ekonometrika fanining prеdmеti, usullari, vazifalari va asosiy tushunchalari

PPT 19 pages 1.4 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPT

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

слайд 1 1-mavzu. ekonomеtrika faninig prеdmеti, usullari, vazifalari va asosiy tushunchalari reja : 1. ekonometrika fanining mohiyati, vazifalari va predmeti 2. ekonometrika tushunchasi, turlari 3. ekonometrik modellashtirishning bosqichlari 1. ekonometrika fanining predmeti “ekonometrika” iborasi(so’zi) 1910 yilda (avstro-vengrya) buxgalter p.tsemp tomonidan kiritilgan (u “ekonometriya” degan). tsemp, “agar buxgalteriya hisobi ma’lumotlariga algebriya va geometriya usullarini qo’llansa, u holda xo’jalik faoliyati natijalari to’g’risida yanada chuqurroq tasavvuiqtisod fanida yangi yo’nalish - “ekonometrika” 1930 yilda paydo bo’ldi. “ekonometrika” (grekcha “metron”) so’zi ikkita “ekonomika” va “metrika” so’zlarining birlashmasidan tashkil topgan. rga ega bo’lish mumkin” deb ta’kidlagan. uning mazmuni: iqtisodiyot nazariyasi tomonidan ochilgan va asoslangan aloqa va munosabatlarni miqdoriy ifodalashdan iborat. demak ekonometrika iqtisodiy hodisalarni o’lchash va tahlil qilish haqidagi fandir. ekonometrikaning yuzaga kelishi iqtisodiyotni o’rganishda bir nechta fanlarni birlashtirgan yondashuv natijasi bilan bog’liq. bu fan iqisodiyot nazariyasi, statistika va matematik usullarni birlashtirish va o’zaro to’ldirish natijasida yuzaga kelgan. keyinchalik ekonometrikani rivojlantirish uchun ushbu usullarga hisoblash texnikasi …

2 / 19

anadi va aynan shu usullar yordamida ijtimoiy bilimlar fan darajasigacha ko’tarilishi mumkin”. birinchidan – ekonometrika o’ziga xos bo’lgan usullar tizimi sifatida iqtisodiy o’zgaruvchilar va ular orasidagi bog’lanishlarning xususiyatlarini tasvirlagan xolda o’zining masalalarini aniqlashtirish bilan rivojlana boshladi. ekonometrik tadqiqotlar quyidagi masalalarni o’z ichiga oladi: - iqtisodiy o’zgaruvchilar orasidagi bog’lanishlarni sifat jihatdan tahlil qilish, ya’ni bog’langan ( ) va bog’liq bo’lmagan ( ) o’zgaruvchilarni ajratish; - ma’lumotlarni tanlash; - va o’zgaruvchilar orasidagi bog’lanish shaklini aniqlash; - model parametrlarini aniqlash; - sohta o’zgaruvchilarni kiritish; - avtokorrelyatsiyani aniqlash; - trendlarni, davriy va tasodifiy komponentalarni aniqlash; - bog’lanish shaklini aniqlash va birpaytli tenglamalar tizimini tuzish; - identifikatsiya shartlarini tekshirish; - birpaytli tenglamalar tizimining parametrlarini baholash; - davriy qatorlar tizimi asosida modellashtirish: statsionarlik va kointegratsiya muammolari; - integratsiya muammolari va parametrlarni baholash. ekonometrik model o’zaro bog’langan o’zgaruvchilarning nazariy jihatlari va ular orasidagi bog’lanish xususiyatlariga asoslanadi. ekonometrik tadqiqotlar bosqichlariga quyidagilarni kiritish mumkin. muammoning qo’yilishi; ma’lumotlar yig’ish, ularni …

3 / 19

qismlar chiqarib tashlanadi. bir tomondan, modellar oson o’rganiladigan bo’lishi kerak, shuning uchun ular juda murakkab bo’lmasligi kerak — binobarin, ular albatta faqat soddalashtirilgan nusxalar bo’ladi. biroq, ikkinchi tomondan, modellarni o’rganishdan olingan xulosalarni haqiqiy ob’ektlarga ham qo’llash lozim, demak, model o’rganilayotgan haqiqiy ob’ektning muhim tomonlarini aks ettirishi kerak. modellashtirish deganda modellarni qurish, o’rganish va qo’llash jarayoni tushuniladi. modellashtirish jarayoni quyidagi uch elementni o’z ichiga oladi: sub’ekt (tadqiqotchi); tadqiqot ob’ekti; o’rganuvchi sub’ekt bilan o’rganilayotgan ob’ektning munosabatlarini vositalovchi model. turli iqtisodiy hodisalarni o’rganish uchun ularning ekonometrik modellar deb ataluvchi soddalashtirilgan formal tasvirlaridan foydalaniladi. iste’mol tanlovi modellari, firma modellari, iqtisodiy o’sish modellari, tovar va moliya bozorlaridagi muvozanat modellari va boshqa ko’p modellar iqtisodiy modellarga misol bo’ladi. ekonometrik model — bu iqtisodiy ob’ektlar yoki jarayonlarni tahlil qilish yoki boshqarish maqsadida ularning matematik tasvirlanishi, ya’ni iqtisodiy masalaning matematik yozuvi. iqtisodiy ob’ektning matematik modeli — bu uning funktsiyalar, tenglamalar, tengsizliklar, mantiqiy munosabatlar, grafiklar majmuasi ko’rinishidagi aks ettirilishi. …

