o`rta asr va buyuk geografik tadqiqotlarga tayyorgarlik davri geografiyasi

DOC 50.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404121839_50719.doc o`rta asr va buyuk geografik tadqiqotlarga tayyorgarlik davri geografiyasi (ii – xv asrlar) reja: 1. uyg`onish (renesans) davri 2. o`rta asrlar geografiyasi uyg`onish (renesans) davri bu davr markaziy osiyo,eron, xitoy (ix-xii va xv asrlar), g`arbiy yevropada yuz bergan alohida madaniy va tafakkur tarixi davri. “revesans” atamasi dastlab italiyadagi madaniy va ma’naviy yuksalish (xiv-xyi asrlar)ga nisbatan qo`llanilgan, uni o`rta asrchilik turg`unligidan yangi davrga o`tish bosqichi deb hisoblaganlar.uyg`onish davrida tafakkur va ilmu-ijodda dogmatism, jaholat va mutaasiblikni yorib o`tib,insonni ulug`lash,uning iste’dodi, aqliy-fikriy imkoniyatlarini yuzaga chiqarish, antic davr (yunon-rum) madaniyatiga qaytib, uni tiklash, boyitish, diniy sxolastikadan qutulib fan, san’at va b.larni rivojlantirishdan iborat edi. osiyoda uyg`onish davri yevropadagiga nisbatan ilgariroq sodir bo`lgan. osiyoda bu davr “musulmon renesansi” yoki “sharq uyg`onishi” deb nom olgan. sarq uyg`onish davriulug` allomalar, qomusiy bilim sohiblari, mashhur mutafakkirlarni yetishtirdi. aniq fanlar, shu jumladan geografiyda muhammad xorazmiy, abu bakr roziy, aburayxon beruniy, ahmad al-farg`oniy, umar xayyom, mirzo ulug`bek, abu nasr …

si to`rt burchak shaklda, quyosh tog` ortida yashirinadi, barcha katta daryolar jannatda boshlanib, okean ostida oqadi, deb bayon qilinadi. bu kitobda ko`rsatilishicha, suvlikning ayrim qismlari quruqlik ichiga kurfazlar sifatida kirib kelgan; kartada rim dengizi (o`rta yer dengizi), arabiston dengizi, kaspiy dengizi markazi iyerusalim (quddus) shahri bo`lgan quruqlik ichiga kurfazlar singari kiritilib tasvirlangan. asli monax va savdogar bo`lgan kosma indikoplovning geografik qarashlari usha davrdagi boshqa kartalarda ham o`z aksini topadi. hozirgi o`rta yer dengizining osiyo sohili, ya`ni iyerusalim (quddus) va uning atrofi quruqlikning va olamning markazi sifatida tasvir etilib, undan sharq tomonda jannat joylashtirilgan. bunday tasavvurning asosida geosentrik g`oya turar edi. o`rta asrlar geografiyasining rivojlanishi ayrim noma`lum yerlarning kashf etilishii hisobiga rivojlandi. normanlar tomonidan islandiya, grenlandiya va shimoliy amerikada muhim geografik kashfiyotlar qilindi.skandinaviya yarim orolida yashovchi normanlar mohir dengizchi bo`lganliklari sababli ular yashaydigan yerlardan uzoq–uzoqlarga borib, orollar va dengiz bo`yi yerlarini kashf etganlar. ular angliya, fransiya, hatto konstantinapol va shimoliy amerikagacha …

lar bilan qoplanganligi sababli “yasxil yer” deb atagan. normanlardan byarni va leyf baxtiyor ismli sayohatchilar 987–1000-yillarda shimoliy amerikaning labrador yarim orolida, nyufaundlend orolida, materikning sharqiy sohillarida bo`lganlar. normanlar o`z sayohatlarini maxfiy tutganliklari sababli x.kolumbga qadar ularning amerikaga borganligi to`g`risida yozma dalil saqlanmagan, ammo o`z xalqlarining dostonlarida ularning uzoq yerlarda ov qilgan qaxramonlari haqida hikoya qilinadi. vikinglarning shimoliy atlantikadaga osonlik bilan suzib yurganliklari, dengizda juda katta yutuqlarga erishganliklari ularning chaqqon va jasurligidan, topqirlik bilan dengiz purtanalariga chidamli qayiq va kemalar qura olish qobiliyatidan darak beradi. shuningdek, x – xii asrlarda iqlim hozirgiga qaraganda birmuncha qulay bo`lgan. shimolda, arktikada muz bilan qoplanish kam bo`lgan, grenlandiyani shuning uchun «yashil yer» deb nomlagan bo`lishlari mumkinki, iqlimning iliq bo`lishi tufayli o`tloqlar keng maydonlarni egallagan. normanlar bu yerda yaylov chorvachiligi bilan shug`ullanganlar. keyinchalik normanlarning kashfiyotlari unutilib yuborildi, ular janubga tomon savdo yo`llarini aniqladilar. «varyaglardan greklarga boradigan yo`l shu tariqa sharqiy yevropa kengliklari tomon shakllandi. xiii asrning …

