jahon urushi dahshatlari asarda ham ko‘rinish bermasdan qolmagan. yozuvchi xx asr boshlaridagi turk xalqi hayotini ko‘p jihatdan mohirona yoritib bera olgan. roman hayotiy hikoyalarga tayanib yozilgan bo‘lib, asarda tilga oligan qahramonning hayotiy ismi feride po‘latdir. qushadasidagi uyi restavratsiya qilingan va bugungacha saqlanib qolgan; tarixiy haqiqat va badiiy to`qimaning asar syujetidagi o`rni roman badiiy to`qimaga asosida yozilg bo`lib, muallif ushbu asarda o`zi haqida emas balki bir qizning boshidan o`tkazgan kechinmalarini badiiy to`qima obrazlari bilan qog`ozga tushirgan. “choliqushi”ni shunchaki bir ishqiy roman bo‘lib qolishidan qutqargan, an’anaviy sevgi-muhabbat mavzusida yozilgan …

5 / 26

onalar”, “u yer bu yerda tutab yotgan yong‘in xarobalari” kabi ifodalar qo‘llanilgan. u yerdagi o‘quvchilar ahvoli ham juda achinarli edi. kitobxon uchun asar syujetida obrazlar timsolida o`sha davrdagi muhit juda aniqlik bilan keltirib o`tilgan. asardagi motivning badiiy-estetik vazifalari romanning mahzun va romantik tarzda o‘ziga xos hikoya qilinishiga o‘lim va ayriliq tushunchalarining, ya`ni motivlarining ta’siri kuchlidir. kichik yoshda ota-onasini yo‘qotgan feride to‘yi arafasida qattiq sevgan insoni kamrondan ayriladi. sal o‘tib munisa bilan yangi hayot boshlagan feride og‘ir xastalik sabab uni ham yo‘qotadi. asar so‘ngida esa otasiday ko‘rgan insoni xayrullohbey vafot yetadi. “hali yigirma uch yoshimga kirmadim; yuzimni, vujudimni bolalikning izlari hali tark etmadi, ammo ko‘nglim yaxshi ko‘rgan insonlarimning o‘liklari bilan liq to‘la”. feride tilidan aytilgan durdona bitiklar orqali asarda o`lim motivi juda ko`p uchraganligi yaqqol bilinadi. hamda asar voqealari davomida safar, sinov, to`y xatar, xiyonat kabi motivlar ham o`z o`rnini egallagan. syujet unsurlari asarda syujet unsurlaridan biri bo`lgan tugun feridening xiyonat …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 26 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"rashod nuri guntekinning “choliqushi” asari tahlili" haqida

rashod nuri guntekinning “choliqushi” asari tahlili rashod nuri guntekinning “choliqushi” asari tahlili 412-guruh talabasi mamadiyorova zebo rashod nuri guntekin rashod nuri guntekin (1892, istanbul — 1956, london) — turk yozuvchisi, dramaturg, tarjimon, adabiyotshunos. dastlabki asarlari („eski oshna“, 1917; „xanjar“, 1918; „sirli qoʻl“, 1921 va boshqalar)da kiborlar jamiyatiga xos illatlar fosh etilgan. yozuvchining mashhur asarlaridan biri „choliqushi“ (1922) romanida turk qishloqlarining yorqin manzarasi chizilgan, asar qahramonlari hayoti, sarguzashtlari tasvirlangan. yozuvchining eng mashhur asari hisoblangan ushbu roman 1922-yilda “vaqt” gazetasida bo‘lim-bo‘lim e’lon qilina boshlangan. asar birinchi marta 1923-yilda kitob holida chop etilgan. yozuvchining o‘zgartirishlaridan keyin ...

Bu fayl PPTX formatida 26 sahifadan iborat (1,4 MB). "rashod nuri guntekinning “choliqushi” asari tahlili"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: rashod nuri guntekinning “choli… PPTX 26 sahifa Bepul yuklash Telegram