4 / 19

kabi sinflarga bo’linadi. moddiy modellar asosan o’rganilayotgan ob’ekt va jarayonni geometrik, fizik, dinamik yoki funktsional tavsiflarini ifodalaydi. masalan, ob’ktning kichiklashtirilgan maketi (masalan, litsey, kollej, universitet) va turli xil fizik, ximik va boshqa xildagi maketlar bunga misol bo’la oladi. abstrakt (ideal) modellar inson tafakkurining mahsuli bo’lib, ular tushunchalar, gipotezalar va turli xil qarashlar sistemasidan iborat. iqtisodiy tadqiqotlarda, boshqarish sohalarida, asosan, abstrakt modellashtirishdan foydalaniladi.ilmiy bilishda abstrakt modellar ma’lum tillarga asoslangan belgilar majmuidan iborat. amaliy maqsadiga ko’ra iqtisodiy-matematik modellar iqtisodiy jarayonlarning umumiy xususiyatlari va qonuniyatlarini tadqiq qilishda ishlatiladigan nazariy-analitik modellarga va tayinli iqtisodiy masalalarni echishda qo’llaniladigan amaliy modellar (iqtisodiy tahlil, bashoratlash, boshqarish modellari)ga bo’linadi. tuzilmaviy modellar ob’ektlarning ichki tuzilishi, tarkibiy qismlari, ichki parametrlarini, ular orasidagi o’zaro boѓliqliklarni ifodalaydi. iqtisodiyot miqyosidagi tadqiqotlarda ko’proq tuzilmaviy modellar qo’llaniladi, chunki quyi tizimlarning o’zaro boѓliqliklari rejalashtirish va boshqarish uchun katta ahamiyatga ega. o’ziga xos tuzilmaviy modellar sifatida tarmoqlararo aloqalar modellarini olish mumkin. funktsional modellar iqtisodiy boshqarishda keng qo’llaniladi, …

5 / 19

ing tayinli payti yoki davriga tegishlidir. dinamik modellar iqtisodiy jarayonlarning vaqt bo’yicha o’zgarishini tavsiflaydi. chiziqli va chiziqli bo’lmagan modellar orasidagi farqlar nafaqat matematik nuqtai nazardan, balki nazariy-iqtisodiy jihatdan ham muhimdir, chunki iqtisodiyotdagi ko’p boѓlanishlar aniq chiziqli bo’lmagan tabiatga ega: ishlab chiqarish o’sganda resurslardan foydalanish samaradorligi, ishlab chiqarish ko’payganda yoki daromadlar o’sganda aholi talabi va iste’molining o’zgarishi va h.k. ekonometrika — iqtisodiyotdagi miqdoriy qonuniyatlar va o’zaro boѓliqliklarni matematik statistika usullari yordamida tadqiq qiluvchi fan. bu usullarning asosi — korrelyatsiyaviy-regressiyaviy tahlil. ekonometrika empirik ma’lumotlarni o’rganish asosida iqtisodiy boѓliqliklar va modellarni statistik baholash va tahlil qilish bilan shuѓullanadi. 1.3. iqtisodiy-matematik modellarning tasnifi iqtisodiy muammoning qo’yilishi va uni sifat jihatdan tahlil qilish. bu bosqich modellashtiriladigan ob’ektning eng muhim xususiyatlari va xossalarini ajratib, ularni ikkinchi darajalilaridan abstraktsiyalashni; ob’ektning tuzilmasi va uning elementlarini boѓlovchi asosiy boѓlanishlarni o’rganishni; ob’ektning holati va rivojlanishini tushuntiruvchi (hech bo’lmaganda dastlabki) gipotezalarni shakllantirishni o’z ichiga oladi. matematik modelni qurish. bu bosqich iqtisodiy …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekonometrika fanining prеdmеti, usullari, vazifalari va asosiy tushunchalari"

слайд 1 1-mavzu. ekonomеtrika faninig prеdmеti, usullari, vazifalari va asosiy tushunchalari reja : 1. ekonometrika fanining mohiyati, vazifalari va predmeti 2. ekonometrika tushunchasi, turlari 3. ekonometrik modellashtirishning bosqichlari 1. ekonometrika fanining predmeti “ekonometrika” iborasi(so’zi) 1910 yilda (avstro-vengrya) buxgalter p.tsemp tomonidan kiritilgan (u “ekonometriya” degan). tsemp, “agar buxgalteriya hisobi ma’lumotlariga algebriya va geometriya usullarini qo’llansa, u holda xo’jalik faoliyati natijalari to’g’risida yanada chuqurroq tasavvuiqtisod fanida yangi yo’nalish - “ekonometrika” 1930 yilda paydo bo’ldi. “ekonometrika” (grekcha “metron”) so’zi ikkita “ekonomika” va “metrika” so’zlarining birlashmasidan tashkil topgan. rga ega bo’lish mumkin” deb ta’kidlagan. uni...

This file contains 19 pages in PPT format (1.4 MB). To download "ekonometrika fanining prеdmеti, usullari, vazifalari va asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: ekonometrika fanining prеdmеti,… PPT 19 pages Free download Telegram