xalqlarning ilmiy g`oyalari merosxo`ri sifatida maydonga chiqdi. boshqa fanlar qatori geografiya ham arab islom olamida o`rta asrlarda ancha yuqori darajaga erishdi. geografik kashfiyorlardagi yetakchi rol arablarga o`tadi. arab va arab tilida yozgan o`rtaosiyolik olimlar va kashfiyotchilar orasida abu ali ibn sino, muhammad biruniy, idrisiy, ibn battutaning xizmatlari ayniqsa katta. arab geografi, idrisi xii asrda faoliyat ko`rsatgan idrisining bizning zamonamizgacha yetib kelgan «sayohatnoma» asarida o`zi kezgan shimoliy afrika, ispaniya, portugaliya, fransiya, italiya, germaniya, kichik osiyo o`lkalarining geografiyasi haqida ma`lumotlar keltirgan. geografik sayyohatlar tarixida quriqlikda eng ko`p yo`l yurgan marokashlik sayyoh ibn botuta mashhur. chunki ibn botuta 1325-yildan 1349-yilgacha deyarli 25 yil maboynida shimoliy va sharqiy afrika, kichik osiyo, o`rta va yaqin sharq, qrim, volgabuyi, o`rta osiyo, hindiston, indoneziya va xitoyni kezib chiqqan. «ibn batutaning sayohatlari» asari o`zi bo`lgan mamlakatlar tasvirini batafsil geografik mazmunda ta`riflagan. o`rta osiyda geografiyaga oid bilimlarning rivojlanishida muhammad ibn muso xorazmiy, ahmad farg`oniy, abu abdullo muhammad ibn at …

gan yutuqlar, bu mamlakatlar bilan savdo va boshqa turdagi aloqalarni o`rnatishga intilishni kuchaytirdi. ana shunday qiziqishlardan biri venetsiylik monax marko poloning sayohatidir. [1254 – 94 yillarda chiqqan marko polo kichik osiyo, eron, o`rta osiyo orqali xitoyga borgan. sharqiy va janubiy xitoy dengizlari, hindiston, hind okeani va eron, turkiya orqali yana qaytib kelgan. qariyb 45 yillik sayohat «morko polo kitobi»da aks ettirib, yevropaga bu o`lkalarning geografiyasi shu kitob orqali tarqash marko polo kitobidan xristofor kolumb ham hitoy, hindiston, mug`iliston haqidagi ma`lumotlarni o`qigan.] ispaniyalik. run klavixoning samarqandga amir temur saroyiga elchi bo`lib kelishida o`z ifodasini topadi. kolumbgacha yevropada geografik g`oyalar xristian dogmalari asosiga qurilgan edi. yevropada sharqiy osiyoda mug`ullarning istilolari, o`rta osiyo, xitoy, hindiston ayniqsa arab sharqidagi fan va madaniyatda erisxilgan yutuqlar, bu mamlakatlar bilan savdo va boshqa turdagi aloqalarni o`rnatishga intilishni kuchaytirdi. ana shunday qiziqishlardan biri italiyalik monax morko poloning markaziy osiyoga sayohati, ispaniyalik. run klavixoning samarqandga amir temur saroyiga elchi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`rta asr va buyuk geografik tadqiqotlarga tayyorgarlik davri geografiyasi"

1404121839_50719.doc o`rta asr va buyuk geografik tadqiqotlarga tayyorgarlik davri geografiyasi (ii – xv asrlar) reja: 1. uyg`onish (renesans) davri 2. o`rta asrlar geografiyasi uyg`onish (renesans) davri bu davr markaziy osiyo,eron, xitoy (ix-xii va xv asrlar), g`arbiy yevropada yuz bergan alohida madaniy va tafakkur tarixi davri. “revesans” atamasi dastlab italiyadagi madaniy va ma’naviy yuksalish (xiv-xyi asrlar)ga nisbatan qo`llanilgan, uni o`rta asrchilik turg`unligidan yangi davrga o`tish bosqichi deb hisoblaganlar.uyg`onish davrida tafakkur va ilmu-ijodda dogmatism, jaholat va mutaasiblikni yorib o`tib,insonni ulug`lash,uning iste’dodi, aqliy-fikriy imkoniyatlarini yuzaga chiqarish, antic davr (yunon-rum) madaniyatiga qaytib, uni tiklash, boyitish, diniy sxolastikadan qutulib fan, s...

DOC format, 50.5 KB. To download "o`rta asr va buyuk geografik tadqiqotlarga tayyorgarlik davri geografiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o`rta asr va buyuk geografik ta… DOC Free download Telegram